V SA/Wa 1208/17
WyrokWSA w Warszawie2018-03-07
Skład orzekający: Ewa Wrzesińska - Jóźków, Marek Krawczak, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura ARiMR o odmowie przyznania płatności do bydła i krów, została wydana z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, które ma na celu ocenę decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy. Zarzuty skarżącego dotyczące błędnych pouczeń organu i niezastosowania art. 15 rozporządzenia nr 640/2014 nie spełniają kryteriów rażącego naruszenia prawa, ponieważ nie wykazano oczywistej sprzeczności między treścią decyzji a przepisem prawa ani skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Brak zarejestrowanej siedziby stada na dzień złożenia wniosku o płatność był obiektywną przesłanką do odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolnych na rok 2015, w tym płatności do bydła i krów. Decyzją Kierownika Biura ARiMR odmówiono przyznania tych płatności i nałożono sankcje, co zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Oddziału ARiMR. Po wznowieniu postępowania i odmowie uchylenia własnej decyzji, Dyrektor Oddziału odmówił uchylenia decyzji utrzymującej w mocy pierwotne rozstrzygnięcie. Prezes ARiMR odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, kwestionując ustalenia organów dotyczące braku zarejestrowanej siedziby stada i błędnych pouczeń ze strony pracowników ARiMR.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
J.N. (dalej także jako "skarżący") złożył wniosek o przyznanie na rok 2015 jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych, płatności do krów oraz płatności do bydła.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w D. (dalej: "Kierownik Biura") decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu:
– płatności do bydła i nałożył sankcje w wysokości 5.750,14 zł,
– płatności do krów i nałożył sankcje w wysokości 3.457,08 zł,
oraz przyznał skarżącemu:
– jednolitą płatność obszarową w wysokości 5.096,88 zł,
– płatność za zazielenienie w wysokości 3.418,62 zł,
– płatność redystrybucyjną w wysokości 1.403,23 zł,
– płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 1.059,55 zł.
Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. (dalej: "Dyrektor Oddziału") z dnia [...] września 2016 r. nr [...].
W dniu [...] września 2016 r. skarżący oraz jego ojciec Z.N. stawili się w siedzibie [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. i zgłosili wystąpienie nieprawidłowości podczas rozpatrywania przez Dyrektora Oddziału odwołania od decyzji Kierownika Biura z dnia [...] czerwca 2016 r. Wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w szczególności o załatwienie sprawy płatności do zwierząt dodając, że wybór metody należy do Dyrektora Oddziału, byle była najprostsza i najszybsza. Z przyjęcia oświadczenia sporządzono protokół.
Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału wznowił z urzędu postępowanie w sprawie dotyczącej wniosku skarżącego o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2015 r., a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] września 2016 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura z dnia [...] czerwca 2016 r. Od przedmiotowej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Prezesa ARiMR, który decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] uchylił decyzję Dyrektora Oddziału z dnia [...] listopada 2016 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. Dyrektor Oddziału wezwał skarżącego do doprecyzowania żądania zgłoszonego w dniu [...] września 2016 r. [...] stycznia 2017 r. skarżący złożył w siedzibie [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. oświadczenie, że wnosił jedynie o stwierdzenie nieważności decyzji, które zakończyły sprawę jego płatności do zwierząt na rok 2015 r., tj. decyzji Kierownika Biura z dnia [...] czerwca 2015 r. i Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2016 r. Z przyjęcia oświadczenia sporządzono protokół.
Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Prezes ARiMR (dalej także jako "organ I instancji") odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2016 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie Prezesa ARiMR.
Organ odwoławczy podał, iż postępowanie wszczęte na podstawie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej: "K.p.a." jest postępowaniem nadzwyczajnym w ramach którego bada się wystąpienie ściśle określonych przesłanek. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem, występującej w dacie wydania kontrolowanej decyzji.
Dalej Minister wymienił przesłanki zawarte w art. 156 § 1 K.p.a. i zaznaczył, że wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Oddziału z dnia [...] września 2016 r. strona zarzuciła rażące naruszenie:
1) art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 poz. 1551 ze zm.), gdyż organy rozpatrujące sprawę przyznania płatności nie uwzględniły, że strona składając wniosek o przyznanie płatności zastosowała się do "wskazówek i pouczeń pracowników Biura Powiatowego ARiMR w D.", co skutkowało negatywnymi konsekwencjami dla skarżącego, polegającymi na odmowie przyznania wsparcia dla bydła i krów na rok 2015,
2) art. 15 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, poprzez jego niezastosowanie.
