V SA/Wa 1192/11
WyrokWSA w Warszawie2011-10-26
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługuje płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), jeśli zadeklarował do płatności działki, które w rzeczywistości były użytkowane przez inną osobę, mimo że posiadał je na podstawie aktu notarialnego?Ratio decidendi
Rolnikowi nie przysługuje płatność ONW, jeśli zadeklarował do niej działki, które faktycznie były użytkowane przez inną osobę, nawet jeśli posiadał je na podstawie aktu notarialnego. Kluczowe jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej, a nie sam stan prawny posiadania. W przypadku rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, przekraczającej dopuszczalny próg, płatność jest odmawiana, a na rolnika nakłada się sankcje.Stan faktyczny
Rolnik J. Z. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na określone działki rolne. W wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że część tych działek była zgłoszona do płatności przez innego rolnika, C. G., który faktycznie je użytkował i uprawiał od wielu lat. Mimo że J. Z. nabył działki na podstawie aktu notarialnego, organy administracji uznały, że nie spełnia on warunku faktycznego użytkowania gruntów, co skutkowało odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji. J. Z. zaskarżył decyzję, zarzucając m.in. błędną interpretację pojęcia 'posiadania' i naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; - oddala skargę -
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. Z. (zwanego dalej: skarżącym) decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. z/s w W. z [...] stycznia 2011r. nr [...] o odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym:
J. Z. złożył w dniu [...] marca 2010 r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania zgodnie z § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej planem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013" (Dz. U. z 2009, nr 40, poz.329, z późn. zm.).
W przedmiotowym wniosku skarżący zadeklarował do przyznania płatności działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. W toku postępowania administracyjnego, w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że działki ewidencyjne nr [...] (o łącznej powierzchni [...] ha) zostały zgłoszone do płatności przez innego producenta rolnego. W związku z tym wezwano wnioskodawców do złożenia wyjaśnień.
W wyniku powyższego J. Z. w dniu [...] października 2010 r. złożył oświadczenie, w którym wskazał że przedmiotowe grunty nabył od Agencji Nieruchomości Rolnych (akt notarialny z [...] sierpnia 2009 r.), nadto że "działki te są w jego użytkowaniu, nie były przez niego zasiane uprawami rolnymi".
C. G. - druga strona konfliktu krzyżowego złożył w dniu [...] września 2010 r. oświadczenie w którym wskazał że od 2004 r. użytkuje przedmiotowe działki, które od 20 lat dzierżawił od gminy jego ojciec oraz że nic nie wiedział o sprzedaży działek przez ANR prywatnej osobie. Na spornych gruntach uprawia owies i grykę.
W aktach sprawy znalazły się również zeznania dwóch świadków: E. M. i S. L., którzy potwierdzili, że sporne grunty uprawia C. G., który w kwietniu 2010 r. obsiał działki (gryką, owsem), plon zebrał w sierpniu, obecny właściciel nie wykonywał zaś żadnych zabiegów agrotechnicznych na tych działkach.
Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Kierownik Biura Powiatowego wydał w dniu [...] stycznia 2011 r. decyzję nr [...], w której odmówił wnioskodawcy przyznania płatności, ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do przyznania płatności, a powierzchnią stwierdzoną i nałożył sankcje. Decyzję doręczono stronie w dniu [...] lutego 2011 r.
W dniu [...] lutego 2011 r. J. Z. złożył odwołanie od ww. decyzji.
Decyzją [...] marca 2011 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR wyjaśnił, że zgodnie z § 7 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009, nr 40, poz.329, z późn. zm.) płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia 73/2009, tj. zgodnie wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), wynosi co najmniej 1 ha.
Organ podkreślił, że przez posiadanie (tu wskazał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt SA/Wa 1524/05), należy rozumieć efektywne, rzeczywiste w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy, czyli faktyczne użytkowanie rzeczy - gruntów rolnych. W świetle wskazanego wyroku samo legitymowanie się posiadaniem samoistnym nie może wystarczyć do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o dopłaty, niezbędnym warunkiem jest bowiem faktyczne użytkowanie posiadanych gruntów rolnych.
Zdaniem Prezesa ARiMR przyznanie płatności determinować powinien więc stan faktyczny dotyczący prowadzenia działalności rolniczej, a nie stan prawny.
