V SA/Wa 1219/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2008 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień dla wdów /wdowców/ 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz B. W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. W. złożyła do Kierownika Urzędu wniosek o przyznanie uprawnień przysługujących wdowom / wdowcom pozostałym po kombatantach / innych osobach uprawnionych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił B. W. przyznania uprawnień, o których mowa w art. 20 ust. 3 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42 poz. 371 ze zm. ). Powodem wydania decyzji odmownej było ustalenie, że zmarły mąż wnioskodawczyni F. W. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem byłego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej ( art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze Ustawy o kombatantach...),co potwierdza jego relacja własna zawarta w deklaracji członkowskiej oraz zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w M. i Jednostki Wojskowej nr [...]. Wskazano także, że F. W. podczas służby w Korpusie Bezpieczeństwa Publicznego brał udział w zwalczaniu podziemia niepodległościowego, co stanowi przesłankę pozbawienia uprawnień kombatanckich przewidzianą w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c) Ustawy o kombatantach. W konkluzji wskazano, że skoro F. W. zostałby pozbawiony uprawnień kombatanckich gdyby żył, to uprawnień wdowy po kombatancie ze swej istoty pochodnych od uprawnień kombatanckich nie może uzyskać wdowa po nim B. W. Od powyższej decyzji B. W. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym wskazała, że żadne dowody nie potwierdzają udziału jej męża w walkach z podziemiem niepodległościowym. Decyzją z dnia [...] lutego 2007r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2006r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 20 ust 3 ustawy o kombatantach... uprawnienia, o których mowa w ust. 2 tego artykułu (czyli ryczałt energetyczny, dodatek kompensacyjny i uprawnienia do ulgowych przejazdów środkami komunikacji publicznej ) przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom oraz osobom pobierającym uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne, pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Oznacza to, że uprawnienia takie mogą istnieć (powstać) tylko wówczas, gdy przysługiwały zmarłemu małżonkowi i uprawnienia te małżonek ten utrzymałby gdyby obecnie żył. Organ zwrócił uwagę na fakt, F. W. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w C. z dnia [...] r. z tytułu: udział w walkach o utrwalenie władzy ludowej w okresie [...] r. F. W. zmarł [...]. Zgodnie z brzmieniem art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) Ustawy o kombatantach... pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944-1956: była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) tej ustawy osoba, której dotyczy powyższy przepis nie może uzyskać uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu], nawet gdyby okoliczności faktyczne mające lec u podstaw wydania pozytywnego rozstrzygnięcia zostały należycie udokumentowane. Kierownik Urzędu wskazał, że niniejszej sprawie poza sporem jest, że F. W. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Kierownik Urzędu wskazał nadto na niekwestionowany przez wnioskodawczynię fakt, że jej zmarły mąż pełnił służbę wojskową w [...] Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (potwierdzają to zresztą dokumenty uzyskane z Instytutu Pamięci Narodowej). Z zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w M. z dnia [...] r. wynika, że F. W. od dnia [...]r. pełnił służbę wojskową, w tym od [...] r. w składzie grup operacyjnych wydzielonych z [...]. Pułku KBW do likwidacji reakcyjnego podziemia. Z zaświadczenia Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...]r. wynika, że F. W. podczas służby w KBW w R. brał osobiście czynny udział w walce z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej na terenie województw [...]. Z kolei z wpisu w deklaracji członkowskiej ZBoWiD wynika, że brał on udział w walkach z [...]. Dowody te - w ocenie organu - aż nadto potwierdzają udział F. W. w walkach. Wobec czego zawarta we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy polemika z tymi ustaleniami nie zasługuje na uwzględnienie. Kierownik Urzędu wskazał też, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945 roku do walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także do zapewnienia porządku publicznego; do 1954 roku podlegał Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 1991r. (sygn. akt II UZP 7/91; OSNC APU 1992/10/174) stwierdził, że Korpus Bezpieczeństwa Publicznego wchodził w skład aparatu bezpieczeństwa publicznego. W sprawie poza sporem jest, iż F. W. pełnił służbę wojskową właśnie w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Z jego własnej relacji z kolei wynika, iż podczas służby zwalczał nie tylko oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii, ale również [...]. Z publikacji "Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w łatach 1944-1956" (Wydawnictwo MSW, Warszawa 1964) wynika, że oddział [...] był formacją Narodowego Zjednoczenia Wojskowego działającą w latach 1945-1952 w powiatach [...]. Wobec powyższego, w ocenie organu, nie ulega wątpliwości, że F. W. zwalczając wymienioną bandę, której nazwę sam podawał, wykonywał zadania związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c) Ustawy o kombatantach. Organ powołał się przy tym na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 1999r. (sygn. akt V SA 1663/98; Lex nr 49270), że służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej i wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i podległości Rzeczypospolitej Polskiej stanowi podstawę do wydania decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. Nadto przy interpretacji pojęcia "zadania śledcze i operacyjne" Kierownik powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 10 lutego 2005r. (sygn. akt OSK. 1126/04; Lex nr 165721) sformułował tezę: Zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego należy interpretować rozdzielnie. Oznacza to, że F. W. niewątpliwie wykonywał zadania operacyjne, gdyż zwalczał [...] z bronią w ręku. Od powyższego rozstrzygnięcia B. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie . W skardze zakwestionowała twierdzenia organu, iż jej mąż w trakcie służby wojskowej w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego brał udział w zwalczaniu podziemia niepodległościowego. Jej zdaniem nie świadczą o tym żadne zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dokumenty. Nadto nie można opierać się jedynie na oświadczeniu jej zmarłego męża, gdyż on w momencie ubiegania się o uprawnienia kombatanckie był pozbawiony pracy na skutek zaangażowania w działalność [...] Podała, że pierwsza decyzja ZBOWiD była negatywna i osoby trzecie poradziły F. W. wpisanie do wniosku walk z partyzantką [...]. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona zasadna. Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że gdyby F. W. brał udział w walkach z podziemiem niepodległościowym to fakt ten wyczerpywałby znamiona podstawy do pozbawienia uprawnień kombatanckich określone w art.25 ust. 2 pkt 1 lit a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit c) Ustawy o kombatantach. Tego poglądu nie kwestionuje też strona skarżąca. Nie można jednak odmówić trafności twierdzeniom B. W., iż Kierownik Urzędu zaniedbał wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. W szczególności zaniedbał wyjaśnienia gdzie walczyła jednostka KBW, w której odbywał służbę F. W. Jest to tym bardziej dziwne, że organ zwracał się do IPN o podanie tej informacji ( pismo z 13.09.2006r. k 23 akt adm. ), jednak w aktach brak jest odpowiedzi IPN na to pismo. Znajdują się jedynie informacje dot. czasu służby i przydziału do konkretnej jednostki męża wnioskodawczyni. IPN nie udzielił żadnych informacji na temat udziału w konkretnych walkach, z treści pisma z 31.10.2006r. nie wynika też, aby IPN nie mógł odnaleźć dokumentów na ten temat. W ocenie Sądu Kierownik Urzędu winien podjąć próbę wyjaśnienia tej kwestii, gdyż zaświadczenie z [...] r. podpisane przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] zawiera sformułowania dość ogólne w kwestii źródeł informacji w niej zawartych . Miałyby to być mianowicie "dokumenty personalno-ewidencyjne". Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania skutkujących wadliwością rozstrzygnięcia i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.