V SA/Wa 1204/09

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z 29 września 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] czerwca 2009r. Wnioskiem z 14 października 2009r. Skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty strukturalnej w wysokości ok. 1000 złotych. Wskazał, iż miesięcznie na leki wydaje ok. 150 złotych oraz ok. 100 złotych na dojazdy. Oświadczył, iż ma prawo dożywotniego mieszkania w mieszkaniu o powierzchni 50 m2, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności i przedmiotów wartościowych nie posiada. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 20 października 2009r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 3 listopada 2009 r. (data nadania) skarżący wskazał, iż ponosi miesięcznie następujące wydatki: wyżywienie - 300 złotych, energia elektryczna – 25 złotych, KRUS – 68 złotych, TV – 58 złotych, telefon – 55 złotych, leczenie – 100 złotych, pożyczka w banku – 52 złote, paliwo i obsługa samochodu – 100 złotych, gaz – 45 złotych, węgiel – 200 złotych. Wskazał także, że nie otrzymuje pomocy finansowej od rodziny i innych osób. Do pisma załączył dowody uiszczenia części powyższych opłat (energia elektryczna, telewizji Cyfra + (57,90 zł), KRUS, pożyczka w banku) oraz wyciąg z rachunku bankowego z 2 listopada 2009r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniami wynikającymi z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. Oceniając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę jego sytuację rodzinną i majątkową oraz dochody. Dochód uzyskiwany przez skarżącego wynosi ok. 1.050 zł miesięcznie i pozwala, po uwzględnieniu wydatków koniecznych, na uiszczenie ewentualnych kosztów postępowania. Należy podkreślić, iż część powyższej kwoty może zostać przeznaczona na poniesienie kosztów postępowania, gdyż nie można uznać skarżącego za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym nie została wypełniona ustawowa przesłanka do przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć należy, iż zgodnie z oświadczeniem skarżący ponosi wydatki m.in. spłatę pożyczki (52 zł.), telewizję Cyfra + (57,90 zł), na paliwo i obsługę samochodu (100 złotych). W związku z tym, powyższe koszty, nie mieszczą się w zakresie terminu "koniecznego utrzymania siebie i rodziny". Nie można bowiem uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem, paliwa itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Podobnie również należy ocenić opłaty za telewizję Cyfra +, jako nie mieszczące się w kategorii kosztów koniecznego utrzymania. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania (v. postanowienie SN z 24 lipca 1980 r., sygn. I CZ 99/80, Lex Polonica). Skoro zatem uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Ponadto zauważyć należy, iż zobowiązania cywilnoprawne (pożyczka w banku) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.