V SA/Wa 1194/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia (...) maja 2018 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia części zaległości z tytułu opłat abonamentowych i umorzenia postępowania administracyjnego w pozostałym zakresie uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] (dalej: "Strona", "Skarżąca") jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: "KRRiT", "organ") z [...] maja 2018 r. nr [...], którą organ: 1.umorzył postępowanie administracyjne z wniosku o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu w części dotyczącej okresu od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r., 2.umorzył zaległość w płatności opłaty abonamentowej za okres od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. w wysokości 190,40 zł wraz z odsetkami w wysokości 67,81 zł. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Pismem z 24 kwietnia 2017 r. Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie zaległości z tytułu opłaty abonamentowej. W uzasadnieniu podała m.in., iż ma 71 lat, otrzymuje emeryturę w wysokości 1.286 zł brutto miesięcznie, posiada II grupę inwalidzką. Stwierdziła również, że: "...emerytura jest bardzo niska, dużo niższa od średniej krajowej, zajęcie jej spowodowałoby duży uszczerbek moich warunków materialnych". W odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 26 marca 2018 r. Strona ponadto podała, że wniosek dotyczy okresu od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2014 r., zaległości w wysokości 813,68 zł. Podniosła również, że od 13 lat ma chorobę onkologiczną, obecnie nastąpiła jej progresja i jest w trakcie VIII seryjnej chemioterapii (pismo z dnia 12 kwietnia 2018 r.). W dniu 25 maja 2018 r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji została poinformowana przez Pocztę Polską S.A., iż na indywidualnym numerze identyfikacyjnym Strony figurują zaległości w płatności opłat abonamentowych rtv za okresy od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. Natomiast zaległości objęte wnioskiem o umorzenie za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. zostały wyegzekwowane przez organ egzekucyjny na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę, iż zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych wygasło w zakresie, w którym należność została wyegzekwowana brak podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku w części dotyczącej zaległości za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. Zdaniem KRRiT wyegzekwowanie przez organ egzekucyjny należności publicznoprawnej uczyniło postępowanie bezprzedmiotowym. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego, prowadzi do wniosku, że Strona spełnia przesłanki, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz.1204 ze zm.), dalej: "ustawa . o opłatach abonamentowych", wobec czego zasadne jest umorzenie zaległości objętej wnioskiem tj. za okres od 1 września 2013 r. do 30 czerwca 2014 r. w wysokości 190,40 zł wraz z odsetkami w wysokości 67,81 zł. Z załączonej do wniosku: kopii decyzji o waloryzacji emerytury z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż [...] pobiera emeryturę, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca podniosła, iż spełnia przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości, a pobrane w toku egzekucji kwoty z tytułu zaległych opłat abonamentowych powinny zostać Jej zwrócone. W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o jej oddalenie i podtrzymała w całości swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, iż w zakresie rozstrzygnięcia KRRiT zawartego w punkcie pierwszym zaskarżonej decyzji skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazano. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1204 oraz z 2015 r. poz. 1324 z późn. zm.), dalej: "ustawa o opłatach abonamentowych", za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, iż użyty w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie KRRiT, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności działa w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Wydanie aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 września 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2494/13). Natomiast sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że organ bezpodstawnie umorzył postępowanie administracyjnego w zakresie opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu w części dotyczącej okresu od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. (pkt 1 zaskarżonej decyzji). Z akt sprawy wynika, że wniosek o umorzenie zaległości został złożony przez Skarżącą do KRRiT pismem z dnia 24 kwietnia 2017 r., tj. po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z 31 marca 2017 r. (tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący okres od 1 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2014 r.). Ww. tytuł został zrealizowany w całości, a przekazanie wyegzekwowanych kwot nastąpiło w maju, czerwcu i lipcu 2017 r. Pismem z dnia 30 czerwca 2017 r. Poczta Polska S.A. wystąpiła do Naczelnika US o zawieszenie postepowania egzekucyjnego. Na skutek tego Urząd Skarbowy dokonał zwrotu 237,77 zł ostatniej, wyegzekwowanej w lipcu 2017 r., raty. W pkt 1 zaskarżonej decyzji wydanej w dniu 25 maja 2018 r. organ umorzył postępowanie administracyjnego za okres 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. Należy stwierdzić, że w myśl art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w przytoczonym przepisie, oznacza, że przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjno-prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Jednakże w ustalonym stanie faktycznym sprawy, przymusowe wyegzekwowanie zaległych opłat abonamentowych nie może być postrzegane, jako podstawa do wydania decyzji o bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego umorzenia wspomnianej należności pieniężnej na podstawie art. 10 ust.1 ustawy o opłatach abonamentowych. Zdaniem Sądu organ powinien przeprowadzić zgodne ze wszystkimi standardami postępowanie, które pozwoliłoby orzec, co do istoty sprawy. Przez orzeczenie, co do istoty w tym przypadku należy rozumieć merytoryczne odniesienie się kwestii istnienia lub braku przesłanek umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych przewidzianych w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Sąd podkreśla, że wniosek o umorzenie został złożony na miesiąc przed wyegzekwowaniem pierwszej transzy zaległości, W aktach sprawy nie ma żadnego wyjaśnienia, z jakich względów decyzja KRRiT została wydana dopiero po ponad roku od złożenia wniosku - już po wyegzekwowaniu w całości należności objętych ww. tytułem wykonawczym. W ocenie Sądu, umorzenie postępowania w takich warunkach jest nieuprawnione na gruncie art. 105 § 1 K.p.a. i narusza wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Podsumowując, Skarżącej przysługiwało uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości, a wyegzekwowanie opłaty abonamentowej w przedstawionych wyżej okolicznościach, nie powodowało bezprzedmiotowości postępowania w sprawie jej umorzenia. Zatem KRRiT miała obowiązek orzec w przedmiocie całości żądania. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie rozstrzygnięcia KRRiT zawartego w punkcie pierwszym zaskarżonej decyzji, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w tej części. Ponownie rozpoznając sprawę w zakresie wniosku o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu w części dotyczącej okresu od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r., KRRiT - mając na uwadze wskazania Sądu - winna poddać analizie sytuację życiową i materialną Skarżącej. Analiza ta winna być dokonana w ramach zakreślonych wskazanymi przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu przepisami prawnymi. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.