V SA/Wa 1201/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz r. pr. M. K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Z. P. (dalej: "skarżący") jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2013r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] stycznia 2013 r. nr [...], którą odmówiono skarżącemu umorzenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ustalonej decyzją z dnia z [...] marca 2009r. nr [...]. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym; Decyzją nr [...] z [...] września 2009r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...] marca 2009r. o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w wysokości 17.611,88 zł, powiększoną o odsetki. Pismem z dnia [...] grudnia 2012r. Z. P. wniósł o umorzenie kwoty nienależnie pobranej pomocy. Na wezwanie organu, skarżący uzupełnił swój wniosek poprzez przedstawienie sytuacji materialnej. W wyniku rozpoznania wniosku, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013r. Prezes ARiMR odmówił skarżącemu umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podkreślił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. z 2010r., Nr 258, poz. 1747, dalej: “rozporządzenie"). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem § 4 ust. 1 rozporządzenia, właściwy organ agencji płatniczej umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Wobec tego, że zadłużenie skarżącego ustalone decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. wynosiło 17.611.88 zł, a tym samym przekroczyło równowartość 100 euro, ponieważ kurs euro na dzień 27 lutego 2009r. wynosił 4,7030 zł, organ I instancji uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił ponadto, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ok. 8 ha (z czego 7 ha użytkowanych jest rolniczo), którego szacunkowa wartość bez naniesień (zgodnie z danymi GUS dotyczącymi średniej ceny gruntów ornych w obrocie prywatnym w woj. łódzkim w III kwartale 2012r.) wynosiła 181.856,60 zł. Wskazał również, że skarżący co roku składa wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności ONW, z tytułu których w 2012r. otrzymał płatność w łącznej wysokości 7.278,11 zł. Ponadto Prezes ARiMR wskazał, że z dokumentacji przedstawionej przez skarżącego wynika, że głównym źródłem jego utrzymania jest produkcja mleka w gospodarstwie rolnym, które jest sprzedawane do OSM w R. oraz, że skarżący jest właścicielem 10 sztuk trzody chlewnej, 6 sztuk bydła, jak również ciągnika marki [...], a także, że z prowadzonej działalności rolniczej uzyskuje ok. 7 ton zboża rocznie. Reasumując organ uznał, że skarżący posiada majątek, który może zostać zajęty przez organ egzekucyjny, w związku z czym w przedmiotowej sprawie nie zaszła określona w § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia przesłanka umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Odwołując się od powyższej decyzji skarżący zakwestionował ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji wskazując, że posiada jedynie 4 krowy i 2 cielęta, nie posiada świń od 3 lat, natomiast silnik marki [...] znajduje się w złym stanie technicznym. Nadto skarżący wskazał, że posiadane przez niego zboże wykorzystywane jest na paszę dla zwierząt. Skarżący podniósł również argumenty dotyczące odrębnego postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. W wyniku rozpoznania odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przedstawił swoją trudną sytuację materialną i życiową oraz podniósł, iż nie ma możliwości spłaty zadłużenia. Jednocześnie wskazał, że czuje się oszukany, poszkodowany i zraniony. Ponadto podniósł szereg okoliczności związanych z odrębnym postępowaniem w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów i wiejskich. Powyższą argumentację skarżący powtórzył także w pismach procesowych z dnia 28 i 31 stycznia 2014r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny, by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Wszelka zatem argumentacja skarżącej, nawet jeśli byłaby uzasadniona, nie mogłaby spowodować umorzenia przez sąd powstałych zaległości. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w powołanych przez organy administracyjne przepisach prawa. W tym miejscu wskazać należy, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747). Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego aktu należność pieniężna umarzana jest z urzędu, a zatem organ zobowiązany jest do jej umorzenia, o ile należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn.zm.). Z przepisu art. 11 w związku z art. 8 pkt f wspomnianego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 wynika natomiast, że kurs wymiany euro to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny (EBC) przed pierwszym dniem miesiąca, w którym wydana została decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranej płatności. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Nr [...] dnia [...] marca 2009r. wynosiła 17.611,88 zł. Kwota ta przekroczyła zatem równowartość 100 euro, ponieważ wyznaczony przez Europejski Bank Centralny kurs euro na dzień 27 lutego 2009r. wynosił 4,7030 zł. W tej sytuacji, jak słusznie przyjęły organy administracyjne, należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu, gdyż stanowi kwotę wyższą niż 470,30 zł. W sprawie nie została zatem spełniona przesłanka dotycząca kwoty należności, która może być przedmiotem umorzenia. Ponadto w przypadku całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek o których stanowi § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia organy agencji mają możliwość, a zatem nie są zobligowane, umorzenia z urzędu w całości lub w części należności. Zatem w przypadku spełnienia jednej z przesłanek określonych niniejszym przepisem organ może z urzędu (a zatem nawet bez wniosku strony) umorzyć należność przypadającą agencji płatniczej. Przesłanki te są następujące : 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Wskazując na okoliczności trudnej sytuacji życiowej i finansowej skarżącego organ zasadnie uznał, że zgodnie z przepisami rozporządzenia nie stanowią one samodzielnych przesłanek umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Niemniej jednak uznać należało, że wskazane przez stronę okoliczności podlegają ocenie w świetle przesłanek, o których mowa w §3 pkt 5 ww. rozporządzenia. Odnosząc się zatem do zaistnienia w przedmiotowej sprawie określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności należy stwierdzić, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności kształtują się bowiem w wysokości 4-8% tej kwoty, z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez egzekutora. Mając powyższe na uwadze, WSA zgadza się z dokonaną przez organy oceną, że aczkolwiek niewątpliwie sytuacja materialna, w której znajduje się skarżący jest trudna, to nie uzasadnia ona uznania wniosku pod kątem spełnienia omawianej wyżej przesłanki, ponieważ, mimo tej sytuacji, posiadane nieruchomości, ruchomości oraz uzyskiwane dochody, nie dają podstaw do przypuszczenia, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Sąd wyjaśnia dodatkowo, iż jeżeli postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne, zgodnie z §3 ust.1 pkt 6 ww. rozporządzenia, Prezes ARiMR może z urzędu umorzyć należności w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nie jest to jednak możliwe bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji, a następnie stwierdzenia nieściągalności należności dłużnika przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Sąd wyjaśnia także, iż organy administracyjne zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art.5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90, z późn. zm.), wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Tym samym przesłanki dające możliwość umorzenia należności interpretować należy ściśle. Ponadto zauważyć należy, że nawet zaistnienie którejkolwiek z nich daje jedynie organowi możliwość skorzystania z rezygnacji z dochodzenia należności, nie stanowi zaś obowiązku umorzenia takiej należności. Odnosząc się do pozostałych argumentów skarżącego należy wyjaśnić, iż nie mogą one być przedmiotem rozważań w sprawie niniejszej. Kwestia bowiem zasadności obciążenia skarżącego zwrotem wypłaconych jej należności z tytułu pomocy nie może być przedmiotem niniejszego postępowania, ktore dotyczy wniosku o umorzenie zadłużenia. Zasadność obciążenia strony zwrotem przyznanej pomocy była przedmiotem odrębnego postępowania, (zakończonego decyzją ostateczną Prezesa ARiMR z [...] września 2009r.), w ktorym skarżący miał możliwość podnoszenia okoliczności majacych, jego zdaniem znaczenie dla prawidłowości przyjęcia czy oraz w jakiej wysokości wypłacona mu pomoc stanowi kwotę pobraną nienależnie, a zatem podlegającą zwrotowi. W prawidłowo ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu, brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.