Ponadto organ zauważył, że posiadanie jako ściśle związane z faktycznym władztwem nad rzeczą stanowi związek posiadacza z rzeczą. Związek ten musi być faktyczny, czyli zapewniać posiadaczowi możliwość wpływu na rzecz przy użyciu bezpośrednich środków fizycznych. Trudno wymagać by posiadacz w każdej chwili zachowywał fizyczny kontakt z rzeczą.
Prezes ARiMR wyjaśnił, że posiadaniem nie jest też władztwo chwilowe. Władztwo chwilowe, czy przypadkowe nie będzie uważane za posiadanie i tym samym nie korzysta z ochrony posesoryjnej. Tym samym chodzi o trwały, ciągły związek z przedmiotem posiadania. Termin "posiadanie" należy odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego. Niewystarczające jest posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym - jedynie posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu przedmiotowych przepisów uprawnia rolnika do ubiegania się o płatności bezpośrednie. Biorąc powyższe pod uwagę, prowadzenie działalności rolniczej można definiować jako trwałe dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści.
W świetle powyższego organ wskazał, iż płatności należą się posiadaczowi gruntów rolnych utrzymującemu grunty zgodnie z normami. Jeżeli zatem o płatności wystąpi rolnik, który posiada grunty rolne, faktycznie je uprawia, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki warunkujące ich przyznanie, określone w przepisach krajowych i unijnych, płatności będą mu przysługiwać nawet w przypadku bezprawnego użytkowania działek rolnych. Rolą ARiMR nie jest bowiem rozstrzyganie sporów cywilnych, które mogą być dochodzone na drodze sądowej.
Dalej organ stwierdził, że rozstrzygające dla przyznania płatności jest zatem, kto w sposób trwały użytkował grunty rolne i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej, w tym w szczególności poczynił nakłady np. ponosił koszty zakupu nawozów, przeprowadzał inne prace polowe niezbędne do uzyskania pożytków. Albowiem (tu organ wskazał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku - sygn. akt II SA/Bk 779/2005) celem ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, nawet gdy nie są ich właścicielami.
W konsekwencji rolnik ubiegając się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych winien wykazać, że posiada grunty rolne to jest trwale, faktycznie je użytkuje i utrzymuje je w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami ochrony środowiska. Wnioskodawca zobowiązany jest zatem do przedstawienia we wniosku obszarowym aktualnego stanu posiadania działek rolnych.
Ponadto organ wyjaśnił, że stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.
Prezes ARiMR podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania na podstawie zebranej dokumentacji ustalono, że użytkownikiem spornych gruntów był C. G., czemu skarżący nie zaprzeczył.
Dalej organ wskazał, że podstawę odmowy przyznania płatności stanowi art. 16 ust.1 i ust.4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z 07.12.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.Urz. UE L 368, z 23.12.2006, str.74 ze zm.), w związku z art. 50 ust.3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21.04.2004 r. (Dz.Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str 18, ze zm.), zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% powierzchni stwierdzonej, płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną.
W związku z tym, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wyniosła [...] ha –[...] ha tj. [...] ha, co stanowi [...] %, zdaniem organu zasadnie odmówiono przyznania płatności i nałożono sankcje w wysokości [...] ha x [...] zł tj. [...] zł.
Skarżący pismem z 28 kwietnia 2011 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ARiMR, wnosząc o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ewentualnie o zmianę ww. decyzji w części poprzez zastosowanie art. 68 ust. 1 rozporządzenia komisji (WE) nr 796/2004 i odstąpienie od nałożenia sankcji finansowych w kwocie [...] zł.
Powyższej decyzji skarżący zarzucił:
1. obrazę prawa materialnego w odniesieniu do:
- art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na jego niezastosowaniu w sprawie, pomimo iż błędna deklaracja o posiadaniu działek nr [...] była spowodowana niewłaściwą niezawinioną przez stronę nie reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika interpretacją pojęcia "posiadania" w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach z dnia 26 stycznia 2007 r., jako że pojęcie "posiadania" nie zostało w tej ustawie wyjaśnione, a nie odpowiada znaczeniowo pojęciu posiadania w rozumieniu art. 336 k.c.;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy odniesieniu do:
- art. 7 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację skutkującą załatwieniem sprawy w sposób sprzeczny z interesem społecznym oraz słusznym interesem obywateli polegające na zaniechaniu przez organ pierwszej instancji rozważenia, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 68 ust. 1 rozporządzenia komisji (WE) nr 796/2004, oraz na nieuwzględnieniu tej przesłanki pomimo, iż zachodziła do tego podstawa w związku z niezawinionym przez skarżącego błędnym określeniem stanu faktycznego we wniosku o płatność.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. - dalej p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Rozważając w tym kontekście zarzuty zawarte w skardze stwierdzić należy, że nie są one zasadne.
Stan faktyczny ustalony przez organ jest bezsporny, albowiem skarżący nie zaprzecza faktowi, że inna osoba użytkowała jego działki, skarżący podkreśla jedynie fakt, iż nie wiedział, że ktokolwiek użytkuje jego działki bez tytułu prawnego, ponieważ "w chwili zakupu te działki nie nosiły śladów użytkowania".
Tym samym zadaniem Sądu pozostaje ocena, czy organy wydając decyzje dotyczące skarżącego prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy prawa.
W niniejszej sprawie oprócz przepisów unijnych zastosowanie mają następujące przepisy krajowe:
1. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z p. zm. – dalej: ustawa),
2. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 z p. zm. – dalej : rozporządzenie), wydanego na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 29 ust. 1 ustawy,
3. ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 z p. zm. – dalej: ustawa o płatnościach).
Z treści powołanych przepisów wynika (art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach), że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, przy czym posiada w tym dniu działki rolne (wymóg posiadania jest dodatkowo podkreślony w pkt 1) tego przepisu), wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. W ust. 6 tego artykułu jest ponadto wskazane, że przy zaistnieniu przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu (tak również określa przepis art. 18 ust. 1 ustawy).
Z treści art. 10 ustawy wynika, że pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1, przy czym przepisy § 2 rozporządzenia (odpowiednio w pkt 2 i 3) określają, że płatność ONW przysługuje rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności wynosi co najmniej 1 ha i nie więcej niż 300 ha.
Sąd analizując wskazane powyżej przepisy stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w świetle przepisów ustawy o płatnościach, ustawy o wspieraniu rozwoju, jak również rozporządzenia osoba fizyczna wnioskująca o przyznanie pomocy w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 musi wykazać się posiadaniem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego – co wynika wprost z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach oraz § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia, żaden przepis prawa wymienionych aktów prawnych nie wskazuje zaś na obowiązek legitymowania się prawem własności.
Cytowane przepisy wyraźnie wskazują, że wnioskodawca musi przed organem wykazać się posiadaniem gospodarstwa rolnego.
Posiadanie w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z p. zm. – dalej jako k.c.) jest regulowane w księdze II tytule IV – artykuły od 336 do 352.
Właśnie art. 336 k.c. stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie należy więc do sfery faktów.
Mimo, że posiadanie nie jest prawem podmiotowym, a jedynie stanem faktycznym (patrz: A. Kunicki [w:] System Prawa Cywilnego, t. II, 1977, s. 839 i n.; J. Ignatowicz [w:] Komentarz, t. 1, 1972, s. 765), kodeks cywilny wiąże z nim szereg skutków prawnych. W szczególności posiadanie prowadzi do nabycia w drodze zasiedzenia prawa własności (art. 172 i n. oraz art. 174 i n. k.c.), niektórych służebności gruntowych (art. 292 k.c.). Posiadacz w dobrej wierze nabywa własność pożytków, jakie rzecz przynosi (art. 224 k.c.); z posiadania wynikają roszczenia posiadacza w stosunku do właściciela, na przykład o zwrot nakładów (art. 226-227 k.c.), o wykup działki gruntu zajętej pod budowę (art. 231 § 1 k.c.). Od uzyskania posiadania uzależnione jest w określonych wypadkach nabycie prawa np. art. 155 § 2, art. 169 § 1, art. 181, art. 307 § 1 k.c. (patrz: Komentarz do art. 336 k. c. [w:] A. Kidyba (red.), K.A. Dadańska, T.A. Filipiak, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, LEX, 2009).
Jednocześnie z art. 339 k.c. wywodzi się domniemanie, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
Zatem w świetle tak sformułowanego domniemania dla ustalenia posiadania samoistnego wystarczy (jako przesłanka domniemania) dowód faktycznego władania rzeczą (corpus). Nie trzeba zaś dowodzić elementu władania rzeczą dla siebie jak właściciel (animus rem sibi habendi cum animo domini).
Co prawda, mimo korzystania z domniemania prawnego, przewidzianego w art. 339 k.c., samo istnienie posiadania samoistnego powinno być wykazane przez wnioskodawcę na zasadach ogólnych - art. 6 k.c. (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt III CSK 230/08, LEX nr 577190), wystarczy jednak, że posiadacz złoży o tym fakcie odpowiednie oświadczenie, które nie zostanie podważone.
