V SA/Wa 1199/17

PostanowienieWSA w Warszawie2017-08-02

Skład orzekający: Anna Nasiłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej przysługuje prawo pomocy w zakresie częściowym (ustanowienie radcy prawnego) w sprawie dotyczącej skargi na postanowienie organu w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli jej dochody z emerytury nie wystarczają na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, a jednocześnie jest zwolniona z mocy prawa z kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, uznając, że trudna sytuacja majątkowa skarżącej, wynikająca z niskiej emerytury i konieczności utrzymania niepełnosprawnej córki, uniemożliwia jej samodzielne poniesienie kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie, postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało umorzone jako bezprzedmiotowe, ponieważ skarżąca była z mocy prawa zwolniona z tych kosztów na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku ze skargą na działanie organu w sprawach pomocy społecznej.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie dotyczące uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niedopuszczalne. Skarżąca wskazała, że jej jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 911,87 zł netto, mieszka z niepełnosprawną córką, jest osobą schorowaną (inwalidką II grupy) i nie posiada majątku ani oszczędności. Sąd uznał, że skarżąca jest zwolniona z mocy prawa z kosztów sądowych, a jej sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.
Rozstrzygnięcie
1. Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. 2. Umorzono postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu 2 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niedopuszczalne postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie, 2. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J. M. P., dalej "Skarżąca" lub "Strona" wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niedopuszczalne. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Skarżąca mieszka z niepełnosprawną córką. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura Skarżącej w wysokości 911,87 zł (netto) miesięcznie. Poza mieszkaniem Strona nie posiada majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku podkreśliła, że jest osobą bardzo schorowaną, inwalidką II grupy oraz że otrzymywana emerytura nie wystarcza na utrzymanie i zakup lekarstw. Oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku wskazać należy, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sędzia rozpoznający sprawę o sygn. akt V SA/Wa 1199/17 zarządził, że Skarżąca jest zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na zasadzie art. 239 § 1 pkt 1 lit. 1 p.p.s.a. Wskazać należy, że zwolnienie ma charakter ustawowy, a więc strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem I instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z powyższym w niniejszej sprawie rozpoznanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć. Stosownie bowiem do art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na względzie powyższe wniosek Skarżącej należy ocenić pod względem zasadności przyznania prawa pomocy w części, poprzez ustanowienie radcy prawnego. Oceniając wniosek w takim zakresie stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie. Skarżąca uzyskuje jedynie dochód z emerytury w wysokości 911,87 zł. W uzasadnieniu wniosku podkreśliła, że jest osobą bardzo schorowaną, inwalidką II grupy. Nie wykazała we wniosku oszczędności i majątku oprócz mieszkania, które zapewnia jej i córce potrzeby lokalowe. Biorąc pod uwagę opisaną przez Skarżącą sytuację rodzinną i majątkową oraz porównując ją z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika uznać należało, iż sytuacja majątkowa Skarżącej jest trudna i z posiadanych środków pieniężnych nie jest ona w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. oraz art. 249a p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło