V SA/Wa 1179/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na ubezpieczenie społeczne; oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. działający z upoważnienia Prezesa ZUS – Dyrektor Oddziału utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] odmawiającej M. L. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: w dniu [...] października 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek M. L. o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 36.850,95 zł należnych ZUS w związku z prowadzeniem przez niego działalności pozarolniczej. Po zebraniu materiału dowodowego w sprawie i jego ocenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. odmówił wnioskodawcy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od marca 2009 r. do stycznia 2013 r. w kwocie 33.898,15 zł w tym 25,766,15 zł oraz odsetek za zwłokę wyliczonych na dzień 7 października 2013 r. w kwocie 8,132 zł. Organ wskazał, że na dzień złożenia wniosku (t.j. 7.X.2013r.) zaległości wnioskodawcy wynosiły z tytułu składek: - na ubezpieczenie społeczne za okres od 1 stycznia 2008 r. do stycznia 2013 r. - 44753,96 zł z odsetkami, w tym z tytułu składek 32466,96 zł, - na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca 2010 r. do grudnia 2010 r., i za styczeń 2013 r. w łącznej kwocie 280,43 zł, w tym z tytułu składek 262,43 zł, - na Fundusz Pracy za okres od stycznia 2008 r. do stycznia 2013 r. w łącznej kwocie 3960,01 zł, w tym z tytułu składek 2879,01 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że wnioskodawca otrzymuje rentę w kwocie 581 zł i wniosek swój motywował sytuacją finansową i problemami zdrowotnymi. ZUS pismem z 10 października 2013 r. niezależnie od złożonych przez wnioskodawcę dokumentów, wezwał go do przedłożenia dodatkowych dowodów, lecz wnioskodawca nie skorzystał z tej możliwości i nie skorzystał również z prawa do zapoznania się z aktami. ZUS uznał, że składnikami budżetu domowego jest renta wnioskodawcy i wynagrodzenie za pracę żony. Okoliczność uzyskiwania środków finansowych i to, że wnioskodawca dysponuje zgromadzonymi środkami finansowymi na rachunku oszczędnościowym wyklucza w ocenie ZUS możliwość uwzględnienia jego wniosku o umorzenie należności. Od decyzji tej wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 7 stycznia 2014 r., w którym ponowił prośbę o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne we wskazanej wysokości. We wniosku podał, że wraz z żoną mieszka w [...] w starym domu o powierzchni 86 m2 od lat wymagającym remontu. Wraz z nimi mieszka córka z dwojgiem małoletnich dzieci. Wskazał, że jego żona od lat ciężko choruje z powodu guzów tarczycy oraz schorzenia psychiatrycznego, co powoduje, że ma przyznaną stałą grupę inwalidzką i pracuje w Zakładzie Pracy Chronionej zarabiając 1200 zł. (netto dop. Sądu). Ostatnio żona została zakwalifikowana na operację. Wnioskodawca wskazał, że sam jest na rencie od 1996 r. ze względu na stan zdrowia. Przyczyną przyznania mu renty były choroby w postaci: arytmii serca, dyskopatii, dny moczanowej, nieżytu żołądka, niedosłuchu (80%), zeza. Wskazał, że podlega stałemu leczeniu, przyjmuje lekarstwa, których miesięczny koszt określił na 300 zł. Konieczność ogrzewania domu węglem i drewnem opałowym powoduje roczne koszty w granicy 6000 zł. Podkreślił, że przedstawione okoliczności powinny mieć wpływ na decyzję ZUS. Wskazał, że brak umorzenia składek, która to zaległość w ich opłaceniu powstała na skutek jego niewiedzy, doprowadzi do sytuacji braku możliwości zapewnienia możliwości utrzymania koniecznego jego i rodziny. Nadto wcześniej bo w dniu z 16 grudnia 2013 r. (już po wydaniu decyzji), wnioskodawca złożył wniosek, w którym wniósł o umorzenie "Pozostałej należności nie objętej abolicją", w którym wskazał, że od stycznia 2013 r. nie prowadzi już działalności gospodarczej, jego stan zdrowia uległ pogorszeniu, co powoduje, że większość renty wydaje na koszty leczenia. Decyzją z [...] marca 2014 r. nr [...] upoważniony przez Prezesa ZUS Dyrektor Oddziału utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, nie została przedstawiona żadna dodatkowa dokumentacja, zaś jego uzasadnienie stanowi ponowne przytoczenie wcześniejszej argumentacji wnioskodawcy. Organ podkreślił, że w dniu 13 lutego 2014 r. wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym wyjaśnił on, że ze względu na konieczność stałej opieki nad chorą matką A. L., nie może podjąć stałego zatrudnienia. Jako dowód wnioskodawca przedstawił kartę informacyjną leczenia szpitalnego matki. Organ przypomniał, że w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej przez wnioskodawcę, był on zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. W związku z powstaniem zaległości z tego tytułu zgodnie z art. 23 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład obowiązany jest do naliczania odsetek od zaległości na zasadach i w wysokości określonej przepisami ustawy Ordynacja Podatkowa. Organ podkreślił, że rozpatrując wniosek M. L. w kontekście umorzenia obciążających go należności na rzecz ZUS, miał na uwadze treść art. 28 ust 3a-3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, z których wynika, że jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, należności te mogą zostać umorzone, lecz uznał, że przesłanki określone rozporządzeniem, nie mają zastosowania w sytuacji wnioskodawcy. Organ podniósł, że ocena "ważnego interesu" zobowiązanego, nie może być utożsamiana z trudnościami finansowymi. Wskazał, że umorzenie zaległych należności w sytuacji, gdy istnieje realna możliwość ich spłaty przez zobowiązanego, stoi w sprzeczności zarówno z interesem społecznym jak i interesem strony, albowiem umorzone składki nie podlegają późniejszemu zaliczeniu do ustalania prawa i wysokości jego świadczeń emerytalno-rentowych. Organ wskazał, że zobowiązany mieszka z żoną i z dorosłą córką i jej dwojgiem dzieci. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest otrzymywana przez niego renta i wynagrodzenie za pracę żony. Wnioskodawca posiada oszczędności na rachunku bankowym w kwocie 19.593 zł, co daje realną szansę uzyskania powstałej zaległości choćby w najmniejszej części, co powoduje umorzenie zaległych składek na tym etapie za przedwczesne. Organ przypomniał również, że pierwotnie wnioskodawca ubiegał się o układ ratalny, lecz wniosek ten wycofał. W ocenie organu rozstrzygnięcie organu I instancji, który uznał, że w odniesieniu do wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki określone przez § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek jest trafne, zatem decyzja tego organu jest prawidłowa. Odnosząc się do nowej okoliczności dotyczącej konieczności sprawowania przez skarżącego opieki nad chorą matką organ wskazał, że w aktach brak jest dokumentu, który potwierdzałby konieczność sprawowania nad nią stałej opieki, zatem okoliczność ta, nie może mieć wpływu na stanowisko organu. Od powyższej decyzji M. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi. Decyzji zarzucił nieprawidłowe ustalenie sytuacji materialnej skarżącego, nie uwzględnienie jego bardzo poważnej sytuacji chorobowej, brak uwzględnienia nowej okoliczności dotyczącej konieczności sprawowania przez skarżącego stałej opieki nad matką, która doznała udaru niedokrwiennego mózgu. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że nie ma środków do życia, nie tylko ze względu na brak pracy ale i ze względu na zły stan zdrowia. Dodatkowo trudności te pogłębia to, że ze względu na stan zdrowia matki musi jej pomagać. Nie otrzymuje renty ponieważ została ona zajęta, co znane jest organowi. Brak środków finansowych przy konieczności leczenia uniemożliwia mu funkcjonowanie i spłacenie zaległości. Do akt sprawy dołączone zostały przez ZUS dokumenty dotyczące zarzutów skargi w postaci dokumentacji lekarskiej, o której była mowa w skardze lecz przesłanej przez niego do organu w późniejszym terminie, w tym decyzja z [...] kwietnia 2014 r. ustalająca zadłużenie skarżącego na dzień jej wydania na łączną kwotę 31.730,20 zł (w tym odsetki), dokumentację lekarską (2 karty informacyjne dotyczące A. L.) oraz wniosek z dnia 23 czerwca 2014 r. o umorzenie wszelkich należności za okres od marca 2009 do stycznia 2013 r. (t.j. za okres, którego nie dotyczy abolicja, i którego częściowo - w odniesieniu do składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy zaskarżona decyzja k. 26-27 i 18 akt sądowych) . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie zaś pismem z dnia 26 sierpnia 2014 r. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i wywody podkreślił, że pismo skarżącego z dnia 23 czerwca 2014 r. zostało potraktowane jako nowy wniosek. Na rozprawie w dniu 7 października 2014 r. skarżący dodatkowo wyjaśnił, że posiadane na koncie oszczędności były gromadzone w związku z koniecznością wszczepienia mu zastawki w sercu, na który to cel oszczędzał przez kilka lat. Wyjaśnił, że mieszkająca z nim córka utrzymuje się z alimentów, które otrzymuje na dzieci od byłego męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie jest zasadna. Skarżący wnosił o umorzenie kwoty 36.850 zł. wyłącznie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne powołując się na złą sytuację materialną i nie rokujący poprawy stan zdrowia odwołując się we wniosku do dyspozycji art. 28 ust. 3a, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rozważając sytuację skarżącego organy wzięły pod uwagę treść § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, który stanowi, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ uznał, że w przypadku skarżącego nie wchodzi w grę żadna z przesłanek wspomnianego przepisu. W ocenie Sądu stanowisko organów w tej mierze jest trafne. Należy przypomnieć, że jak słusznie przyjął organ, skarżący prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z żoną, dysponuje stałymi dochodami, na które składa się wynagrodzenie żony w wysokości około 1200 zł miesięcznie i jego renta w wysokości 581 zł. Biorąc pod uwagę okoliczność, że skarżący jest chory, jego żona również się leczy (wydatki na leki wg oświadczenia skarżącego to 300 zł miesięcznie), że wysoki jest koszt roczny wydatków na ogrzewanie domu, uzyskiwane środki nie są zbyt wysokie i wskazują na trudną sytuację finansową małżonków. Tym bardziej, że małżonkowie ponoszą również pozostałe koszty związane z utrzymaniem. Tym niemniej, nie można sytuacji skarżącego rozpatrywać bez uwzględnienia okoliczności, na którą wskazywały organy, mianowicie na to, że uprzednio, wnioskiem z dnia 5 września 2013 r. – następnie wycofanym - skarżący ubiegał się o układ ratalny oferując spłatę po 300 zł miesięcznie oraz na to, że skarżący posiada 19.593 zł. oszczędności. Dowodzi to zdaniem Sądu, że skarżący uznawał, iż będzie mógł w przedstawionym stanie faktycznym spłacać zadłużenie, zatem uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległych składek - w chwili obecnej - słusznie zostało uznane za przedwczesne. Należy zauważyć, że wspomniany stan rzeczy, mimo trudnej sytuacji finansowej skarżącego wskazuje na to, że nie została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, na którą odnosząc się do sytuacji finansowej i zdrowotnej powoływał się w istocie skarżący. Brak jest również podstaw do uznania, że miała miejsce sytuacja z pkt 2 ww. przepisu - skarżący przestał prowadzić działalność gospodarczą ale nie wskazywał na żadną klęskę, która uniemożliwiałaby mu prowadzenie tej działalności i osiąganie dochodów. Ponadto skarżący o czym była już mowa wyżej, wprawdzie przestał prowadzić działalność gospodarczą i bez wątpienia miało to związek z jego stanem zdrowia ale uzyskuje on stałe, jakkolwiek niskie dochody w postaci renty zatem, nie można uznać, że zachodzi sytuacja opisana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Nie można też uznać, że na zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej, miała wpływ sytuacja dotycząca stanu zdrowia matki skarżącego i konieczność sprawowania nad nią stałej opieki, ponieważ skarżący zaprzestał prowadzenia działalności od stycznia 2013 r., zaś jego matka doznała udaru w związku z czym znalazła się w szpitalu, w lutym 2014 r. a następnie w kwietniu 2014 r. Ponadto okoliczność, że wymaga ona stałej opieki osoby drugiej, nie wynikała z dokumentu złożonego do organu przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a wynika dopiero z zaświadczenia lekarskiego z 10 kwietnia 2014 r., złożonego do akt sądowych, okoliczność ta także więc nie mogła dowodzić spełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Przypomnienia wymaga, że skarżący, co jest niesporne, złożył nowy wniosek z dnia 23 kwietnia 2014 r. o umorzenie należności, w związku z którym będą mogły być wzięte pod uwagę wszelkie okoliczności rzutujące na obecną sytuację skarżącego. Na koniec należy wspomnieć, że organ rozpoznając sprawę, nie rozważył okoliczności wynikającej z treści art. 28 ust 2 w zw. z ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.), czyli możliwości umorzenia zaległych składek z powodu ich całkowitej nieściągalności, które są przesłankami ustawowymi, bazując wyłącznie na treści żądania skarżącego wynikającej z wniosku. Biorąc jednak pod uwagę stan faktyczny sprawy bez wątpienia można uznać, że żadna z wymienionych w treści art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przesłanek, nie miała miejsca, zatem uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Tym niemniej organ na przyszłość powinien zawsze pamiętać o konieczności rozważenia sprawy pod tym kątem. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.