Badając więc, czy ww. decyzja Dyrektora Oddziału została wydana z rażącym naruszeniem prawa organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, do postępowań administracyjnych w przedmiocie przyznawania płatności do gruntów rolnych stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W celu usprawnienia i uproszczenia postępowań, a także w celu zapewnienia, aby stosowane rozwiązania nie generowały nadmiernych kosztów, niektóre kwestie uregulowano w ustawie o płatnościach na zasadzie odstępstwa od przepisów K.p.a., w szczególności art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 i art. 81 K.p.a. Modyfikacji dokonano w zakresie dotyczącym:
1) zebrania i rozpatrzenia przez organ, przed którym toczy się postępowanie administracyjne, materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), ograniczając w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach stosowanie przepisu K.p.a. jedynie do obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,
2) ograniczenia stosowania zasady wyrażonej w art. 10 K.p.a. jedynie do obowiązku zapewnienia stronom, ale na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania, z jednoczesnym wyłączeniem stosowania przepisu art. 81 K.p.a.
Minister dodał, iż wskazana modyfikacja zasad ogólnych postępowania administracyjnego została wprowadzona już w ustawie z dnia 27 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności do cukru i funkcjonuje w niezmienionym kształcie do dnia dzisiejszego. Zaznaczył, że postępowanie w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich prowadzone jest na wniosek osoby, która rzeczywiście zajmuje się uprawą gruntów rolnych (posiadacz), zatem to ubiegający się o płatności powinien przedstawić wszelkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym stanie prawnym, zarzuty dotyczące niepodjęcia przez ARiMR działań z urzędu organ II instancji uznał za chybione.
Dalej organ odwoławczy zaznaczył, iż "wyłączenie stosowania" przepisów art. 9 K.p.a. nie pogorszyło pozycji strony, ponieważ organy administracji publicznej prowadzące postępowanie są zobowiązane w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz, w razie uzasadnionej potrzeby, udzielić na żądanie strony oraz innych osób uczestniczących w postępowaniu niezbędnych wyjaśnień co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach).
Zdaniem Ministra ze zgromadzonych akt sprawy nie wynika, aby przyczyną odmowy przyznania płatności do bydła i krów było "zastosowanie się przez Stronę do wskazówek i pouczeń pracowników Biura Powiatowego ARiMR w D.", lecz fakt braku zarejestrowanej przez skarżącego siedziby stada na dzień złożenia wniosku, tj. [...] czerwca 2015 r. Konsekwencjami braku konwalidacji tej nieprawidłowości strona próbuje obarczyć organy ARiMR wskazując, że organy prowadzące postępowanie zwykłe zaniedbały wezwania skarżącego celem korekty wniosku (pismo z dnia [...] listopada 2016 r.). Tymczasem zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2015 r. poz. 1172, z późn. zm.), posiadacze zwierzęcia gospodarskiego, (...) są obowiązani zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji, zwanemu dalej "kierownikiem biura", siedzibę stada, (...) w celu nadania numeru siedziby stada, (...), nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia gospodarskiego do siedziby stada (...). Ponadto, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zgłasza kierownikowi biura informacje określone w art. 7 ust. 1 tiret drugie rozporządzenia nr 1760/2000 (dotyczące przemieszczeń, urodzeń i śmierci zwierząt w gospodarstwie) w terminie 7 dni - w przypadku bydła.
Mając na uwadze przytoczone przepisy organ odwoławczy uznał, że Dyrektor Oddziału oraz Kierownik Biura poczynili w przeprowadzonych postępowaniach ustalenia dotyczące naruszenia przez skarżącego przepisów dotyczących identyfikacji rejestracji zwierząt. Ponadto, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że konsekwencją naruszenia przepisów dotyczących identyfikacji i rejestracji zwierząt było stwierdzenie, iż strona nie spełniła wszystkich wymaganych warunków przyznania płatności do bydła i krów, tj. art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. a ustawy o płatnościach oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. poz. 351 ze zm.).
