V SA/Wa 1195/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Protokolant - R.D., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz postanowienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2006r. w przedmiocie przywrócenia terminu o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem w dniu [...] września 2006r. decyzji nr [...] w sprawie umorzenia należności. Przedmiotem skargi z 7 lutego 2007 r. wniesionej przez M. K. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] stycznia 2007 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z [...] września 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia 20 lipca 2006 r. M. K. zwrócił się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie należności wobec KRUS. W niniejszym wniosku M. K. przytoczył argumenty natury finansowej oraz zdrowotnej. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że zgromadzone dowody w sprawie w szczególności: posiadanie przez wnioskodawcę oraz jego żonę stałego źródła dochodu w postaci świadczeń emerytalnych z ZUS (świadczenie wnioskodawcy wynosi [...] zł, jego żony [...] zł) oraz pobieranie świadczenia rentowego przez wspólnie zamieszkałą z nim córkę K. K. w kwocie [...] zł nie potwierdzają ciężkiej sytuacji materialnej. Dalej organ I instancji podkreślił, że z wnioskodawcą zawarto układ ratalny na bardzo korzystnych warunkach (raty po [...] zł), który nie wpływa zasadniczo na pogorszenie sytuacji finansowej rodziny. Pismem z dnia 26 października 2006 r. M. K. zwrócił się Prezesa KRUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku M. K. z dnia 30 października oraz dokumentów które wpłynęły dnia 28 września 2006 r. i 2 listopada 2006 r. Prezes KRUS przywrócił Sygn. akt V SA/Wa 1195/07 termin o wznowienie postępowania, zakończonego wydaniem w dniu [...] września 2006 r. decyzji, znak [...] w sprawie umorzenia należności. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2006 r. o odmowie umorzenia należności składkowych. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające ustaliło: zakup przez wnioskodawcę od [...] gruntów o pow. [...] i darowanie ich dwóm synom, z którego jeden posiada mieszkanie w M., a drugi w S., uzyskiwanie źródła dochodu w wynajmu mieszkania w W., wynajem z [...] terenu wraz z zabudowaniami w P., sprzedaż mieszkania w K. i nabycie kolejnego lokalu w C. [...], posiadanie stałego źródła dochodu w postaci świadczeń emerytalnych z ZUS. Organ wskazał również, że zadłużenie jest objęte układem ratalnym, który jest realizowany. Zdaniem organu w związku z powyższym ww. okoliczności wskazują, że sytuacja materialno- bytowa wnioskodawcy oraz rodziny umożliwia uregulowanie całej należności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2007 r. M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu ww. skargi M. K. podkreślił, że w uzasadnieniu odmowy Prezes KRUS w żadnym stopniu nie odniósł się do jego aktualnej sytuacji materialnej. Zdaniem skarżącego sytuacja materialna jego synów nie ma żadnego związku z jego sytuacją. Skarżący podkreślił, że przytoczone ustalenia mają charakter wybiórczy oraz że uzasadnienie zawiera również ustalenia nie zgodne z prawdą. Wskazał m.in., że syn [...] nie posiada mieszkania w S. a mieszkanie w C. aktualnie nie nadaje się do zamieszkania. Dalej skarżący podkreślił, że aktualny stan jego zdrowia w uzasadnieniu został pominięty w całości. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Sygn. akt V SA/Wa 1195/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych wart. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Ponadto art. 135 p.p.s.a. pozwala Sądowi na stosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla jej końcowego załatwienia . Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja jak również poprzedzające ją postanowienie organu rentowego z dnia [...] grudnia 2006r. wydane w przedmiocie " przywrócenia terminu o wznowienie postępowania, zakończonego wydaniem w dniu [...] września 2006r. decyzji w sprawie umorzenia należności" podjęte zostały z rażącym naruszeniem prawa -przepisów procedury administracyjnej: art. 145 par. 1 pkt 5 , art. 58 par 1 , art. 138 par 1 pkt 1 Sygn. akt V SA/Wa 1195/07 ustawy K.p.a. , uzasadniającym przyjęcie przesłanki z art. 156 par 1 pkt 3 K.p.a. prowadzącej do stwierdzenia na zasadzie art. 145 par 1 pkt 2 p.p.s.a nieważności podjętych rozstrzygnięć. Z akt sprawy wynika, iż decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] września 