V SA/Wa 1215/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2012 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania rekompensaty na realizację operacji w zakresie "Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" i "Wcześniejsza emerytura" oddala skargę K.K. złożył w dniu [...] października 2009 r. wniosek o dofinansowanie ubiegając się o przyznanie pomocy w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" środek 1.5 "Rekompensaty społeczno gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" wraz z załącznikami, wśród których było 21 świadectw pracy dotyczących wykonywania przez niego pracy na kutrach rybackich - ostatnie poświadczało wykonywanie pracy w charakterze II szypra w okresie [...] sierpnia 2009 r. do [...] sierpnia 2009 r. Ponadto wnioskodawca złożył oświadczenie z [...] października 2009r., że zobowiązuje się zaprzestać wykonywania zawodu rybaka do 65 roku życia. Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej powołując w podstawie prawnej decyzji art. 9 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619, z późn. zm.), art. 3 lit. b, art. 18, art. 27 ust. 1 lit. d rozporządzenia Rady (WE) 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. UE L 223 z dnia 15 sierpnia 2006 r., str. 1), § 21 ust. 1 oraz § 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. z 2009 r. Nr 101, poz. 840, z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), dalej: k.p.a. W uzasadnieniu Dyrektor opisał przebieg postępowania w sprawie i przedstawił złożone przez wnioskodawcę dokumenty. Dyrektor ustalił, że wnioskodawca skończył 55 lat, był zatrudniony na statkach rybackich w latach [...],[...],[...], a treść wyciągu pływania potwierdza, że był zamustrowany do [...], września 2009r. Dyrektor wskazał, że zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 czerwca 2009 r. pomoc w ramach rekompensat społeczno – gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana, w formie rekompensaty rybakowi, który trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka, ukończył 55 rok życia, pracował w zawodzie rybaka na statku rybackim co najmniej przez 10 lat, przy czym ustęp 2 wspomnianego paragrafu stanowi, że pomoc przyznawana jest do 65 roku życia. Zgodnie z treścią art. 3 lit. b rozporządzenia Rady (WE) 1198/2006 z 27 lipca 2006 r. rybak jest to osoba, której zajęciem - uznanym przez państwo członkowskie - jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. Dyrektor uznał, że mimo stosownego wezwania wnioskodawca nie wykazał, że na dzień złożenia wniosku wykonywał zawód rybaka. Dyrektor powołując się na treść art. 18 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 1198/2006 wskazał, że Program operacyjny obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. zaś zgodnie z art. 27 ust. 1 lit. d Europejski Fundusz Rybacki może mieć udział w finansowaniu środków społeczno – gospodarczych proponowanych przez państwa członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybactwa, które to środki obejmują: wcześniejsze odejścia z sektora rybactwa, w tym wcześniejsze emerytury. Dyrektor przytoczył także treść art. 4 Rozporządzenia Rady (WE) 1198/2006 dotyczącym celu pomocy w ramach Europejskiego Funduszu Rybackiego i stwierdził, że celem tym nie jest program pomocy socjalnej. Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...], czerwca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy wyrokiem z 22 lutego 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR. W uzasadnieniu wskazano, iż ustawodawca chcąc zrealizować cel polegający na zrównoważonym rozwoju rybactwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa co zakłada regulację rozwoju floty rybackiej i dążąc do stworzenia sytuacji zachęcającej rybaków do dobrowolnych odejść z zawodu, chciał zapewnić osobom wykonującym zawód rybaka równość szans oraz objąć wspomnianym działaniem jak najszerszą rzeszę tych osób, pod warunkiem, ze spełniają oni określone warunki. Okoliczność ta dowodzi, że ustawodawca miał na uwadze złożoną sytuację na rynku pracy, fakt kurczenia się tego rynku przy istnieniu rzeszy osób związanych z tą dziedziną gospodarki oraz specyfikę tego zawodu, którego wykonywanie zależne jest od wielu czynników. W tym stanie rzeczy po zakończeniu umowy do czasu znalezienia następnego zatrudnienia, rybak pozostaje w gotowości do pracy i albo tę pracę uda mu się uzyskać w krótszym lub dłuższym czasie albo nie i wtedy jeśli spełnia warunki pozostaje na zasiłku dla bezrobotnych. W tym kontekście znaczenie złożenia oświadczenia przez rybaka, że zobowiązuje się zaprzestania świadczenia takiej pracy trzeba rozumieć jako deklarację zaniechania poszukiwania pracy i jej periodycznego wykonywania. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że w latach 2008 – 2009 wnioskodawca wielokrotnie podejmował pracę rybaka na dłuższe lub krótsze okresy, co dowodzi, że z tym zawodem, który uprzednio wykonywał przez wiele lat, wiązał swoje plany życiowe. Okoliczność sposobu wykonywania pracy przez wnioskodawcę, miejsca jej wykonywania, powinny jeszcze raz zostać poddane analizie przez organ celem wyjaśnienia, czy okoliczności sprawy pozwalają na ustalenie, że wnioskodawca spełnia warunki przyznania mu pomocy, ponieważ w tego rodzaju stanie faktycznym, ze względu na treść § 21 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2009 r. pozostawanie w stosunku pracy na czas określony powinno w ocenie Sądu uwzględniać wspomnianą gotowość do jej świadczenia. Decyzją z [...], czerwca 2011 r. Prezes ARiMR uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...], grudnia 2011 r. przyznał wnioskodawcy rekompensatę w kwocie [...]