V SA/Wa 1200/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1200/17 o odrzuceniu sprzeciwu w sprawie ze skargi Z. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... maja 2017 r. Nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia z 20 października 2017 r. W dniu 4 maja 2018 r. (data nadania pocztowego) Z. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1200/17 z dnia 20 października 2017 r. o odrzuceniu sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do treści art. 285a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Z powyższego wynika, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest szczególnym środkiem prawnym mieszczącym się w kategorii nadzwyczajnych środków zaskarżenia, bowiem przysługuje wyłącznie od prawomocnego orzeczenia. O takiej interpretacji powołanego przepisu świadczy również uzasadnienie projektu (nr druku: VI.2001) do ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196). Skarga taka również przysługuje od orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie, jednakże ono także musi uzyskać walor prawomocności przed wniesieniem skargi i takie ukształtowanie zakresu skargi jest zgodne ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 1 kwietnia 2008 r., SK 77/06 (OTK-A 2008, nr 3, poz. 39; Dz. U. z 2008 r. Nr 59, poz. 367). Ten szczególny charakter skargi również wynika z tego, że uwzględnienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie prowadzi do wyeliminowania z porządku prawnego zaskarżonego orzeczenia (za wyjątkiem wskazanym w art. 285k § 3 p.p.s.a.), bowiem Sąd uwzględniając skargę, ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem. Wobec tego zarówno zaskarżone orzeczenie sądu administracyjnego, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pozostają w mocy. Zatem skarga ta nie może być w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych oraz skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zależy od łącznego spełnienia czterech podstawowych, ogólnych przesłanek dopuszczalności rzeczonej skargi: 1) zaskarżone orzeczenie sądu administracyjnego uzyskało walor prawomocności; 2) wniesienia skargi przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego; 3) uprawdopodobnienia wyrządzenia stronie postępowania sądowoadministracyjnego szkody na skutek wydania zaskarżonego orzeczenia; 4) niemożności uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia w drodze środków prawnych przysługujących stronie. Wskazane przesłanki są charakterystyczne dla instytucji skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia i determinują charakter tego środka prawnego. W świetle przytoczonych regulacji, skoro skarga przewidziana art. 285a § 1 powołanej ustawy przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, to nie budzi wątpliwości, że skutecznie skargę taką można wnieść wyłącznie po uprawomocnieniu się skarżonego orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem dotyczy postanowienia Sądu z dnia 20 października 2017 r., które nie posiada waloru prawomocności, bowiem jak wynika z akt sprawy na zaskarżone postanowienie z dnia 20 października 2017 r. o odrzuceniu sprzeciwu wniesione zostało zażalenie. Zażalenie to zostanie rozpoznanie po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu (postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2018 r. odmówiono przywrócenia terminu, na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, które niezwłocznie zostanie przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego). Tym samym skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wniesioną od orzeczenia nieprawomocnego, uznać należy za niedopuszczalną, bowiem co do zasady, czynności procesowe przedwczesne uważa się za niedopuszczalne [por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 346/08 i powołane tam postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 stycznia 1997 r., I PKN 1/97 (OSNP z 1997 nr 18, poz. 342), z dnia 15 marca 2000 r., I PKN 406/00 (OSNP z 2002 r. nr 8, poz. 190), z dnia 14 września 2004 r., III CZ 74/04 (niepubl.)]. Wobec powyższego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2017 r. jako przedwczesną i tym samym niedopuszczalną należało odrzucić. Wniesiona skarga jest niedopuszczalna również z innej przyczyny, mającej charakter nieusuwalny, bowiem została wniesiona z naruszeniem art. 175 § 1 w związku z art. 285f § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Wymóg ten nie dotyczy sytuacji, kiedy skargę taką wnosi Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Pomimo zatem tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, czyli obowiązku sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przez uprawnione osoby, wymienione w art. 175 § 1 p.p.s.a., skarga ta została sporządzona osobiście przez skarżącego, co uchybia powyższej regulacji, w konsekwencji czyniąc ją niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu. W myśl art. 285l p.p.s.a., w przypadkach nieuregulowanych przepisami działu VIIa wspomnianej ustawy, dotyczącego skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, do postępowania wywołanego wniesieniem takiej skargi stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Zatem – zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 178 p.p.s.a. – sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z powyższych względów, na podstawie art. 178 w związku z art. 285l oraz art. 285a § 1 i art. 175 § 1 w zw. z art. 285f § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.