Należy też wskazać, że ustawodawca łączy z posiadaniem szereg domniemań prawnych. W przepisie art. 339 k.c. wyraża domniemanie "samoistności posiadania". Dalej zaś przyjmuje domniemanie "ciągłości posiadania" (art. 340 k.c.) oraz domniemanie "zgodności posiadania ze stanem prawnym" (art. 341 k.c.). Wcześniej zaś w kodeksie wyrażono (w art. 7 k.c.) uniwersalne domniemanie dobrej wiary (patrz: Komentarz do art. 339 k. c. [w:] Gniewek E., Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001).
Wszystkie te przepisy jasno wskazują, że do udowodnienia swojego posiadania posiadacz nie musi legitymować się prawem własności ani żadnym innym dokumentem, wystarczy, że wskaże fakty, z których będzie wynikało jego władztwo nad rzeczą, przy czym przy zaistnieniu przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługiwać będą posiadaczowi zależnemu.
W sprawie mają również - jak wyżej wskazano - zastosowanie przepisy prawa unijnego, w tym:
1. rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1),
2. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z p. zm.).
3. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L z dnia 2 grudnia 2009 r.) - odnoszące się do pomocy za okres następujący po 1.01.2010 r., które zastąpiło rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. UE. L. Nr 141.18 z p. zm.).
Analizując treść skargi, z której wynika, że decyzje organu zapadły z obrazą prawa materialnego tj. art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na jego niezastosowaniu w sprawie, pomimo iż błędna deklaracja o posiadaniu działek nr [...] była spowodowana niewłaściwą niezawinioną przez stronę nie reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika interpretacją pojęcia "posiadania" w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach z dnia 26 stycznia 2007 r., jako że pojęcie "posiadania" nie zostało w tej ustawie wyjaśnione, a nie odpowiada znaczeniowo pojęciu posiadania w rozumieniu art. 336 k.c. – należy wskazać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie w tym punkcie.
Jak już wyżej wskazano, przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 nie mają zastosowania do wniosków o przyznanie pomocy złożonych po dniu 31 grudnia 2009 r., albowiem utraciło ono moc z dniem 1 stycznia 2010 r., a swoje zastosowanie znajduje tylko w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. (art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.), co nie ma miejsca w rozpatrywanej sprawie, gdyż wniosek skarżącego został złożony w dniu [...] marca 2010 r. i dotyczył po raz pierwszy działek objętych przez skarżącego.
Jednakże należy stwierdzić, że organy nie naruszyły swoim działaniem przepisów art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., który zastąpił wskazany przez skarżącego art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Art. 73 określa wyjątki od stosowania zmniejszeń i wykluczeń i stanowi, że zmniejszeń i wykluczeń (przewidzianych w rozdziałach I i II rozporządzenia Nr 1122/2009) nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, a ponadto, że nie stosuje się ich w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.
W rozpatrywanej sprawie skarżący złożył wniosek zgodny ze stanem prawnym, a nie stanem faktycznym, przy czym nie wykazał, że nieprawidłowości we wniosku nie wynikły z jego winy, ponadto nie zaktualizował wniosku, gdyż nieprawidłowości zostały ujawnione przez sam organ, który ustalił je w drodze kontroli krzyżowej wniosku, do czego miał prawo w świetle wskazanych przepisów.
Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przez organ przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną interpretację skutkującą załatwieniem sprawy w sposób sprzeczny z interesem społecznym oraz słusznym interesem obywateli polegającym na zaniechaniu przez organ pierwszej instancji rozważenia, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 68 ust. 1 rozporządzenia komisji (WE) nr 796/2004, oraz na nieuwzględnieniu tej przesłanki pomimo, iż zachodziła do tego podstawa w związku z niezawinionym przez skarżącego błędnym określeniem stanu faktycznego we wniosku o płatność.
Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a. (z zastrzeżeniem, że chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej), przy czym właśnie ust.2 tego artykułu określa, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Ponadto w ust. 3 art. 21 znajduje się zapis, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Treść ust. 2 i 3 cytowanego art. 21 ustawy tym samym określa obowiązki organu, zastępując tą regulacją przepisy zasad ogólnych wskazanych w art. 7 oraz art. 9 i 10 k.p.a., które tym samym nie znajdują zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Rozpatrując całokształt sprawy należy przyjąć zatem, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organom podstawę do odmowy przyznania skarżącemu płatności ONW.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez skarżącego zarzuty, należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło