V SA/Wa 122/19
WyrokWSA w Warszawie2019-07-04
Skład orzekający: Beata Blankiewicz – Wóltańska, Marek Krawczak, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w tym opłatą za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, jeśli na rachunku tym nie było środków, a postępowanie zostało umorzone? Czy wysokość tych kosztów powinna uwzględniać wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, co do zasady, ma prawo obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w tym opłatą za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, nawet jeśli na rachunku tym nie było środków i postępowanie zostało umorzone. Jednakże, przy ustalaniu wysokości tych kosztów, organy powinny uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14, który uznał przepisy dotyczące opłat egzekucyjnych za niekonstytucyjne w zakresie braku określenia ich maksymalnej wysokości. Koszty te powinny być adekwatne do poniesionych wydatków i nakładu pracy organu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obciążenia wierzyciela (skarżącego) kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki A. Sp. z o.o. Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie umorzył postępowanie egzekucyjne, a następnie obciążył wierzyciela kosztami w kwocie 4.844,90 zł. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wierzyciel zaskarżył postanowienie, zarzucając m.in. brak podstaw do naliczenia opłaty za zajęcie rachunku bankowego, na którym nie było środków, oraz nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 31/14.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie N. z dnia [...] października 2018 r. 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., utrzymał
w mocy postanowienie Naczelnika [...] Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w
W. nr [...] z dnia [...] października 2018 r. o
obciążeniu wierzyciela - [...]
kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na
podstawie tytułów wykonawczych [...],
[...] z dnia [...] października 2016 r., obejmujących
należności z tytułu obowiązkowych wpłat na rzecz [...] za okres od listopada 2013 r.
do sierpnia 2014 r., w łącznej kwocie należności głównej 66.424,00 zł, plus należne
odsetki za zwłokę.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Naczelnik [...] Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W.
prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego - A. Sp. z
o.o. Na podstawie w/w tytułów wykonawczych organ egzekucyjny dokonał zajęć
wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych prowadzonych
przez:
- B. S.A. na podstawie zawiadomienia o zajęciu nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. Zawiadomienie wraz z
odpisami
przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono Stronie w trybie zastępczym w dniu
05.12.016 r. Bank zawiadomienie otrzymał w dniu 22 listopada 2016 r.,
- A. S.A. na podstawie zawiadomienia o zajęciu nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. Zawiadomienie doręczono
Stronie w
dniu 25 stycznia 2017 r. w trybie zastępczym. Bank zawiadomienie otrzymał w dniu 11
stycznia 2017 r., i pismem z dnia 13 stycznia 2017 r. poinformował o braku środków na
rachunku.
Naczelnik [...] Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W.
poszukując majątku Zobowiązanej Spółki, z którego można było przeprowadzić
egzekucję, kierował zapytania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w
P., Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Zakład Ubezpieczeń
Społecznych poinformował, że A. Sp. z o.o. nie prowadzi działalności
gospodarczej. Z informacji uzyskanej z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców
wynika, że A. Sp. z o.o. nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów.
Natomiast z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych wynika, że Spółka nie posiada
żadnych nieruchomości.
Z akt sprawy wynika, że w trakcie wykonywania obowiązków służbowych w dniu
30 sierpnia 2017 r., poborca skarbowy podejmował nieskuteczne próby, dokonania
czynności egzekucyjnych w miejscu prowadzenia działalności Spółki pod adresem
W., ul. [...]. Ustalono, że pod ww. adresem zobowiązana Spółka nie
prowadzi działalności gospodarczej, znajduje się tam wirtualne biuro T., natomiast zawarta w dniu [...] maja
2015 r. umowa najmu z Zobowiązaną
Spółką została wypowiedziana z dniem 1 czerwca 2016 r.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]
Naczelnik [...] Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W. umorzył na
podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o
postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej
jako: "u.p.e.a.") postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A. Sp. z o. o.
Zawiadomieniem z dnia 8 maja 2018 r. Naczelnik [...] Mazowieckiego
Urzędu Skarbowego w W. poinformował Wierzyciela o wysokości kosztów
postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A. Sp. z o. o.
Pismem z dnia 16 maja 2018 r. Prezes Zarządu [...] złożył wniosek o
wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu
Skarbowego [...] obciążył Wierzyciela, P.kosztami postępowania
egzekucyjnego postępowania egzekucyjnego w wysokości 5.638,40 zł.