W ocenie Ministra skoro organy zgromadziły materiał dowodowy i ustaliły, że strona nie spełniła warunków przyznania płatności do bydła i krów, to zgodnie z obowiązującymi przepisami zobowiązane były zastosować art. 30 i 31 rozporządzenia Komisji nr 640/2014.
Co do zarzutu rażącego naruszenia art. 15 rozporządzenia nr 640/2014 poprzez nałożenie na skarżącego 3-letnich sankcji zamiast odstąpienia od ich zastosowania, organ II instancji uznał, że w sprawie nie stwierdzono zaistnienia przesłanek umożlwiających zastosowanie wymienionego przepisu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Jak wynika z decyzji Dyrektora Oddziału w sprawie ustalono, że strona nie powiadomiła odpowiednio wcześnie ARiMR o możliwych nieprawidłowościach, ani nie jest w stanie wykazać, że nie wyniknęły one z jej winy. Skarżący nie spełnił zatem warunków uregulowanych w ww. przepisie, co warunkowało odstąpienie od nałożenia kar administracyjnych.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie doszło do jakiegokolwiek naruszenia prawa, a tym bardziej rażącego. Wyjaśnił też, iż zarzuty naruszenia prawa w zakresie czynienia ustaleń faktycznych przez niewyczerpujące zgromadzenie, czy też niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, należą do takich wadliwości, które mogą służyć do wzruszenia decyzji w trybie zwykłym. Nie stanowią natomiast rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Tego typu naruszenia nie dają mianowicie podstaw do stwierdzenia oczywistej sprzeczności między rozstrzygnięciem a treścią przepisu.
J.N. zaskarżył powyższą decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezesa ARiMR, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji Prezesa ARiMR podczas gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a zatem istniała podstawa do stwierdzenia jej nieważności,
2. art. 15 rozporządzenia Komisji nr 640/2014 przez uznanie, że nie istniały przesłanki do jego zastosowania,
3. art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez uznanie, iż zastosowanie się przez stronę do błędnych wskazówek i pouczeń organu udzielającego wsparcia nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Skarżący podniósł, iż ubiegając się o przyznanie wsparcia, tj. jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności, korzystał z porad i wskazówek pracowników Biura Powiatowego ARiMR w D. co do możliwości skorzystania ze wsparcia dla młodego rolnika oraz uzyskania płatności do bydła i krów. Został wówczas poinformowany, iż w celu uzyskania wsparcia do bydła i krów po objęciu gospodarstwa w posiadanie nie musi dokonywać rejestracji stada. Składając wniosek o przyznanie wsparcia na rok 2015 uzyskał zapewnienie pracowników Biura co do prawidłowości wypełnienia wniosku. Udał się też po poradę do Ośrodka Doradztwa Rolniczego, gdzie poinformowano go o konieczności rejestracji stada. Skarżący ponownie stawił się więc w siedzibie Agencji, gdzie po raz kolejny został zapewniony, iż złożony przez niego wniosek jest prawidłowy i uprawnia go do skorzystania ze wsparcia bez potrzeby rejestracji stada. Skarżący podkreślił, że fakt braku zarejestrowania siedziby stada na dzień złożenia wniosku jest konsekwencją zastosowania się przez niego do wskazówek i pouczeń pracowników Biura Powiatowego ARiMR, a fakt ten siłą rzeczy nie może wynikać z akt sprawy. Nie zgodził się zatem z argumentacją Ministra, iż "ze zgromadzonych akt sprawy nie wynika również, aby przyczyną odmowy przyznania płatności do bydła i krów było zastosowanie się przez Stronę do wskazówek i pouczeń pracowników Biura Powiatowego ARiMR w D., lecz fakt braku zarejestrowanej przez Stronę siedziby stada na dzień złożenia wniosku, tj. [...] czerwca 2015 r.". Skarżący zaznaczył, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach organ przyznający wsparcie udzielał mu informacji, pouczeń i wskazówek, lecz niestety błędnych.
