V SA/Wa 1192/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz [...] kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR/Organ) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2016 r., nr [...] ustalające kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości [...] zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] lutego 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Organ I instancji) wydał decyzję nr [...] o przyznaniu I.U. (dalej: Skarżąca) pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości [...] zł z zastrzeżeniem dopełnienia warunków - w tym, m.in. spełnienia zobowiązania polegającego na ubezpieczeniu się na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznemu rolników - z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik co najmniej do dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy oraz przedłożenia w ARiMR zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS o okresach podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik - w terminie 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. Następnie, 27 lipca 2015 r. pomoc finansowa została przekazana na konto Skarżącej. W piśmie z [...] sierpnia 2016 r. Organ I instancji poinformował Skarżącą, iż z dniem 25 września 2016 r. upływa termin na przedłożenie stosownego zaświadczenia z KRUS o okresach podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wobec powyższego Skarżąca przedłożyła zaświadczenie z KRUS Oddział Regionalny w B., nr [...] z 12 września 2016 r. z którego wynika, iż podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach: 1 stycznia 1999 r. do 12 maja 2012 r. z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik, 13 maja 2015 r. do 12 kwietnia 2016 r. z mocy ustawy w zakresie emerytalno- rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik, od 2 sierpnia 2016 r. na wniosek w zakresie emerytalno-rentowym jako rolnik. Decyzją z [...] października 2016 r., nr [...] Organ I instancji ustalił Skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazano, iż z przedłożonych przez Skarżącą dokumentów wynika, że nie wypełniła zobowiązania dotyczącego podleganiu przez okres 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy, tj. do 27 lipca 2016 r. ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym wyjaśniła, iż niedotrzymanie zobowiązania wynikało z przyczyn od niej niezależnych i wiązało się ze złym stanem zdrowia. W dniu [...] kwietnia 2017 r., Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Organu I instancji. Uzasadniając decyzję Organ w pierwszej kolejności wskazał na treść § 18 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 201, z późn. zm.),dalej: rozporządzenie wykonawcze, zgodnie z którą beneficjent powinien podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik co najmniej do dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. Następnie zwrócono uwagę, że pomoc finansowa przekazana została Skarżącej 27 lipca 2015 r., zatem była ona zobowiązana do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik do dnia 27 lipca 2016 r. Tymczasem z przedłożonego przez Skarżącą zaświadczenia KRUS z 12 września 2016 r. wynika, iż Skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w ww. okresie. Organ zauważył, iż decyzją z 12 kwietnia 2016 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznał Skarżącej rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy od dnia 26 lutego 2016 r. do dnia 31 marca 2018 r. Prezes ARiMR przyznał, że okoliczność ta świadczy o wystąpieniu w przypadku Skarżącej siły wyższej uzasadniającej zwolnienie z obowiązku zwrotu dotacji. Jednocześnie możliwość uwzględnienia powyższych okoliczności uzależniona jest od zgłoszenia ich na piśmie właściwemu organowi w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent jest w stanie dokonać tej czynności. Tymczasem Skarżąca nie dochowała terminu na poinformowanie organu o wystąpieniu siły wyższej co wyklucza możliwość uwzględnienia ww. okoliczności. Jednocześnie Organ zaznaczył, iż nie jest w stanie cenić w jakim okresie Skarżąca mogła ewentualnie dokonać zgłoszenia o wystąpieniu siły wyższej. Zauważył jednakże, iż decyzję Prezesa KRUS o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników z mocy ustawy w związku z przyznaniem renty rolniczej Skarżąca otrzymała 5 maja 2016 r. Natomiast o wystąpieniu wyjątkowych okoliczności poinformowała dopiero w odwołaniu z 7 listopada 2017 r. Podkreślono, że skoro mimo choroby Skarżąca była w stanie składać wnioski o przyznanie pomocy, czy dokumenty rozliczające wydatkowanie premii, to mogła też poinformować Organ o wystąpieniu siły wyższej. Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozpatrzenie w sposób pełny i wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego i nieuwzględnienie okoliczności wystąpienia siły wyższej usprawiedliwiającej niewykonanie jednego z warunków przyznania płatności polegającemu na podleganiu ubezpieczeniu KRUS przez okres 12 miesięcy od wypłaty płatności, a także nierozpatrzenie okoliczności usprawiedliwiających niezgłoszenie przez Beneficjenta przypadku siły wyższej w przepisanym terminie, - przepisów prawa materialnego w szczególności: art. 29 ust. 1, 2 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2014, poz. 1438 ze zm.), § 20 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 207-2013 (Dz. U. z 2014, poz. 201 ze zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie powyższych przepisów w okolicznościach wystąpienia siły wyższej i bezpodstawne uznanie pobranych przeze beneficjenta płatności za nienależnie: art. 47 lit. b rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2002 z dnia 25 grudnia 2006 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (EFFROW) ( Dz. U. UE L z 23 grudnia 2006 r.) poprzez niezastosowanie powyższego przepisu w okolicznościach zaistnienia po stronie Beneficjenta długotrwałej niezdolności do wykonywania zawodu skutkującej uzyskaniem renty inwalidzkiej i wyłączeniem z ubezpieczenia rolniczego co jest równoznaczne z wystąpieniem przypadku "siły wyższej" lub nadzwyczajnych okoliczności. Skarżąca wyjaśniła, iż nie od razu skojarzyła, że okoliczność uzyskania renty łączy się z ustaniem jej ubezpieczenia rolniczego. Okoliczność ta doszła do świadomości Skarżącej dopiero po upływie okresu obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu w związku z uzyskaniem płatności dla młodego rolnika, który upłynął 27 lipca 2016 r. Jednocześnie zwróciła uwagę, iż z uwagi na charakter choroby (problemy natury psychicznej) trudno wymagać od niej pełnej sprawności w załatwianiu własnych spraw. W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy skarżąca orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS (karta 300 akt adm.) została uznana za okresowo całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym od: nie można ustalić do: marzec 2018. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż Lekarz Rzeczoznawca Kasy po badaniu podmiotowo-przedmiotowym oraz po przeanalizowaniu przedstawionej dokumentacji leczenia i badań dodatkowych stwierdził, że stopień naruszenia sprawności organizmu powoduje całkowitą okresową niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Należy w powyższym kontekście zauważyć, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, str. 549) do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w przypadku długoterminowej niezdolności beneficjenta do wykonywania zawodu. Organy orzekające w sprawie trafnie uznały zatem, iż w przypadku skarżącej wystąpiły zdarzenia kwalifikowane jako siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. Jako nieuprawnione Sąd uznał natomiast stanowisko organu II instancji, iż Strona nie dochowała terminu określonego przepisami prawa na poinformowanie organu i przedstawienie dokumentów potwierdzających wystąpienie siły wyższej. Należy podkreślić, iż charakter schorzenia Skarżącej, co wynika w sposób jednoznaczny z załączonej dokumentacji medycznej, powoduje, że w istocie nie rozpoczął się bieg ww. terminu, który zapoczątkowuje dzień, w którym beneficjent jest w stanie dokonać zgłoszenia. Utrzymujące się schorzenie psychiczne (w trakcie postępowania administracyjnego, jak również sądowoadministracyjnego) wyłącza taki stan. Należy zatem uznać, iż organy nie przeprowadziły pogłębionej analizy przedstawionej przez Skarżącą dokumentacji medycznej, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. L 181 z 20.6.2014, str. 48), zgodnie z którym przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a." uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.