. Skarżący w odwołaniu od powyższej decyzji zakwestionował przyjętą w rozstrzygnięciu ilość lat, którą przepracował w zawodzie rybaka, a także zarzucił błędne przyjęcie przez organ, iż rekompensata należna jest od daty uzyskania przez wniosek statusu kompletnego i poprawnego zamiast od daty, w której wniosek został złożony, tj. od dnia [...], października 2009 r. Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania, decyzją z [...], marca 2012 r., Prezes ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej miesięcznej wysokości kwoty pomocy zależnej od ilości lat pracy w zawodzie rybaka na statku rybackim oraz orzekł o wysokości miesięcznej kwoty pomocy zależnej od ilości lat pracy w zawodzie rybaka na statku rybackim, tj. 352 euro za okres powyżej 25 lat pracy w zawodzie rybaka, co oznacza, że łączna kwota rekompensaty z tytułu realizacji operacji "wcześniejszej emerytury" w ramach środka 1.5 "Rekompensaty społeczno gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką" wynosi 130.580,62 zł. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie ostatnie brakujące dokumenty, tj. Oświadczenie wnioskodawcy z [...], października 2011 r. oraz pismo wyjaśniające z [...], października 2011 r. zostały przesłane do Agencji przesyłką listową w dniu 28 października 2011 r., w związku z czym, zgodnie z zapisami § 47 rozporządzenia krajowego oraz instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie, data 28 października 2011 r. została uznana za datę złożenia przez wnioskodawcę prawidłowo wypełnionego i udokumentowanego wniosku. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o jej uchylenie w części, w której organ orzekł, że łączna kwota rekompensaty wynosi 130.580,62 zł i do wyliczenia łącznej kwoty przyjął za datę początkową datę 28 października 2011 r. jako datę złożenia wniosku a nie datę [...], października 2009 r. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 47 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż data uznania wniosku za kompletny jest tożsama z datą początkową okresu, za który przyznawana jest rekompensata. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania, które maiło istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w całości zasady praworządności i przyjęcie, iż uzupełnienie braków formalnych wniosku w terminie nie wywołuje skutków prawnych od momentu złożenia wniosku; art. 7 k.p.a. a tym samym naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli i przyjęcie, że datą początkową wypłaty rekompensaty jest data skompletowania wniosku o dofinansowanie, co wpływa na wysokość kwoty przyznanej rekompensaty i godzi w sposób uzasadniony i oczywisty w interes skarżącego; art. 8 k.p.a. a tym samym naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i wydanie decyzji budzącej wątpliwość co do trafności i racjonalności w zakresie, w jakim organ odwoławczy odmówił wypłaty rekompensaty od dnia złożenia wniosku o dofinansowanie, tj. od dnia [...], października 2009 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną przyznania pomocy finansowej na realizację środka 1.5 Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką, objętego osią priorytetową 1 – Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", stanowiącego załącznik do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lipca 2009 r. w sprawie Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (M. P. Nr 51, poz. 739), stanowi Rozporządzenie Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. UE L 223 z 15.08.2006, str. 1), w którym ustanowiono Europejski Fundusz Rybacki (dalej zwany "EFR") oraz określono ramy wsparcia wspólnotowego na rzecz zrównoważonego rozwoju sektora rybactwa, obszarów zależnych głównie od rybactwa, a także rybołówstwa śródlądowego. Zgodnie z art. 21 lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 wsparcie z EFR mające na celu dostosowanie wspólnotowej floty rybackiej dotyczy rekompensaty społeczno-gospodarczej w celu zarządzania wspólnotową flotą rybacką zgodnie z art. 27. Stosownie do art. 27 ust. 1 lit. d rozporządzenia EFR może mieć udział w finansowaniu środków społeczno-gospodarczych proponowanych przez państwa członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybactwa, które to środki obejmują wcześniejsze odejście z sektora rybactwa, w tym wcześniejsze emerytury. W art. 3 lit. b rozporządzenia zawarto przy tym definicję rybaka jako osoby, której zajęciem – uznanym przez państwo członkowskie – jest zawodowe rybactwo na pokładzie czynnego statku rybackiego. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 Komisja i państwa członkowskie zapewniają spójność pomocy udzielanej z EFR z politykami, priorytetami i działaniami Wspólnoty oraz jej komplementarność z innymi instrumentami finansowymi Wspólnoty. Ta spójność i komplementarność znajduje swoje odbicie w programie operacyjnym, który, stosownie do art. 17 ust. 1 rozporządzenia, jest opracowywany przez każde z państw członkowskich w celu realizacji polityki i priorytetów, które mają być współfinansowane z EFR. Zgodnie zaś z art. 20 ust. 2 rozporządzenia dla każdej osi priorytetowej określonej w tytule IV państwo członkowskie ustanawia w ramach swego programu operacyjnego warunki i procedury ich stosowania. W powyższym kontekście wskazać należy, iż w dziale VI Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", który został zatwierdzony przez Komisję Europejską decyzją z 16 października 2008 r., w opisie środka 1.5 Rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką wyjaśniono, iż restrukturyzacja polskiej floty, planowana na okres programowania 2007-2013, wiązała się będzie z dalszym ograniczeniem potencjału połowowego tak, by najlepiej dostosować go do dostępnych zasobów, i będzie miała niekorzystny wpływ na zatrudnienie i sytuację społeczno-ekonomiczną na obszarach rybackich. W związku z tym konieczne jest podjęcie towarzyszących działań społeczno-ekonomicznych w celu zrównoważenia niekorzystnych efektów Planu Dostosowania Nakładu Połowowego, udzielanie wsparcia, różnicowanie działalności na obszarach dotkniętych problemem. Główny typ wsparcia dotyczył będzie m.in. rekompensat za wcześniejsze odejście z zawodu rybaka, w tym wcześniejszych emerytur, jako kontynuacji mechanizmów i projektów Finansowego Instrumentu Wspierania Rybołówstwa. Jako beneficjentów tego środka wskazano rybaków. Należy również zauważyć, iż warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osiami priorytetowymi zawartymi w programie operacyjnym, w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej zostały określone w ustawie z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619, z póżn. zm.). Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy, w ramach osi priorytetowej 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, na podstawie delegacji zawartej w art. 19 ustawy, w której wytycznych wskazano m.in., iż regulacje podustawowe mają zapewnić prawidłową realizację programu oraz mieć na względzie istotę i cel poszczególnych środków objętych osiami priorytetowymi zawartymi w programie operacyjnym, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 101, poz. 840, z późn. zm.). W § 21 ust. 1 powołanego rozporządzenia wskazano, iż pomoc w ramach rekompensat społeczno-gospodarczych na realizację operacji dotyczących wcześniejszych emerytur jest przyznawana, w formie rekompensaty, rybakowi, który trwale zaprzestał wykonywania zawodu rybaka, ukończył co najmniej 55 rok życia oraz pracował w zawodzie rybaka na statkach rybackich co najmniej przez 10 lat. W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni powyższego przepisu wskazując, iż określone w nim warunki, w szczególności trwałe zaprzestanie wykonywania zawodu rybaka, wnioskodawca musi spełnić dopiero na dzień wydania decyzji przyznającej pomoc finansową. Pomoc jest bowiem przyznawana osobom aktywnie wykonującym zawód rybaka na statku rybackim. Należy w powyższym kontekście wskazać, iż zgodnie z § 42 ust. 2 powołanego rozporządzenia w decyzji o przyznaniu pomocy można również określić związane z istotą danego środka lub celem realizowanej operacji warunki, jakie powinna spełnić osoba, której przyznano pomoc, lub czynności, jakie powinna ta osoba wykonać. Organ I instancji w decyzji z 16 grudnia 2011 r. o przyznaniu rekompensaty nałożył na skarżącego zobowiązanie do trwałego zaprzestania wykonywania zawodu rybaka. Zasadnie zatem Prezes ARiMR wywiódł, iż nałożenie na wnioskodawcę obowiązku trwałego zaprzestania wykonywania zawodu rybaka na etapie wydawania decyzji o przyznaniu pomocy, stoi na przeszkodzie możliwości przyznania i wypłaty rekompensaty za okresy wcześniejszego, dobrowolnego zaniechania wykonywania tego zawodu. Podkreślenia wymaga przy tym, iż wnioskodawca po dacie złożenia wniosku tj. po [...], października 2009 r. pozostawał w gotowości do pracy, o czym świadczą umowy o pracę na czas określony na stanowisku motorzysty na kutrze rybackim zawarte [...], kwietnia i [...], czerwca 2010 r. W ocenie Sądu, nieuprawniony jest pogląd skarżącego, iż skutki prawne w postaci wypłaty rekompensaty realizują się z momentem zainicjowania postępowania, a w trakcie postępowania zostają jedynie zawieszone na skutek uzupełniania braków formalnych wniosku przez kompletowanie pierwotnie wniesionego wniosku. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż wniosek o dofinansowanie uzyskał status kompletności i poprawności w dniu 28 października 2011 r. Podkreślenia wymaga przy tym, iż zgodnie z art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Dopiero dostarczenie przez wnioskodawcę uzupełnień wniosku w odpowiedzi na wezwania z [...], sierpnia oraz z [...], października 2011 r. pozwoliło organowi I instancji na podjęcie pozytywnego rozstrzygnięcia. Organ prawidłowo zatem naliczył kwotę rekompensaty od dnia 28 października 2011 r. wykazując, iż w dacie pełnego udokumentowania wniosku skarżący nie wykonywał już zawodu rybaka. W konsekwencji nie można zatem uznać zasadności zarzutów skarżącego, iż organ dopuścił się naruszenia szeregu przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6, 7, 8 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż uzupełnienie braków formalnych wniosku w terminie nie wywołuje skutków prawnych od momentu złożenia wniosku. Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu. Z tych względów, w oparciu o art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.