Następnie organ egzekucyjny, po przytoczeniu stosownych przepisów prawa,
normujących kwestie związane z ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, stwierdził, że
wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie
niniejszego tytułu wykonawczego, w sprawie tej wystąpiła przesłanka obciążenia
wierzyciela kosztami, określona w art. 64c § 4 u.p.e.a.
Pismem z dnia 15.06.2018 r. znak [...][...] złożył w
terminie zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego, wnosząc w części
dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie 4.704.90 zł o jego
zmianę, uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I
instancji. Wskazał, że brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej
za dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy
egzekucyjnej.
W związku z powyższym zażaleniem. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w
W. po zapoznaniu się z argumentacją zawartą w zażaleniu oraz aktami sprawy,
postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i
przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. po ponownym rozpatrzeniu
sprawy, Naczelnik [...] Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W.
obciążył Wierzyciela tj. Prezesa Zarządu [...] kosztami postępowania
egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]
października 2016 r. o numerach [...],
[...], wystawionych wobec A. Sp. z o.o. w
kwocie 4.844,90 zł.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 23 października
2018 r. [...]
złożył w terminie zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]
października 2018 r., wnosząc w części dotyczącej obciążenia wierzyciela kosztami
egzekucyjnymi w kwocie 4.844,90 zł o jego zmianę lub jego uchylenie i przekazanie
sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Wskazał, że brak było podstaw do naliczenia i pobrania opłaty egzekucyjnej za
dokonanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.,
albowiem wskutek wystosowanych przez organ egzekucyjny zawiadomień o zajęciach
nie doszło de facto do zajęcia jakiejkolwiek wierzytelności. Zdaniem [...], skoro na
zajętym rachunku bankowym nie było środków, którymi dłużnik mógł dysponować, nie
istniała tym samym wierzytelność wobec banku, a zatem organ egzekucyjny nie mógł
dokonać zajęcia wierzytelności, której nie było. W ocenie wierzyciela organ w żaden
sposób nie wykazał istnienia jakiejkolwiek wierzytelności zobowiązanego wobec banku
z tytułu prowadzenia rachunku bankowego. Ponadto wierzyciel uznał, że organ
egzekucyjny orzekając o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego
za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego winien kierować się wyrokiem
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14. W świetle
powyższego organ egzekucyjny winien rozstrzygnąć czy wysokość ustalonych kosztów
egzekucyjnych za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest adekwatna
względem poziomu skomplikowania czynności podjętych przez organ egzekucyjny oraz
nakładu pracy przy egzekwowaniu dochodzonych należności.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. Dyrektor Izby Administracji
Skarbowej utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy.
Organ wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny
pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a., opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i
opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności egzekucyjne
związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych
przepisach.
W art. 64c § 1 u.p.e.a., została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o
których mowa w art. 64 § 1 i § 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez
organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te
koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji
administracyjnej. Ustawa dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że
koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny art. (64c § 4 u.p.e.a.), który
stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte
od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a.
Wskazał, że obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest
uzasadnione i nastąpić może dopiero po uprzednim umorzeniu postępowania
egzekucyjnego.
Odnosząc się do stanowiska wierzyciela, że w postępowaniu nie doszło do
zajęcia wierzytelności Dyrektor wyjaśnił, że koszty egzekucyjne nie są zależne od
wyegzekwowania wierzytelności bo zgodnie z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności
z rachunku bankowego następuje z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu
wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również
kwoty, których nie było na rachunku w chwili dokonania zajęcia.
Od przedmiotowego postanowienia Prezes Zarządu [...] wniósł skargę do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz
poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów
postępowania sądowo-administracyjnego oraz zarzucił naruszenie:
1. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie i
ustalenie przez organ kosztów egzekucyjnych od zajęcia rachunku bankowego pomimo,
iż nie doszło w istocie do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw
majątkowych, albowiem na rachunku bankowym nie było żadnych środków, co oznacza,
iż organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej stronie skarżącej wobec
banku nie powinien ustalić z tego tytułu kosztów egzekucyjnych,
2. art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks
Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) zwanej dalej
"k.p.a.", poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika [...]
Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W.e z dnia [...] października 2018 r. znak:
[...] pomimo, iż organ winien był na podstawie art. 138 § 2
k.p.a. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego
rozpatrzenia organowi I instancji,
Wierzyciel w uzasadnieniu skargi rozwinął postawione zarzuty przedstawiając
szczegółowe ich uzasadnienie.
W szczególności wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca
2016 r. został opublikowany 16 sierpnia 2016 r. tymczasem postanowienie organu I
instancji w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego,
zostało wydane [...] września 2018 r. zatem postanowienie to jak i postanowienie
wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. powinno
uwzględniać stanowisko Trybunału dotyczące treści art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. orzekł bowiem, że
art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty
za dokonane czynności egzekucyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji
RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji
oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Odnośnie art. 64 § 6 u.p.e.a. w
zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest
niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w
związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3
Konstytucji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
skargę należało uwzględnić.
Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych
wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko A. Sp.
z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela będącego
skarżącym w sprawie.
W ocenie Sądu stanowisko organów zajęte w wydanych postanowieniach, w tym
w zaskarżonym postanowieniu nie jest prawidłowe.
Na wstępie należy wskazać, że skarżący, odwołując się do orzecznictwa sądów
administracyjnych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego syg. SK 31/14, kwestionuje
możliwość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy
przeprowadzone czynności egzekucyjne tj. głównie zajęcie wierzytelności z rachunku
bankowego zobowiązanej, na którym nie było środków, nie pozwalały na skuteczne ich
wyegzekwowanie jak również kwestionuje wysokość określonych kosztów
egzekucyjnych.
Odnosząc się do tego stanowiska Sąd uznaje, że organy, w związku z
umorzeniem postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady
obciążyć wierzyciela powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą
manipulacyjną, które składają się na koszty egzekucyjne.
Sąd nie uznaje za trafny poglądu, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe
tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie
egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez: WSA w
Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r., sygn. akt I Sa/Gl 221/18; WSA w Opolu w
wyroku z 21 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Op 33/18.
Zdaniem Sądu stanowisko takie jakie zajmuje Prezes Zarządu [...], nie
znajduje potwierdzenia w treści przepisów u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości
naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej.
Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w
egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3
wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej
należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.
Natomiast § 9 pkt 2 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za
zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej
wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności
zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. organ egzekucyjny
dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku
zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku
bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z
tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami
egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku
bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia
o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku
bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.
Odnosząc się do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i użycie określenia
"egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności wskazuje zdaniem Sądu, że
ustawodawca, nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego
wyegzekwowania wierzytelności.
Tym niemniej Sąd podziela stanowisko strony skarżącej co do tego, że wydając
swoje rozstrzygnięcie organ II instancji powinien uwzględnić w nim ocenę odnoszącą
się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. wyrażoną przez Trybunał
Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu
do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a.
opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami
poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty
egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jak wynika z § 4 tego
przepisu, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od
zobowiązanego.
Stosownie do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny w egzekucji
należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3
wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej
należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.
W odniesieniu do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jak również art. 64 § 6 u.p.e.a
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł
m.in., że:
"1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie
określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest
niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu
nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest
niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa
maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2
Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84
Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje
możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty
manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę
egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z
wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64
ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w
zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych
i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji".
TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku
Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który
powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków
wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty
egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o
której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat
egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w
niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości
tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą
egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał
Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji."
Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do
umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez
zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym.
Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama
możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej, czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności
egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich
ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.
Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku SK 31/14
i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a.,
wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018 r., sygn. akt II
FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest
bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w
przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z
Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal
obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być
traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie)
określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być
nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na
zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w
szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku
Trybunału".
Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 §
6 u.p.e.a. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za
niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za
dokonane czynności egzekucyjne.
W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty
egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a jak również opłaty
manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a.
Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy
egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne
oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału
Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad
określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które
mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste
wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego
poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i
czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w
oderwaniu od nakładów pracy organu.
Dalej Sąd wskazuje, że podziela pogląd NSA zawarty np. w ww. wyroku z dnia 20
marca 2019 r., sygn. akt I GSK 3446/18 (CBOSA), że opłata egzekucyjna w wysokości
określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a, może być pobrana wówczas, gdy nastąpi
faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych, co w rozpoznawanej sprawie nie miało
miejsca.
Zdaniem Sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej
sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione, wydatki, ale
uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga
nakładu pracy i czasu.
Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również
postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej oceny.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów
egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej ażeby
okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy
organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku SK 31/14.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na
podstawie art. 145 § 1 pkt pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji
wyroku.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło