V SA/Wa 1216/11

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Aktywne Kobiety w S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nieprawidłowo wykorzystanej części dotacji p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Stowarzyszenie Aktywne Kobiety w S. – dalej: skarżący – złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazano, iż wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 31.623,63 zł, wartość środków trwałych 0 zł, wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu – 31.623,63 zł. Na rachunkach bankowych skarżący posiada środki pieniężne w łącznej kwocie 52.932,21 zł. Podkreślono, iż Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej (jest organizacją non-profit), prowadzi wyłącznie działalność z zakresu wyrównywania szans kobiet i mężczyzn oraz działalność społeczną, pomocową m.in. z zakresu pomocy ofiarom przestępstw, zwiększenia udziału kobiet w życiu publicznym. Nie posiada zatem nadwyżki środków finansowych, wszystkie otrzymywane środki z tytułu dotacji przeznaczane są na wydatki ściśle określone w umowach o dofinansowanie. Środków tych nie można przeznaczyć na opłaty sądowe, administracyjne itp. Środki otrzymywane z innych źródeł (darowizny, składki członkowskie) przeznaczane są również na działalność statutową. Ponadto wskazano, iż Stowarzyszenie posiada zadłużenie z tytułu opłat czynszowych, energii elektrycznej i wywozu śmieci. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawa p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskujące Stowarzyszenie wykazało, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wystąpiły w stosunku do jego osoby. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ono zobowiązane ponieść w postępowaniu (m.in. wpis sądowy od skargi), z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Oceniając wniosek wzięto pod uwagę fakt, iż Stowarzyszenie jest organizacją non-profit, prowadzi działalność statutową w zakresie działania na rzecz wszechstronnej edukacji kobiet a w szczególności promocji uczestnictwa kobiet w życiu społecznym, politycznym i zawodowym oraz przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na płeć. Celem Stowarzyszenia jest również rozwój społeczeństwa obywatelskiego w zakresie regionu. Dla realizacji wskazanych celów Stowarzyszenie organizuje i prowadzi działania pomocowe, edukacyjne, oświatowe, informacyjne i kulturalne. Z oświadczenia Stowarzyszenia wynika, iż nie prowadzi ono działalności gospodarczej. Odnosząc się do zgromadzonych na rachunku bankowym środków pieniężnych wskazać należy, iż skarżący oświadczył, że środki te pochodzą głównie z dotacji publicznej i są niezbędne do jego funkcjonowania i osiągnięcia celów statutowych. Cześć natomiast zgromadzonych środków pochodzi ze składek członkowskich i darowizn i jest również przeznaczana na wydatki związane z realizacją celów statutowych. Wysokość tych środków nie jest duża i nie wystarcza nawet na opłacenie kosztów funkcjonowania Stowarzyszenia – wskazane zadłużenie czynszowe oraz z tytułu opłat eksploatacyjnych. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.