V SA/Wa 1179/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2011r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody M. z [...] grudnia 2010 r. nr [...]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz R.P. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. R. P. obywatel N. (zwany dalej: skarżącym) wnioskiem z [...] maja 2010 r. wystąpił do Wojewody M. o udzielenie kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony powołując się na wykonywanie pracy w Polsce. Wojewoda M. decyzją z [...] grudnia 2010 r. – powołując się na art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b i pkt 8 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 oraz art. 62 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.) i art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.) – odmówił udzielenia skarżącemu wnioskowanego zezwolenia zarzucając mu zeznanie nieprawdy w toku postępowania oraz niewywiązywanie się z zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, próbując wyjaśnić fakt zeznania nieprawdy przez skarżącego. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] marca 2011 r. – powołując się na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach – cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony: a) złożył wniosek lub dołączył do niego dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje, b) zeznał nieprawdę lub zataił prawdę albo, w celu użycia za autentyczny, podrobił lub przerobił dokument bądź takiego dokumentu jako autentycznego używał. Powołując się powyższy przepis organ odwoławczy wskazał, że skarżący przebywał ostatnio w Polsce na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego [...] września 2009 r. przez Wojewodę Ł. z terminem ważności do [...] sierpnia 2010 r. z uwagi na posiadanie przedłużenia zezwolenia na pracę w ramach "G." Sp. z o.o. z terminem ważności od [...] sierpnia 2009 r. do [...] sierpnia 2010 r. na stanowisku [...]. W trakcie niniejszego postępowania skarżący [...] sierpnia 2010 r. zeznał, że zmienił pracodawcę w kwietniu 2010 r. z powodu ciężkich warunków pracy oraz, że nie złożył deklaracji podatkowej za 2009 r., gdyż nie otrzymał PIT-11 od pracodawcy, który nie odprowadzał także składek ZUS. Wojewoda M. w trakcie postępowania uzyskał jednak informację od poprzedniego pracodawcy tj. "G." Sp. z o.o., iż skarżący [...] kwietnia 2010 r. został zwolniony z pracy, gdyż nie stawił się w miejscu pracy, nie informując pracodawcy o ewentualnej przyczynie nieobecności i opuścił miejsce zamieszkania. W związku z powyższym, pracodawca nie miał możliwości przekazania skarżącemu PIT-11 za 2010 r. oraz świadectwa pracy. Natomiast PIT -11 za 2009 r., skarżący odebrał [...] lutego 2010 r., co poświadczył własnoręcznym podpisem. Pracodawca przedstawił kserokopię ww. dokumentu wraz z podpisem skarżącego. Skarżący złożył PIT-37 za 2009 r. dopiero [...] grudnia 2010 r., gdyż – jak wyjaśnił pełnomocnik – otrzymał PIT-11 [...] grudnia 2010 r. Skarżący PIT-37 za 2010 r. złożył [...] marca 2011 r. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał, że zarzut dotyczący niewywiązywania się przez skarżącego z zobowiązań podatkowych wobec Skarbu Państwa nie jest zasadny. Organ odwoławczy biorąc pod uwagę, że skarżący w trakcie postępowania zeznał nieprawdę w kwestii braku otrzymania PIT-a 2009 r. oraz przyczyn zmiany pracy uznał, iż wobec skarżącego zachodzą przesłanki, określone w art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach, uzasadniające odmowę udzielenia wnioskowanego zezwolenia. Skarżący zeznał nieprawdę pomimo, iż był świadom negatywnych konsekwencji takiego postępowania. Organ odwoławczy podkreślił, iż skarżący zeznawał przy udziale tłumacza, był pouczony o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy i podpisał ten fakt własnym podpisem. W piśmie skierowanym do Urzędu Skarbowego Ł. z [...] grudnia 2010 r. skarżący stwierdził, że złożenie przez niego zeznania podatkowego za 2009 r. nastąpiło – poza nieotrzymaniem PIT-11 od pracodawcy – z powodu jego niewiedzy w przepisach podatkowych. Jednak zdaniem organu odwoławczego nieznajomość przepisów nie może usprawiedliwiać ich naruszenia i wpływać na uniknięcie konsekwencji z tego tytułu. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący przebywa w Polsce od października 2008 r. i za 2008 r. złożył deklarację podatkową zgodnie z przepisami, a także podpisywał wiele dokumentów, które dotyczyły jego zamieszkiwania i wykonywania pracy w Polsce. Trudno zatem dać wiarę, iż skarżący przebywa i pracuje w Polsce od ponad 2 lat i nie jest świadomy tego, jakie podpisuje dokumenty. Skarżący – działający za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika – 5 maja 2011 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 11 ust. 4 w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. przez jego niezastosowanie, tj. przeprowadzenie przesłuchania cudzoziemca bez obecności tłumacza przysięgłego mimo, że po myśli powołanych przepisów zasadne jest aby wszelkie czynności postępowania (zarówno ustne jak i pisemne) przeprowadzane były w języku polskim, a tłumaczenie dokonywane przez tłumacza przysięgłego, a w konsekwencji nie przeprowadzenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na treści zeznań, co do których rzeczywistej i zamierzonej treści należy mieć w niniejszej sprawie wątpliwości; II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oparcie zaskarżonej decyzji m.in. o środek dowodowy nieznany procedurze administracyjnej tj. wyjaśnienia I. P. - pełnomocnika skarżącego (str. 2 uzasadnienia, ostatni akapit), w przedmiocie znajomości przepisów prawa cudzoziemca, podczas gdy na tego rodzaju okoliczność mógłby wskazać jedynie skarżący; III. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. przez: - dokonanie błędnej oceny dowodów, prowadzącej do ustalenia, że w postępowaniu mającym na celu udzielnie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemiec zeznał nieprawdę, podczas gdy z okoliczności sprawy należałoby wywnioskować raczej, że cudzoziemiec nie włada językiem polskim w stopniu, który pozwala mu na zrozumienie przepisów prawa i ich prawidłowe stosowanie (w szczególności prawa podatkowego i prawa pracy); - nieuzasadnione przyjęcie, że przyczyna nie przekazania przez pracodawcę PIT-11 za 2010 r. oraz świadectwa pracy leży po stronie cudzoziemca, gdyż opuścił miejsce zamieszkania, podczas gdy to na pracodawcy ciąży obowiązek wykazania, że podjął wszelkie niezbędne kroki zmierzające do doręczenia pracownikowi ww. dokumentów (np. poprzez okazanie kopii dowodu nadania listu poleconego do pracownika wraz z informacją o zwrocie z uwagi na wyprowadzenie się odbiorcy), a w konsekwencji - danie wiary wyłącznie informacjom pochodzącym od pracodawcy z całkowitym pominięciem okoliczności wskazywanych przez cudzoziemca (w szczególności tego, że pracownicy kwitowali odbiór różnych dokumentów, których de facto nigdy nie otrzymywali); - dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodu tj. przyjęcia, że z samego okresu zamieszkiwania w Polsce wynikać musi dostateczna znajomość języka polskiego oraz przepisów prawa, podczas gdy z krótkiej choćby rozmowy ze skarżącym należy wywnioskować, że niemal w ogóle nie zna języka polskiego (podczas przesłuchania cudzoziemca, osobą pomagającą w tłumaczeniu był współpracujący z nim [...], także ob. N.); Nadto, z ostrożności procesowej, na wypadek nie uwzględnienia przez Sąd powyższej argumentacji, podniesiono także zarzut: IV. naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: - przepisu art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach, poprzez błędną jego wykładnię prowadzącą do przyjęcia nieprawidłowego poglądu, że podanie przez cudzoziemca w postępowaniu administracyjnym, mającym na celu udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, każdej nieprawdziwej informacji (lub takiej, która w ocenie organu administracyjnego jest nieprawdziwa) powoduje obligatoryjną odmową załatwienia sprawy zgodnie z wnioskiem cudzoziemca, bez względu na wagę tej informacji dla toczącego się postępowania oraz subiektywnego nastawienia cudzoziemca do udzielanych wyjaśnień. Z uwagi na powyższe, wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; ewentualnie o: 2. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny co do istoty sprawy i udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony odpowiadający okresowi posiadanego zezwolenia na pracę oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości zastosowania przez organ art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach, będącego podstawą do odmowy udzielania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zgodnie z tym przepisem – cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zeznał nieprawdę lub zataił prawdę albo, w celu użycia za autentyczny, podrobił lub przerobił dokument bądź takiego dokumentu jako autentycznego używał. Powyższy przepis wymienia jedną z kilku przesłanek, których zaistnienie powoduje obligatoryjnie odmowę udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ustawodawca przewidział więc swoistą sankcję w postaci odmowy udzielenia zezwolenia w stosunku do cudzoziemca, który wprowadził w błąd organ prowadzący postępowanie. Należy jednak podkreślić, że przesłanka ta uzasadnia odmowę zawsze wtedy, gdy z okoliczności sprawy wynika, że zatajenie prawdy odnosi się do okoliczności, które mają znaczenie w sprawie legalizacji pobytu, co wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie sądów administracyjnych i co trafnie wskazano w skardze (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II GSK 488/06 z 28 marca 2007 r., a także sygn. akt II OSK 399/07 z 16 maja 2008 r.; pub. LEX). Wykładnia przepisu art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach nie może jednak prowadzić do takiego rezultatu, iż złożenie w trakcie postępowania o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jakiekolwiek informacji nieprawdziwej, czy też jej zatajenie, w sytuacji w której informacje te nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie i samo przez się będzie stanowiło samodzielną i jedyną przesłankę do odmowy udzielenia tego zezwolenia. Tak rozumiany przepis naruszałby bowiem konstytucyjną zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Sankcja za naruszenie przepisu prawa musi bowiem pozostawać w niezbędnej proporcji do tego naruszenia. Zastosowanie surowej sankcji za błahe, niemające jakiegokolwiek znaczenia naruszenie godziłoby także w elementarne poczucie sprawiedliwości. Mając powyższe na uwadze wskazać należy na kilka elementów przedmiotowej sprawy. Po pierwsze – informacje dotyczące rozliczeń podatkowych wnioskującego cudzoziemca ustawodawca nie zaliczył do informacji, które bezwzględnie należy podać we wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Do informacji takich należą wszystkie oświadczenia o jakich mowa w formularzu wniosku, a w szczególności zawarte w pkt VII – IX formularza wniosku dotyczące karalności sądowej cudzoziemca, toczącego się postępowania karnego lub wykroczeniowego, czy też zobowiązań alimentacyjnych i zobowiązań wynikających z decyzji. Podanie fałszywych informacji w wymienionych punktach prowadzi bezwzględnie do odmowy udzielenia wnioskowanego zezwolenia. Po drugie – aby udzielić cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach (wykonywanie pracy) organ bada przesłanki dotyczące wypełnienie przez skarżącego warunków o jakich mowa w art. 53 lit. b ustawy o cudzoziemcach. Warunki te dotyczą sytuacji aktualnej i przyszłościowej, czy cudzoziemiec posiada warunki socjalne, a także stabilne i regularne źródło dochodów dające gwarancję samodzielnej egzystencji bez konieczności udzielania pomocy państwowej. Kwestia dotychczasowej pracy i rozliczeń podatkowych cudzoziemca może być badana w kontekście art. 57 ust. 1 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach (nie wywiązywania się z zobowiązań podatkowych wobec Skarbu Państwa), czego jednak Szef Urzędu w zaskarżonej decyzji skarżącemu nie zarzuca. Zatem istniała prawna możliwość udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkania na czas oznaczony bez przedstawienia przez niego rozliczenia podatkowego za 2009 r., a także świadectwa pracy od poprzedniego pracodawcy ("G." Sp. z o.o.), co i tak skarżący przedstawił w trakcie postępowania odwoławczego. Po trzecie – co prawda skarżący zeznał do protokołu przesłuchania z [...] sierpnia 2010 r., iż nie dostał PIT-a 11 za 2009 r. (co było nieprawdą biorąc pod uwagę podpis odbioru skarżącego z [...] lutego 2010 r.), to jednak zauważyć należy, że kolejne zeznania dotyczące świadectwa pracy z [...] kwietnia 2010 r., były już prawdziwe. Świadectwo prace wraz z PIT-em 11 z "G." Sp. z o.o. skarżący otrzymał dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Tak więc nie można wykluczyć, że skarżący składając zeznania działał w dobrej wierze, iż takiego zeznania nie otrzymał, skoro sądził, że takie dokumenty powinien otrzymać w momencie odejścia z pracy, a te – jak wynika z akt sprawy – opuścił samowolnie. Poza tym nie bez znaczenia jest podnoszona przez pełnomocnika skarżącego śladowa znajomość języka polskiego. Po czwarte – wskazać należy, że na etapie postępowanie odwoławczego skarżący przedstawił wszystkie dokumenty żądane przez organ I instancji. Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy oraz biorąc pod uwagę wyżej przedstawioną konieczność ważenia naruszenie przepisu prawa w kontekście negatywnych skutków decyzji, Sąd uznał, iż zaskarżone decyzje zapadły z naruszeniem przepisu art. 57 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Sąd za niezasadne uznał zarzuty dotyczące skarg dotyczące nieprzybrania do przesłuchania tłumacza przysięgłego. Wskazać należy, że ani przepis art. 11 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach – w protokołach przesłuchania cudzoziemców składających wnioski w sprawach uregulowanych w ustawie podaje się imię i nazwisko tłumacza. Ani też przepis art. 69 § 2 k.p.a. – w protokołach przesłuchania osoby, która złożyła zeznanie w języku obcym, należy podać w przekładzie na język polski treść złożonego zeznania oraz wskazać osobę i adres tłumacza, który dokonał przekładu; tłumacz ten powinien podpisać protokół przesłuchania – nie wymagają i nie określają kim ma być tłumacz. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że organ administracji może skorzystać z każdej osoby znającej język obcy jako tłumacza. Nie musi to być ani osoba będąca tłumaczem zawodowym, ani przysięgłym. (por. B. Adamiak / J. Borkowska Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. CH Beck, 8 Wydanie, str. 378 – 379; a także J. Chlebny Prawo o cudzoziemcach. Komentarz. Wyd. CH Beck 2006, str. 399). Niemniej jednak nie uznanie powyższego zarzutu skargi, pozostaje bez wpływu na konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji. Organ administracji biorąc pod uwagę treść uzasadnienia wyroku powinien powtórnie wydać decyzję dotyczące rozpoznania wniosku skarżącego o zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 3 p.p.s.a.