V SA/Wa 122/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. A. M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi, wniesionej przez P. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] pażdziernika 2013r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...]. 09. 2013r. o uznaniu zarzutów zobowiązanego P. J. za nieuzasadnione. Zaskarżone rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. P. J. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o pomoc finansową na działanie ,,wspieranie gospodarstw niskotowarowych’’ i zobowiązał się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przed upływem pięciu lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego – zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 pkt 4 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. nr 286), dalej: ,,rozporządzenie’’. Decyzją z dnia [...]. 02. 20006r. Kierownik BP w R. przyznał płatności, które będą wypłacane przez pięć kolejnych lat. Decyzja została odebrana przez Stronę w dniu 10.02. 2006r. i , wobec nie wniesienia odwołania, uzyskała walor prawomocności. Płatność za pierwszy rok zobowiązania została przekazana na konto Strony w dniu 04. 04. 2006r. w wysokości 4. 818,66zł, za drugi rok – w dniu 25.04. 2007r. w wysokości 4. 788,87 zł, trzecia rata w wysokości 4. 491,87 zł – w dniu 28.03. 2009r. W dniu [...]. 03. 2009r. P. J. złożył w BP akt notarialny rep. Nr [...] z dnia [...]. 04. 2008r. z którego wynika, iż działający w jego imieniu jego ojciec J. W. przeniósł własność gospodarstwa rolnego na siebie. W wyniku wszczętego w dniu [...].06. 2011r. postępowania administracyjnego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję z dnia [...].07. 2011r w której ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w wysokości 14.099,28 zł. Wobec braku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – decyzja uzyskała walor ostateczności. W dniu [...] września 2011r. wystawione zostało upomnienie wzywające dłużnika do uregulowania należności. Nie podjął on obsługi zadłużenia został wystawiony tytuł wykonawczy i wszczęto postepowanie egzekucyjne. W dniu [...]. 08. 2013r. P.J. złożył zarzuty. Zgłosił zarzut przedawnienia roszczenia wskazując, iż podstawa prawną należności jest orzeczenie z dnia [...]. 07. 2011r. Ponadto uważa, iż korzystał z płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych zgodnie z przepisami. Nadmienił, iż odwołał pełnomocnictwo udzielone ojcu, więc nie mógł on dokonać czynności przeniesienia własności przedmiotowego gospodarstwa. Po prostu ojciec wprowadził notariusza w błąd. Wskazał także, iż jest schorowany i przebywał w szpitalu w okresie od 20.04. 2012r. do 27.07. 2013r. w szpitalu. Postanowieniem z dnia [...].09. 2013r. Nr [...]- stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego - Dyrektor [...] OR ARiMR , działający z upoważnienia Prezesa ARiMR, uznał zarzuty zobowiązanego z nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ wskazał na treść przepisów § 3 ust. 1 pkt 4 lit b, § 10 rozporządzenia oraz podkreślił, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Skarżącego nienależnej płatności. W zażaleniu na powyższe postanowienie P. J. podkreślił, że całą otrzymaną kwotę pomocy przeznaczył na gospodarstwo ekologiczne i przez okres 3 lat dochowywał wszystkich wymogów. Został pozbawiony własności gospodarstwa podstępnie przez ojca, który nie będąc już jego pełnomocnikiem, wprowadził notariusza w błąd, co pozwoliło zawrzeć przedmiotowy akt notarialny, którym własność gospodarstwa została przeniesiona na ojca. Podał również, że ojciec pozbawił jego i jego żonę i troje dzieci żródła utrzymania i wyrzucił z domu. Z powodu tych przeżyć, ciężko się rozchorował. Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...].10. 2013r.utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po zacytowaniu przepisów § 3 ust. 1 pkt 4 lit b i § 10 rozporządzenia i art. 73 ust.1 i ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 organ wyjaśnił, iż nie mamy tu do czynienia z dobrą wiarą po stronie rolnika ani z sytuacją, że dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy a błąd nie mógł zostać wykryty w zwykłych okolicznościach przez rolnika. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 art. 73 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat, a w przypadku dobrej wiary – ten okres jest skrócony do lat czterech. Co do kwestii umorzenia należności organ wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej polityki Rolnej (Dz. U. z 2010r. Nr 258 poz. 1747) Prezes może z urzędu umarzać należności z tytułu wypłaconych środków pochodzących z EFOiGR ,,Sekcja Gwarancji’’, EERG oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Zauważył, że zgodnie z § 4 ust. 1 tegoż rozporządzenia, prezes agencji umarza z urzędu należności przypadające agencjom płatniczym o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006r. Kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją , w wysokości 14. 099,28 zł, przekracza równowartość 100 euro. Tak wiec zasadne jest, według organu, prowadzenie wobec Skarżącego egzekucji. W skardze na powyższe postanowienie, P. J. wniósł o uchylenie: - tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].05. 2012r. wystawionego przez Dyrektora [...] Oddziału ARiMR, - postanowienia nr [...] Dyrektora [...] Oddziału ARiMR – stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego, - decyzji nr [...] z dnia [...]. 07. 2011r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, - zwrot przez Dyrektora [...] Oddziału ARiMR kwoty 7.878,20 zł zajętej przez organ egzekucyjny. Uzasadniając zarzuty skargi, P. J., dalej: ,,Skarżący’’, powtórzył zarzuty zawarte w zażaleniu co do nieprawidłowości zawartej aktem notarialnym umowy przeniesienia własności gospodarstwa. Ponadto szczegółowo opisał swoje kłopoty zdrowotne. Wskazał, iż wiosną 2008r. ujawniły się u niego objawy choroby psychicznej – schizofrenii paranoidalnej- na którą w 2013r. leczył się szpitalnie, a obecnie ambulatoryjnie. Podkreśla, iż nawet jeżeli odebrał decyzję z dnia 18. 07. 2011r, ze względu na stan zdrowia, nie był w stanie rozeznać jej znaczenia i w konsekwencji, nie podjął jakichkolwiek kroków w celu wyjaśnienia swojej sytuacji. Z tego powodu , w skardze , zawarł także wniosek o umorzenie naliczonych odsetek od kwoty głównej. W piśmie z dnia 10 czerwca 2014r., złożonym przez pełnomocnika z urzędu, uzupełniono zarzuty skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: - naruszenie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. postepowanie administracyjne w administracji poprzez brak przesłania zobowiązanemu pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postepowania egzekucyjnego - naruszenie art. 27 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. postepowanie administracyjne w administracji poprzez brak dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 w.w. ustawy - naruszenie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2005 z dnia 21 kwietnia 2004r. poprzez jego niezastosowanie i brak umorzenia zobowiązania w zakresie płatności przekazanej Skarżącemu w dacie [...].04. 2006r oraz w dacie [...].04. 2007r. pomimo upływu okresu czterech lat miedzy data płatności pomocy a powiadomieniem beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, w sytuacji gdy Skarżący działał w dobrej wierze. Ponadto zarzucono naruszenie art. 58 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie i brak potraktowania wniesionych przez Skarżącego zarzutów do tytułu egzekucyjnego z dnia [...] sierpnia 2013r. oraz zażalenia z dnia [...].09. 2013r. jako wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2011r. nr [...] ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych. W odpowiedzi na skargę, Prezes ARiMR wnosił o jej oddalenie. Stwierdził ,że zarzuty sprowadzają się do opisu stanu zdrowia, co pozostaje bez wpływu na ocenę przedmiotowej sprawy na tym etapie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 270, z 2012 r.), (dalej ,,p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. . Na początku Sąd przypomina, że przedmiotem kontroli jest postanowienie Nr [...] z dnia [...]. 10. 2013r i to są granice, w których istnieje możliwość rozstrzygnięcia. Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, brak jest kompetencji do kontrolowania, i ewentualnego uchylania tytułu wykonawczego a dnia [...].05. 2012r., ostatecznej decyzji z dnia [...]. 07. 2011r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych czy tez zwrotu kwoty 7.878, 20 zł zajętej przez organ egzekucyjny. Co do zarzutu naruszenia art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z pózn. zm.), dalej:,,u.o.p.e.a.’’, WSA uznaje go za bezzasadny. Upomnienie Nr [...] z dnia [...]. 09. 2011r. zostało doręczone Skarżącemu zgodnie z obowiązującymi przepisami- wobec nie podjęcia przez adresata w Urzędzie Pocztowym – było to tzw. doręczenie w trybie zastępczym, na co jest dowód w aktach administracyjnych. Zasadne jest uznanie, iż upomnienie doręczone zostało w dniu 25.10. 2011r. W związku z tym, niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 27 § 3 u.o.p.e.a. Jednocześnie Sąd przypomina, że zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. (Dz. U. UE.L. 2004. 141. 18) W przypadku dokonania nienależnej płatności , rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W niniejszej sprawie mamy decyzję ostateczną z dnia [...]. 07. 2011r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, na podstawie której na Skarżącego nałożony został obowiązek zwrotu nienależnie pobranej kwoty wraz z należnymi odsetkami. W tym postępowaniu Sąd nie ma uprawnień do badania prawidłowości tej decyzji, ani też prawidłowości zawarcia aktu notarialnego z dnia [...]. 04. 2008r. na mocy którego, dysponujący pełnomocnictwem Skarżącego, jego ojciec przeniósł własność gospodarstwa rolnego na siebie. WSA nie może także zająć stanowiska odnośnie twierdzenia P. J., iż ustnie odwołał on udzielone ojcu pełnomocnictwo. Natomiast należy zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią pkt. 5 art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Zważywszy na znajdujące się w aktach administracyjnych oświadczenia o poważnej chorobie psychicznej, wskazywanej przez P. J. jako przyczynę braku jego reakcji na decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej kwoty płatności, jak też oświadczenie co do stanu zdrowia zawarte w skardze oraz informacje wynikające z załączonych do akt sądowych: karty informacyjnej z [...] Centrum Zdrowia z dnia [...]. 07. 2013r. i opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...]. 07. 2010r., należy – zdaniem Sądu – zbadać zarzut przedawnienia (art. 33 pkt. 1 u.o.p.e.a.) w kontekście dobrej wiary związanej ze stanem zdrowia psychicznego Skarżącego w powiązaniu z datami wypłaty płatności i pierwszego powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze danej płatności. Zdaniem WSA, złożone dokumenty wskazują na ciężką chorobę psychiczną Skarżącego i w związku z tym, na niemożność kierowania swoim postępowaniem w różnych okresach , ważnych w niniejszej sprawie. Nie jest wykluczone, iż Skarżący jest w posiadaniu także innych, związanych z chorobę zaświadczeń, co może być pomocne przy ponownym rozpoznawaniu niniejszej sprawy przez organ administracyjny, w kontekście ewentualnego istnienia po stronie Skarżącego dobrej wiary. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1) a, c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.