2006r. Prezes KRUS rozpatrując wniosek dłużnika M. K. odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Powyższa decyzja wraz ze stosownym pouczeniem o przysługującym wnioskodawcy prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została mu doręczona w dniu 4 października 2006r. ( k 289 akt adm. ). Skarżący pismem z dnia 26 października 2006r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie jego prośby o umorzenie zadłużenia z tytułu składek. Organ odwoławczy, a sprawie niniejszej ponownie rozpatrujący sprawę Prezes KRUS zobowiązany był na tym etapie postępowania do zbadania czy wniosek skarżącego spełnia warunki formalne odnośnie odwołań , jak również czy został wniesiony w terminie. W przypadku stwierdzenia niedopuszczalności odwołania ( wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) bądź uchybienia terminu do jego wniesienia organ administracyjny podejmuje rozstrzygnięcie zgodnie z art. 134 ustawy K.p.a. o ile, w przypadku uchybienia terminu strona nie złoży wniosku o jego przywrócenie. Wówczas postępowanie organu toczy się na zasadach określonych w art. 58 k.p.a . W sprawie niniejszej natomiast organ rentowy z rażącym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, w sytuacji złożenia przez skarżącego wniosku w trybie instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy błędnie, w sposób prawnie nieuzasadniony zastosował procedurę dotyczącą instytucji wznowienia postępowania, tj. nadzwyczajnego środka wzruszenia decyzji ostatecznych wydając w dniu [...] grudnia 2006r. na podstawie art 145 par. 1 pkt 5 ustawy K.p.a. postanowienie o przywróceniu terminu " o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem w dniu [...] września 2006r. decyzji w sprawie umorzenia należności", w następstwie czego wydana została zaskarżona decyzja. W tym miejscu ponownie wskazać należy, iż w sprawie nie zapadła decyzja ostateczna , gdyż za takową nie można uznać decyzji wydanej w I instancji dnia [...] września 2006r., skoro skarżący złożył w sprawie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sprawa zatem nie została w toku instancji ostatecznie rozstrzygnięta. Skarżący nie składał również wniosku o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Powyższe uzasadnia przyjęcie braku jakichkolwiek Sygn. akt V SA/Wa 1195/07 podstaw prawnych do wydania w dniu [...] grudnia 2006r rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 145 par 1 pkt 5 w zw. z art. 56 par 1 ustawy K.p.a. O instytucji wznowienia postępowania w sprawie na tym jego etapie nie może być mowy, skoro po wydaniu powyższego postanowienia dalsze postępowanie organu prowadzi do wydania zaskarżonej decyzji która jak wynika z jej treści i wskazanej podstawy prawnej wydana zostaje na podstawie art. 138 par 1 pkt 1 K.p.a. po rozpoznaniu wniosku dłużnika o ponowne rozpoznanie sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, iż postępowanie organu odwoławczego po wniesieniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przeprowadzone zostało wadliwie i doprowadziło do wydania z rażącym naruszeniem prawa postanowienia z dnia [...] grudnia 2006r. , a następnie decyzji będącej przedmiotem skargi. Wady prawne obu aktów uzasadniają wyeliminowanie ich z obrotu prawnego z przyczyn o których mowa w art. 156 K.p.a. co prowadzi zgodnie z art. 145 parł pkt 2 p.p.s.a. do stwierdzenia ich nieważności. Rozstrzygnięcie Sądu o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postanowienia Prezesa KRUS z dnia [...] grudnia 2006r. z przyczyn wyżej omówionych uzasadnia tym samym odstąpienie przez Sąd od rozważań na temat podniesionych w skardze zarzutów odnośnie merytorycznego załatwienia sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rentowy przeprowadzi postępowanie w przedmiocie złożonego przez skarżącego w dniu 26 października 2006r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy badając, czy spełnia on warunki formalne odnośnie odwołań, jak również czy został złożony w terminie i w zależności od jego wyników podejmie stosowne rozstrzygnięcie. O ile w sprawie zostanie ustalone, iż skarżący składał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku( w aktach sprawy brak informacji na ten temat) przeprowadzi również i w tym względzie stosowne postępowanie według zasad określonych w art.58 par 1 i 2 K.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kierując się treścią art. 145par1pkt2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.