V SA/Wa 1182/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2008 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich; Oddala skargę Przedmiotem skargi z 10 kwietnia 2008 r. wniesionej przez H. B., jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] kwietnia 2008 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] maja 2005 r. o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym H. B. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w areszcie w B., jak również z tytułu uwięzienia za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość, tj. z tytułu przewidzianego przez art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach. Wraz z wnioskiem strona przedłożyła swój życiorys oraz oświadczenia świadków Z. J. oraz H. M.. Decyzją z [...] maja 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich. Pismem z 10 czerwca 2005r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją. Następnie pismem z 17 września 2005r. poinformował Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż wystąpił do Prezesa IPN o potwierdzenie represji z tytułu pobytu w areszcie w Szczecinie w 1950 r., cyt. "za propagowanie prawdy o czasach wojennych". Postanowieniem z [...] września 2005r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiesił postępowanie. Decyzja z [...] października 2007r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu odmówił potwierdzenia, że H. B. został w lutym 1950 roku aresztowany i przetrzymywany w więzieniu w Szczecinie przy ulicy Kaszubskiej za działalności polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Wobec powyższego postanowieniem z [...] kwietnia 2008r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął zawieszone postępowanie. Rozpoznając sprawę ponownie decyzją z [...] kwietnia 2008 r. organ administracyjny utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2005r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kierownik Urzędu stwierdził, iż biorąc pod uwagę, że decyzją Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] października 2007 r. odmówiono potwierdzenia okoliczności wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach, to organ był zobligowany do odmowy przyznania stronie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 4 ust.1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Natomiast odnosząc się do drugiej podnoszonej przez skarżącego okoliczności, tj. aresztowania i przetrzymywania w areszcie hitlerowskim w B. organ wyjaśnił, iż zgromadzony materiał dowodowy, zarówno załączony przez skarżącego jak i uzyskany przez Kierownika Urzędu nie daje podstaw do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Organ zauważył, iż ojciec skarżącego, wbrew twierdzeniom samego skarżącego nie posiadał uprawnień kombatanckich przyznanych przez Kierownika Urzędu. Także przeprowadzona kwerenda archiwalna w zasobach Archiwum Państwowego w P., w którym znajdują się akta Starostwa Powiatowego w S. z lat 1945-1950. jak również poszukiwania w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej nie pozwoliły na znalezienie informacji dotyczących pobicia i aresztowania skarżącego w areszcie w B. Natomiast oceniając oświadczenia załączone do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich uznał je za niewiarygodne, gdyż ze świadkami wiążą skarżącego więzy pokrewieństwa lub sąsiedzkiej znajomości. Świadkowie ci złożyli niemal jednobrzmiące oświadczenia potwierdzające wersję wydarzeń przedstawioną przez zainteresowanego. Oświadczenia te w świetle przeprowadzonych czynności dowodowych- doświadczenia życiowego i wiadomości historycznych trudno uznać jednak za prawdopodobne. Wątpliwości organu budziło również twierdzenie skarżącego, iż hitlerowcy mogli represje kierować przeciwko dzieciom: bijąc je i pozbawiając wolności, podczas gdy ich matka została pozostawiona w spokoju. Kierownik Urzędu wskazał, że trudno jest przypuszczać, by hitlerowcy spodziewali się torturami uzyskać poufne informacje od dzieci, które z racji na swój młody wiek nie mogły być dopuszczane do informacji poufnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. B. podniósł, iż jego ojciec za swoją działalności posiadał uprawnienia kombatanckie, do swojej śmierci tj. 2000r., na okoliczność czego skarżący załączył posiadane legitymacje. Ponadto przytoczył te same argumenty, co we wniosku oraz wskazał, że świadkowie zeznali prawdę. Sam przebieg zdarzenia wyglądał w ten sposób, że matce skarżącego hitlerowcy kazali patrzeć, jak wnioskodawca był przez nich bity. W związku z tym nie zgodził się z organem, iż matka jego pozostawiona była w spokoju. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest wykonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W powyższym kontekście - oceniając wniesiony środek zaskarżenia oraz decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych - wskazać należy, co następuje: W myśl art. 1 ust. 1 ustawy o kombatantach, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz pkt 4 ustawy o kombatantach przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, oraz w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż kwestia dotycząca represji w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach została rozstrzygnięta decyzją Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] października 2007 r., którą to decyzją odmówiono skarżącemu potwierdzenia okoliczności wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Decyzja ta jest ostateczna i w związku z tym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie przesłanki z ww. przepisu zobligowany był do wydania negatywnego orzeczenia. Konsekwencją ostateczności decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] października 2007 r. jest również to, że wymyka się ona spod kontroli Sądu, gdyż skarżący posiadał stosowną drogę do jej zaskarżenia, najpierw poprzez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (o czym został prawidłowo pouczony), a następnie w wyniku ponownego niekorzystnego rozstrzygnięcia do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W związku z powyższym kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest wypełnienie przez H. B., ubiegającego się o uprawnienia kombatanckie, przesłanek wymienionych w cyt. wyżej art. 4 ust. 1 pkt 1 lit a) ustawy o kombatantach. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych zakwestionował twierdzenia skarżącego, dotyczące faktu przebywania w miejscu odosobnienia, w tym przypadku - areszcie hitlerowskim w B. W ocenie Sądu to stanowisko należy uznać za słuszne. Materiał zgromadzony przez organ i załączony przez samego skarżącego nie pozwala na przyjęcie, iż skarżący przebywał w ww. areszcie hitlerowskim. Należy podkreślić, iż Kierownik Urzędu przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające mające na celu potwierdzenie faktu przebywania skarżącego w areszcie w B. W jego wyniku ustalono, że brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających powyższe zdarzenia. Dlatego też ocena materiału dowodowego dokonana przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest prawidłowa. Prawidłowo organ odniósł się do oświadczeń świadków i uznał je za niewiarygodne, ze względu na łączące ich stosunki ze skarżącym, ich jednakową treść oraz brak potwierdzenia faktu przetrzymywania w areszcie skarżącego przez powołane m.in. do tego urzędy, tj. Prezesa IPN oraz Archiwum Państwowe w P. Wątpliwości również budzi sam przebieg zdarzeń jaki podaje skarżący. Po pierwsze twierdzenie, iż hitlerowcy mogli represje kierować przeciwko dzieciom (skarżący posiadał w dniu zdarzenia 10 lat): bijąc je i pozbawiając wolności, podczas gdy ich matka nie była obiektem ich ataku, budzą poważne wątpliwości. Trudno także przypuszczać, aby hitlerowcy spodziewali się uzyskać od dzieci informacji, które z racji na swój młody wiek nie mogły być dopuszczane do informacji poufnych. Ponadto sam skarżący w skardze dokonał zmiany przebiegu zdarzenia w ten sposób, iż wskazał, że jego matka została zmuszona do oglądania całego zajścia, cyt. "matce kazali na to wszystko patrzeć..." (karta 4 akt sądowych). Pierwotnie skarżący twierdził, iż matka nie była obecna przy całym zdarzeniu, gdyż w oświadczeniu (karta 10 akt administracyjnych) stwierdził, iż cyt. " gdy Niemcy odjechali pan M. niezwłocznie powiadomił moją mamę o pobiciu dzieci. Moja mama, jak później się dowiedziałem, zaniosła mnie nieprzytomnego i zakrwawionego do domu". W związku z powyższym wobec tak poważnych rozbieżności zasadne organ odmówił oświadczeniom, złożonym przez wyżej wskazane osoby, waloru wiarygodności. Na marginesie należy wskazać, iż zasadnie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił uwagę, iż ojciec skarżącego nie posiadał uprawnień kombatanckich przyznanych przez ten organ, a tylko, jak wynika również z dokumentów załączonych do skargi, uprawnienia przyznane przez ZBoWiD. Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tej zasady, która nakazuje organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 - zwanej dalej k.p.a.) oraz zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) Zdaniem Sądu dokonana przez organ ocena materiału dowodowego jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cech dowolności (art. 80 i 107 k.p.a.). Kontrolowana decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja zawierają rozstrzygnięcia, jak również ich uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i oparte na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym. Organ wskazał w nim fakty, które uznał za udowodnione oraz powołał dowody, na których się oparł. Decyzja zawiera również uzasadnienie prawne z przytoczonymi przepisami oraz wyjaśnieniem podstawy prawnej orzeczenia. Sąd nie dopatrzył się ponadto innych naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.