W ramach zarzutu niezastosowania art. 15 rozporządzenia nr 640/2014 strona podała, że informowała ustnie organ udzielający wsparcia o fakcie braku zarejestrowania siedziby stada. Stosownie do art. 63 § 1 K.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone m.in. ustnie do protokołu, zatem obowiązkiem pracownika organu było sporządzenie protokołu powiadomienia do akt sprawy. Niedopełnienie tego obowiązku nie może skutkować nałożeniem sankcji na stronę postępowania.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuję:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz.1369 j.t. ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że -postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 kpa. Trafnie wskazał organ odwoławczy, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena kontrolowanej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno - prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7.03.1996 r. (IIIARN 70\95, OSNP 1996X18\258), w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.
Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było również wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze -skutki, które wywołuje decyzja.(m.in. orzeczenie NSA z 0.02.2005 r. OSK 1134\04 Lex 165717,).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
W innym miejscu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził natomiast, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok z 30.03.2004 r. IVSA 3763\03 Lex 156952).
I wreszcie prawidłowe i znajdujące oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest stanowisko organu nadzoru, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.
W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie sądowo administracyjnymi utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. WSA w Warszawie wyrok z dnia 4.03.2004 IVSA3121\02Lex 156916).
Przenosząc powyższe stwierdzenia do rozważań dotyczących zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż podniesione przez skarżącego zarzuty skargi nie są zasadne. Zarzuty te w rzeczywistości zmierzają do tego aby organ administracji ponownie rozpoznał wniosek skarżącego o płatności bezpośrednie na 2015r. w zakresie płatności związanej do bydła i do krów. Podkreślić należy, że nie jest możliwe w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, ponowne ustalanie stanu faktycznego w kontrolowanej sprawie. Weryfikacja decyzji odbywa się w oparciu o stan faktyczny w niej ustalony i wskazany.
Weryfikowana w niniejszym postępowaniu decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia [...] września 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w D. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], odmawiającą przyznania skarżącemu:
– płatności do bydła i nakładającą sankcje w wysokości 5.750,14 zł,
– płatności do krów i nakładającą sankcje w wysokości 3.457,08 zł,
oraz przyznająca skarżącemu:
– jednolitą płatność obszarową w wysokości 5.096,88 zł,
– płatność za zazielenienie w wysokości 3.418,62 zł,
– płatność redystrybucyjną w wysokości 1.403,23 zł,
– płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości 1.059,55 zł.
została wydana w oparciu o jednoznacznie ustalony stan faktyczny sprawy, przy zastosowaniu wskazanych w niej przepisów prawa materialnego. Z ustalonego w niej stanu faktycznego sprawy wynika, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] czerwca 2015r. We wniosku o płatności obszarowe zażądano również płatności do krów i do bydła. Do wniosku dołączono dwa pisemne oświadczenia skarżącego, z dnia [...] czerwca 2015r., dotyczące zwierząt zadeklarowanych do płatności. Jedno oświadczenie dotyczyło bydła a drugie krów. W każdym z nich skarżący wskazał, że niżej wymienione zwierzęta znajdują się w siedzibie stada, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, prowadzony na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Dalej w oświadczeniach skarżący podał numery identyfikacyjne zwierząt. Wskazane numery jak ustalił wówczas organ, nie dotyczyły stada skarżącego. Skarżący w ogóle nie posiadał, na dzień zgłoszenia wniosku o płatność, zarejestrowanej na siebie siedziby stada. Okoliczność ta jest wprost ustalona. Ustalenie to dało podstawę do uznania, iż skarżący nie spełnia wymagań dotyczących przyznania płatności uzupełniających do bydła i do krów. Przesłanką do ich przyznania byłoby posiadanie przez skarżącego wskazanych zwierząt, zwierząt spełniających warunki opisane w art. 16 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zgłoszonych, do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności, do rejestru na podstawie przepisów o identyfikacji i rejestracji zwierząt. O wymienionych prawnych przesłankach stanowił art. 16 ustawy o płatnościach oraz przepis § 12 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu, wydanego na podstawie delegacji z art. 34 wskazanej ustawy.
