V SA/Wa 1216/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; Uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z [...] stycznia 2009r. J. P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych wobec ZUS, z uwagi na ciężką sytuację materialną w jakiej się znalazł. Decyzją z [...] stycznia 2010 r. organ rentowy odmówił umorzenia zadłużenia w kwocie 3.800,07 zł. obejmującego należności wnioskodawcy z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Organ wskazał, że w sytuacji dłużnika nie występuje żadna okoliczność pozwalająca na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Pomimo zaprzestania przez J. P. prowadzenia działalności gospodarczej w dniu [...] czerwca 2000r. posiada on rachunek bankowy, który został objęty egzekucją oraz figuruje jako właściciel samochodu osobowego w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Zainteresowany prowadził działalność gospodarczą pod nazwą [...], z której dochód średnio miesięcznie wynosił 2.000,00 zł. (w okresie maj 1999r. - sierpień 2000r.). Organ podał również, że J. P. jest obecnie zarejestrowany jako osoba bezrobotna i bierze udział w szkoleniu prowadzonym przez Urząd Pracy, z ośrodka pomocy społecznej otrzymywał zasiłek okresowy w kwocie 418,00 zł. Zobowiązany prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe otrzymał także zasiłek celowy z przeznaczeniem na gaz, energię elektryczną oraz czynsz. Ponadto jak wskazał ZUS, wnioskodawca mieszka w lokalu o pow. 45,80m² przy ul. [...] w [...], którego jest głównym najemcą. Z uwagi na zadłużenie z tytułu opłat czynszowych zawarł porozumienie z ZGN [...] dotyczące spłaty zaległości w systemie ratalnym, które jednak zostało zerwane z uwagi na nie wywiązywanie się zobowiązanego z przyjętych ustaleń. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioskodawca podał, że spóźnił się z wyrejestrowaniem ubezpieczenia ZUS z uwagi na brak doświadczenia w tym względzie. Podkreślił też, że jego sytuacja materialna jest bardzo ciężka, nie ma dochodów ani środków finansowych, nawet na bieżące utrzymanie, nie ma pracy, ani prawa do zasiłku. Po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( w imieniu którego działa Prezes) decyzją z [...] marca 2010r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2010r. Organ odwoławczy po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy ponowił przyjęty stan faktyczny oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji wydanej w pierwszej instancji i wskazał, że wnioskodawca sprzedał samochód osobowy, nie dołączając umowy potwierdzającej ten fakt. Powyższą decyzję J. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zwracając się o pozytywne rozpatrzenie jego skargi. Jak wskazał jej autor, sytuacja materialna w jakiej się znalazł jest bardzo trudna, nie pozwala mu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, nie posiada w chwili obecnie żadnych dochodów ani środków finansowych. Okresowo utrzymuje się z zasiłków celowych pochodzących z Ośrodka Pomocy Społecznej, nie zdobył uprawnień w zawodzie kierowcy kat "C", z uwagi na niepomyślny wynik egzaminu. Wnoszący skargę wskazał również, że sprzedał samochód osobowy już w roku 2008, ponadto zwrócił też uwagę na to, że zaległe należności składkowe dotyczą składek sprzed 10 lat. Skarżący skargi podał również, że nie wyrejestrowanie przez niego działalności gospodarczej we właściwym momencie z ubezpieczenia ZUS było konsekwencją braku doświadczenia przy prowadzeniu takiej działalności . W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2010r. pełnomocnik skarżącego (siostra M. P.) podała, że brat leczy się na dziennym oddziale psychiatrii [...], i leczenie to potrwa do [...] stycznia 2011r. Jak wskazał pełnomocnik, skarżący choruje na zespół depresyjny, co przyczynia się do nieporadności życiowej i konieczności zapewnienia mu z jej strony pomocy w wielu sprawach życia codziennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Przypomnieć należy, że wniosek o umorzenie należności z tytułu zaległych składek płaconych na rzecz ZUS może dotyczyć tylko składek istniejących. Skarżący składając wniosek o umorzenie składek co do zasady nie kwestionował faktu nie uregulowania ich za pewne miesiące okresu 1999 –2000r. i ich wysokości. Tym niemniej już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podnosił fakt, że od powstania zaległości minęło około 10 lat. Sama decyzja, w której ustalono, że strona jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek, oraz w której określono ich wysokość zapadła dopiero [...] stycznia 2009 r. W zaskarżonej decyzji organ powołał się na zajęcie rachunku bankowego strony na podstawie tytułów wykonawczych z lipca 2009 r. Biorąc pod uwagę tę okoliczność w zestawieniu ze stanowiskiem strony dotyczącym okresu powstania zaległości składkowych, organ powinien potraktować to stanowisko jako zarzut przedawnienia i w zaskarżonej decyzji odnieść się do tej okoliczności, czego nie zrobił. Rozważając zatem ponownie kwestię umorzenia składek i biorąc pod uwagę okres za jaki powstały zaległości w ich opłacaniu w zestawieniu z treścią art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 r., organ powinien więc wskazać, czy doszło, czy też nie doszło do ich przedawnienia biorąc pod uwagę treść tego przepisu. W przypadku wykazania, że istnieje obowiązek opłacenia składek powstanie konieczność zadecydowania o umorzeniu składek. W ocenie Sądu z już ustalonego stanu faktycznego wynika, że sytuacja skarżącego jest bardzo ciężka. Skarżący jest osobą samotną bez jakichkolwiek dochodów, korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, uzyskał również na okres 1 roku ulgę w postaci obniżenia mu czynszu za zajmowany lokal mieszkalny. Okoliczności te dowodzą, że jego sytuacja życiowa i osobista została uznana przez stosowne służby za wyjątkowo trudną. Fakt ten powinien skłonić organ do uzyskania wyjaśnień od skarżącego i ustalenia dlaczego tak się dzieje i dlaczego skarżący mimo, że jest stosunkowo młody, nie może uzyskać żadnej pracy, czy przypadkiem przeszkodą w tym zakresie, nie są jego problemy zdrowotne. W sprawie nie wyjaśniono w sposób należyty kwestii sprzedaży samochodu rocznik 1996, którego właścicielem był wnioskodawca, i który nadal figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako jego właściciel. Nie wyjaśniono również czy na koncie, o którym organ wspomina w uzasadnieniu decyzji znajdują się jakieś środki, czy pozwalają one na pokrycie należności, oraz co stało się z pieniędzmi uzyskanymi ze sprzedaży samochodu. Wyjaśnienie tych okoliczności pozwoliłoby na ustalenie rzeczywistej sytuacji życiowej wnioskodawcy i rozważenia jej pod kątem treści rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz. U.03.141.1365) wydanego na podstawie art. 28 ust. 3 b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 137.887 z późn. zm. ) i na wskazanie, czy sytuacja wnioskodawcy pozwala mu na spłatę zadłużenia bez uszczerbku dla swojego utrzymania koniecznego. Wprawdzie treść rozporządzenia wskazuje, że to zainteresowany płatnik składek powinien wykazać okoliczności, które mogłyby doprowadzić do ewentualnego umorzenia przez organ istniejącego zobowiązania składkowego ale nie należy zapominać, że w sprawie o umorzenie składek stosowane są w myśl art. 123 ustawy systemowej przepisy Kpa. Obowiązkiem organu jest zatem właściwe wyjaśnienie sytuacji strony przy czynnym jej udziale tak aby uczynić zadość treści art. 7 i 77 Kpa. Dla uznania, że sprawa została wszechstronnie wyjaśniona pod względem rozważenia treści art. 7 Kpa czyli rozważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony, nie jest bowiem wystarczające stwierdzenie organu, że sytuacja zainteresowanego jest trudna, ale konieczne jest również wskazanie dlaczego organ uważa, że mimo tej trudnej sytuacji (i to w przypadku korzystania z pomocy społecznej) zainteresowany jest w stanie wywiązać się z ciążącego na nm zobowiązania. Tego w uzasadnieniu nie wyjaśniono wobec czego trudno przyjąć, że w pełni odpowiada ono wymogom art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że doszło do naruszenia treści art. 7, 77, 80 kpa wobec czego konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.