V SA/Wa 1204/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej; oddala skargę Przedmiotem skargi z 5 kwietnia 2013 r. wniesionej przez B. P. zwanego dalej ,,Skarżącym’’ jest decyzja z dnia [...] lutego 2013 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. uchylająca decyzję Burmistrza Miasta M. z dnia [...] września 2012 r. o odmowie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego w produkcji rolnej i przekazującą sprawę Burmistrzowi Miasta M. do ponownego rozpoznania – jej uzasadnienia. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Burmistrz Miasta M. po rozpoznaniu wniosku B. P. z dnia 3 września 2012 r., uzupełnionego na żądanie organu pismem z dnia 25 września 2012 r. – orzekł o odmowie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego w produkcji rolnej. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. z 2006 r. nr 52 poz. 379 ze zm: dalej ustawa). Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł m.in. ,,Stosownie do treści art. 3 ust. 1 i 2 ustawy, zwrot podatku przysługuje producentowi rolnemu, przy czym za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. W myśl art. 3 pkt 1 ustawy przy ustalaniu rocznego limitu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej nie uwzględnia się gruntów gospodarstw rolnych, na których zaprzestano produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 136. poz. 969 z późn. zm.), za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Podkreślono, iż z przeprowadzonego w sprawie postępowania B. P. nie można uznać za producenta rolnego na użytkach rolnych o powierzchni 1,5798 ha, ponieważ posiadaczem samoistnym działek nr 4 i nr 5 z obrębu [...] jest Gmina Miasta M. W dniu 11 października 2012 r. B. P. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2012 r. W odwołaniu Skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości i przyznanie zwrotu podatku akcyzowego. Wskazał też, iż działki 4 i 5 obręb [...] położone w M. przy [...] nigdy nie były w posiadaniu Gminy Miasta M., są przez niego i żonę ogrodzone siatką i użytkowane rolniczo jako łąki i pastwisko, a w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w W. również figurują jako użytki rolne i jako takie powinny być opodatkowane podatkiem rolnym. Wskazał, iż od 2004 roku jest w sporze sądowym w sprawie o zasiedzenie z Gminą Miasta M. o prawo własności tej nieruchomości, jak również w sprawie o eksmisję i w sprawie z wniosku o ochronę zakłóconego posiadania poprzez ustawienie gminnej tablicy na działce. Wskazał, iż Gmina Miasta M. w prowadzonej przez siebie ewidencji gruntów przypisała sobie bezzasadnie status posiadacza samoistnego przedmiotowej nieruchomości rolnej. Wskazał, iż prowadzi produkcję rolną na tych działkach jako posiadacz samoistny i producent rolny. Jest też zarejestrowanym producentem rolnym w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pod numerem [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję z dnia [...] września 20132 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż organ administracji prowadzący postępowanie jest obowiązany zbadać wszechstronnie sprawę, w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie oznacza to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza iż nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Podkreślono, iż na gruncie przepisów k.p.a. nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego. przy którym organ administracji zajmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie - i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wskazano, iż organ I instancji przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2012 r. nie wyjaśnił należycie, czy Skarżący jest producentem rolnym na użytkach rolnych o powierzchni 1,5798 ha, czy też nie. Przytoczono stanowisko organu I instancji, iż Skarżącego nie można uznać za producenta rolnego w rozumieniu ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, ponieważ posiadaczem samoistnym działek nr 4 i 5 z obrębu [...] jest Gmina M. co wynika z wypisów z rejestru gruntów z dnia [...].10.2012 r. Podkreślono, iż ten fakt nie wyklucza jednak okoliczności, iż działki te są użytkowane przez skarżącego, chociaż nie zostały zawarte stosowne umowy między stronami. Wskazano, iż świadczą o tym toczące się postępowania sądowe, których przedmiotem są ww. grunty, tym o ich zasiedzenie. Stroną tych postępowań jest również Gmina M. i wiadomo jej, iż Skarżący użytkuje te działki. W razie zaś wątpliwości jaki charakter ma to użytkowanie i czy trwa ono nadal, organ I instancji powinien dokonać oględzin tych działek z udziałem Skarżącego i sporządzić na tę okoliczność stosowny protokół. Wskazano, iż Skarżący w odwołaniu podniósł, iż wbrew temu co twierdzi organ I instancji, jest producentem rolnym i jest zarejestrowany w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pod numerem [...], a do odwołania została dołączona kserokopia zaświadczenia ARiMR z dnia [...] czerwca 2044 r. nr [...], z której wynika, że został on wpisany do ewidencji producentów w dniu [...] czerwca 2004 r. Podkreślono, iż ponadto przy piśmie z dnia 24 września 2004 r. Skarżący przesłał: 1- kserokopie oświadczenia nabywcy o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego w miejscowości M. z dnia [...] maja 2007 r., którego zgodność ze stanem faktycznym została w tym samym dniu potwierdzona przez Naczelnika Wydziału Finansowo – Budżetowego Urzędu Miasta M. – oraz 2- kserokopię zaświadczenia z dnia [...] września 2003 r. nr [...] podpisanego przez Burmistrza Miasta M. Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji stwierdził, iż organ I instancji mógł, ale nie sprawdził rzetelnie, czy skarżący jest producentem rolnym czy też nie - i ograniczył się tylko do wskazania decyzji z dnia [...] września 2012 r., iż "skoro posiadaczem samoistnym działek nr 4 i 5 z obrębu [...] jest Gmina Miasta M.", to skarżącego .,nie można uznać za producenta rolnego na użytkach rolnych o pow. 1,5798 ha". To, że Gmina jest właścicielem tych działek nie przesądza, iż Skarżący nie prowadzi na nich gospodarstwa rolnego. Okoliczność ta wymaga zbadania przez organ I instancji. Wskazał, iż w ponownym postępowaniu organ I instancji powinien sprawdzić, czy dokumenty przedłożone przez skarżącego odnośnie statusu producenta zachowały swą aktualność, a ponadto powinien dokonać oględzin działek nr 4 i 5 z udziałem Skarżącego i sporządzić stosowny protokół. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. P. wniósł o sprostowanie treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. i odstąpienie od wskazanych wytycznych. Podniósł, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu błędnie przyjęło, że Gmina Miasto M. jest właścicielem działek 4 i 5 o powierzchni l,5798m2, przy czym określenie, że Gmina jest właścicielem zostało zastosowane w uzasadnieniu decyzji naprzemiennie z określeniem Gmina M.-posiadacz samoistny. Podkreślił, iż przyjęte przez SKO sformułowania, kłócą się z legalną definicją zawartą w art. 336 kodeksu cywilnego, zgodnie z którą posiadaczem samoistnym jest ten, kto faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Nie można tratować jako właściciela, lub posiadacza samoistnego podmiotu, który jest posiadaczem, ale w ewidencji gruntów, którą tworzył sam wedle swojego uważania oraz bezspornie wbrew zasadom współżycia społecznego przypisując sobie posiadanie nieruchomości. Podkreślił, iż SKO nie uzasadniło jakie znaczenie ma dokonanie oględzin działki 4 i 5 w roku 2013 bądź 2014 na okoliczność zwrotu podatku akcyzowego należnego za olej napędowy zużyty do uprawy tych nieruchomości w roku 2012, a ustawa o zwrocie podatku akcyzowego w paliwie rolniczym nie przewiduje wstecznych w czasie procedur kontrolnych ani uznaniowości zwrotu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując sprawę zważył co następuje: Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, gdy organ odwoławczy stwierdzi, iż decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przekazując sprawę, organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tak więc przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja kasacyjna, a zatem nie decyzja rozstrzygająca merytorycznie sprawę co do istoty, a jednie przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd bada zatem czy zachodziły przesłanki uprawniające organ do uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, czy też materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia reformacyjnego rozstrzygnięcia, bądź zachodziła potrzeba jego uzupełnienia w niewielkim zakresie, a organ odwoławczy mimo to uchylił się od rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty. Należy przy tym mieć na uwadze, iż decyzja wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jest dopuszczalna wyjątkowo i stanowi odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego - zasadą dwuinstancyjności - każda sprawa rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega, na skutek złożonego odwołania, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ odwoławczy. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnego postępowania wyjaśniającego, stąd też organ odwoławczy zobligowany jest do ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, a nie kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Tylko w ograniczonym zakresie organ drugiej instancji ma kompetencje kasacyjne oparte na przywołanym powyżej art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a decyzja uchylająca decyzję organu pierwszej instancji może zapaść tylko wtedy, gdy organ odwoławczy stwierdzi, iż decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 136 Kodeksu organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję, oczywiście wykluczając sytuację, w której zachodziłaby konieczność przeprowadzenie takiego postępowania w znacznej części. Rozpoznając skargę na decyzję kasacyjną opartą o art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd administracyjny zobligowany jest w świetle powyższych uwag do dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja nie narusza zasady dwuinstancyjności, czyli czy postępowanie organu pierwszej instancji było faktycznie dotknięte takimi wadami, które skutkować musiały ponownym jego przeprowadzeniem w całości lub w znacznej części. Nie może natomiast sąd rozpoznając skargę na decyzję kasacyjną przesądzać o tym, czy zachodziły przesłanki do wydania decyzji o treści żądanej przez strony postępowania. Nie czyni także tego zaskarżona decyzja, która nie przesądza o wyniku przyszłego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, który przecież jest uzależniony od ustaleń dokonanych podczas postępowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przenosząc przedstawione powyżej rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy nie sposób zakwestionować stanowiska organu odwoławczego. Nie można pominąć faktu, iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została w warunkach nie do końca ustalonego stanu faktycznego sprawy i przy uwzględnieniu dowodów nieadekwatnych do całości sprawy. W przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Z ustawy tej wynika, że zwrot podatku przysługuje producentowi rolnemu za którego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 3 ust. 1 pkt 1 ). Kwotę zwrotu podatku o którym mowa ustala się natomiast jako iloczyn oleju napędowego zakupionego przez producenta rolnego wynikającej z faktur VAT i stawki zwrotu podatku na 1 litr oleju napędowego obowiązującej w dniu złożenia wniosku o zwrot podatku w ramach rocznego limitu ustalonego w sposób określony w ust. 2 art. 4 (art. 4 ust. 1 ). Przy ustalaniu limitu, o którym mowa w ust. 2, nie uwzględnia się: 1) gruntów gospodarstw rolnych, na których zaprzestano produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku rolnym; 2) gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza w rozumieniu przepisów o podatku rolnym (art. 4 ust. 3). Przywołując sformułowania z uzasadnienia decyzji organu I instancji organ odwoławczy stwierdził, iż istotnie z wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] października 2012 r. (znajdujących się w aktach nadesłanych z odwołaniem) wynika, iż właścicielem działek ewid. Nr 4 i 5 w obrębie [...] położonych w M. przy ul. [...] bez numeru jest Gmina M. Ten fakt nie wyklucza jednak okoliczności, iż działki te są jednak użytkowane przez skarżącego, chociaż nie zostały zawarte stosowne umowy między stronami. Stwierdził, iż świadczą o tym toczące się postępowania sądowe, których przedmiotem są ww. grunty, w tym o ich zasiedzenie. Stroną tych postępowań jest również Gmina M. i wiadomo jej, iż Skarżący użytkuje te działki. Podkreślił, iż w razie zaś wątpliwości jaki charakter ma to użytkowanie i czy trwa ono nadal, organ I instancji powinien dokonać oględzin tych działek z udziałem Skarżącego i sporządzić na tę okoliczność stosowny protokół. Podniósł, iż Skarżący w odwołaniu zawarł stanowisko, iż wbrew temu co twierdzi organ I instancji, jest producentem rolnym i jest zarejestrowany w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pod numerem [...], a do odwołania została dołączona kserokopia zaświadczenia ARiMR z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], z której wynika, że Skarżący został wpisany do ewidencji producentów w dniu [...] czerwca 2004 r. Dodał, iż przy piśmie z dnia 24 września 2012 r. Skarżący przesłał: - kserokopię oświadczenia nabywcy o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego w miejscowości M. z dnia [...] maja 2007 r., którego zgodność ze stanem faktycznym została w tym samym dniu potwierdzona przez Naczelnika Wydziału Finansowo – Budżetowego Urzędu Miasta M. – oraz - kserokopię zaświadczenia z dnia [...] września 2003 r. nr [...] podpisanego przez Burmistrza Miasta M. Tym samym organ II instancji zasadnie stwierdził, iż organ I instancji mógł, ale nie sprawdził rzetelnie, czy skarżący jest producentem rolnym, czy też nie – i błędnie ograniczył się tylko do wskazania w decyzji z dnia [...] września 2012 r. , iż ,,skoro posiadaczem samoistnym działek nr 4 i 5 z obrębu [...] jest Gmina Miasta M.’’, to skarżącego ,,nie można uznać za producenta rolnego na użytkach rolnych o pow. 1.5798 ha’’. Zasadnie organ II instancji wskazał, iż w ponownym postępowaniu organ I instancji powinien sprawdzić, czy dokumenty przedłożone przez skarżącego odnośnie statusu producenta zachowały swą aktualność, a ponadto powinien dokonać oględzin działek nr 4 i 5 z udziałem skarżącego i sporządzić stosowny protokół. Reasumując organ II instancji prawidłowo stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W warunkach analizowanej sprawy organ odwoławczy słusznie zauważył, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zgodnie z treścią art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiącego, iż organy administracji stojąc na straży praworządności podejmują wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stąd też ciąży na nich obowiązek dokładnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zasadnie zatem podkreślił organ odwoławczy, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest uzupełnienie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Skoro zaś przedmiotowe postępowanie nie mogło być uzupełnione przez organ odwoławczy bez zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania i zachodziła konieczność przeprowadzenia nowego postępowania wyjaśniającego w części określonej przez organ odwoławczy, to był on zobligowany był na mocy art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wydać decyzję uchylającą rozstrzygniecie organu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz jej uzasadnienie są zgodne z prawem, a zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.