Przypomnieć też należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2015 r. poz. 1172, ze zm.), posiadacz zwierzęcia gospodarskiego, (...) są obowiązani zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji, siedzibę stada, (...) w celu nadania numeru siedziby stada, (...), nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia gospodarskiego do siedziby stada (...). Ponadto, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zgłasza kierownikowi biura informacje określone w art. 7 ust. 1 tiret drugie rozporządzenia nr 1760/2000 (dotyczące przemieszczeń, urodzeń i śmierci zwierząt w gospodarstwie) w terminie 7 dni - w przypadku bydła.
Z ustaleń weryfikowanej decyzji wynika, że organ poczynił ustalenia dotyczące naruszenia przez skarżącego przepisów dotyczących identyfikacji rejestracji zwierząt, a konsekwencją naruszenia przepisów dotyczących identyfikacji i rejestracji zwierząt było, uznanie, że skarżący nie spełnił wszystkich wymaganych warunków przyznania płatności do bydła i krów, tj. art. 16 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. a ustawy z dnia lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu.
Wskazane okoliczności były przedmiotem kontroli dokonanej przez organ w zaskarżonej decyzji. Prawidłowo organ uznał, że weryfikowana decyzja zawierała ustalenia faktyczne sprawy a zastosowane w niej przepisy odpowiadały prawu. Prawidłowo też organ wskazał, iż postępowanie zakończone weryfikowaną decyzją zostało wszczęte w dniu [...] czerwca 2015r. W sprawie nie można przyjąć aby postępowanie, przed jego wszczęciem, poprzedzone było jakimiś innymi czynnościami. Od momentu wszczęcia kontrolowanego postępowania ( od [...] czerwca 2015r.) obowiązywało organ stosowanie procedury według treści art. 3 ustawy o płatnościach. Z treści tego przepisu wynika, że organ na żądanie strony udziela jej stosownych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Zarzut skarżącego, iż wymieniony przepis art. 3 ust.2 pkt. 3 ustawy, został rażąco naruszony, nie znajdują potwierdzenia w weryfikowanej sprawie. Po pierwsze nie było żądania skarżącego co do pouczenia go o jego prawach, po drugie uchybienie przez skarżącego przepisom materialnym wymagającym zarejestrowania stada i identyfikacji zwierząt gospodarskich, na datę złożenia wniosku o płatność, było okolicznością obiektywną, stwierdzoną i już zaistniałą na tę datę.
Okoliczność ta stanowiła zarówno o odmowie przyznania płatności w żądanej części jak też przesądzała o braku podstaw do odstąpienia od nałożenia kary. Pierwotny wniosek o płatność nie był weryfikowany przez skarżącego i we wskazany zakresie nie mógł być zweryfikowany, gdyż skutek jego wniesienia nastąpił na dzień [...] czerwca 2015r.
Sąd podziela ustalenia organu zawarte w zaskarżonej decyzji, iż w weryfikowanej decyzji nie doszło do naruszenia, ani tym bardziej rażącego naruszenia, art. 15 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. ( Dz. U. UE 2014.181.48). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, kar administracyjnych przewidzianych w rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. W decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. ustalono, że skarżący nie powiadomił odpowiednio wcześniej ARiMR o możliwych nieprawidłowościach, ani nie jest w stanie wykazać, że nie wyniknęły one z jego winy. Sam skarżący nie podnosi aby kierował jakieś pismo w tej sprawie do organu. Wymieniony przepis wyraźnie nakłada na beneficjenta pomocy obowiązek pisemnego wcześniejszego poinformowania organu o nieprawidłowościach. Skarżący nie spełnił przesłanek uregulowanych w przepisie art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, co, jak słusznie stwierdził organ w niniejszej sprawie, warunkowało odstąpienie od nałożenia kar administracyjnych.
Ponadto sąd stwierdza, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja skontrolowała również prawidłowość wydania weryfikowanej decyzji w rozumieniu przesłanek przewidzianych w pozostałych punktach art. 156 § 1 k.p.a. Kontrola nie wykazała uchybienia tym przepisom. Sąd podziela te ustalenia organu.
Mając powyższe na uwadze, sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ przepisów postępowania, które w sposób istotny mogłyby wpłynąć na wynik sprawy jak też nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, które wpłynęłoby na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było, zdaniem sądu, zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa. W tych warunkach uznając skargę za niezasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło