V SA/Wa 1222/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant: starszy sekretarz - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2011 r. sprawy ze skargi C. W. [...] z udziałem: D. S. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji; oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] marca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z [...] marca 2009 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] września 2005 r., wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [...] września 2005 r. nr [...] skierowaną do firmy [...] D. S. — będącej odbiorą towaru oraz do firmy C. W. "[...]" - posiadacza karnetu TIR, pod osłoną którego przewożono towar, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. powołując w podstawie prawnej art. 207, art. 51, art. 53 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku z art. 262 oraz art. 9 § 1 i § 2, art. 13 § 1, art. 38, art. 210 § 1 pkt 1, § 2, § 3 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 z 2001 r. poz. 802 ze zm.), art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), § 1 rozporządzenie Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.), art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 7, art. 11 ust. 4, ust. 5, art. 11c, art. 13, art. 15 ust. 4, art. 18, art. 35 ust. 1 pkt 2, art. 36 ust. 2 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 ze zm.), stwierdził powstanie długu celnego i zobowiązania podatkowego wobec towarów w postaci [...] kartonów zawierających po 12 par obuwia damskiego skóropodobnego w różnych kolorach tj. [...] kartony butów o symbolu [...], [...] kartony butów o symbolu [...] oraz [...] kartonów butów o symbolu [...] nielegalnie wprowadzonych na polski obszar celny oraz objął przedmiotowy towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Decyzja została doręczona w dniu 8 września 2005 r. i na skutek nie złożenia odwołania stała się ostateczna . Pismem z [...] listopada 2005 r. Pan C. W. wniósł, powołując się na art. 247 § 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 5 Ordynacji podatkowej, o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] września 2005 r. Decyzją z [...] listopada 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu celnego I instancji. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] czerwca 2007 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2006 r. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 2310/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że "stronami postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] września 2005 r. stwierdzającą powstanie długu celnego byli: D. S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "[...]." i C. W. - "[...]". Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożył w dniu [...] listopada 2005 r. wyłącznie pełnomocnik reprezentujący Pana C. W. Pismem z [...] grudnia 2005 r. Izba Celna w W. powiadomiła Pana D. S., zgodnie z art. 165 § 3a Ordynacji podatkowej, o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2005 r. na wniosek C. W., informując go jednoczenie o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z mocy art. 28 kpa D. S. powinien być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2005 r., bowiem wprost dotyczy ono jego interesu prawnego. Ponieważ zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej z [...] czerwca 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję z [...] listopada 2006 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2005 r. nie została mu doręczona na piśmie, Sąd uznał, iż Pan D. S. bez własnej winy nie brał udziału w całym postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym Sąd zaskarżoną decyzję uchylił, nakazując doręczyć decyzje wszystkim stronom postępowania. Pismem z [...] stycznia 2008 r. Pełnomocnik Pana D. S. "[...]" złożył odrębny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] września 2005 r. Rozpatrując ponownie sprawę Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] października 2008 r. uchylił w całości swoja decyzję z [...] listopada 2006 r. wydaną w pierwszej instancji w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. nr [...] z [...] września 2005 r. i sprawę rozpatrzenia wniosku C. W. "[...]" z dnia [...] listopada 2005 r. przekazał do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z [...] marca 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W. połączył do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia postępowania wszczęte wnioskami z [...] listopada 2005 r. i z [...] stycznia 2008 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] września 2005 r. a następnie decyzją nr z [...] marca 2009 r., rozpatrując ponownie wniosek C. W. z dnia [...] listopada 2005 r., uzupełniony pismem z [...] kwietnia 2006 r. "[...]" oraz wniosek z [...] stycznia 2008 r. D. S. "[...]", odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. nr [...] z [...] września 2005 r. Po rozpatrzeniu wniosku odwołania Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] marca 2011 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] marca 2009 r. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że strony wnosiły o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z uwagi na naruszenie norm prawa materialnego zawartych w przepisach ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny oraz wydanych na jego podstawie rozporządzeń a także Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR). Dlatego też – zgodnie z art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne stanowiącym, że do spraw dotyczących długu celnego jeżeli dług powstał przed dniem uzyskania przez RP członkostwa w Unii Europejskiej stosuje się przepisy dotychczasowe, w sprawie należało zastosować art. 265 2 Kodeksu celnego. Przepis ten jest przepisem szczególnym dotyczącym stwierdzania nieważności decyzji dotyczących długu celnego, który wyłącza stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, jeśli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W przypadku wpłynięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ celny w pierwszej kolejności bada, czy został zachowany termin z art. 265 2 Kodeksu celnego i jeśli termin został naruszony, nie bada, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 247 Ordynacji podatkowej tylko odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Początkiem trzyletniego terminu jest dzień powstania długu celnego. W przedmiotowej sprawie dług celny powstał w dniu [...] stycznia 2002 r. zaś wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji zostały złożone w dniach [...] listopada 2005 r. i [...] stycznia 2008 r. Dlatego też w ocenie organu orzekającego nie mogły być badane merytoryczne przesłanki stanowiące podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie błędnie zastosowano art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne. W ocenie skarżącego przepis ten odnosi się tylko i wyłącznie do przepisów mających zastosowanie przy obliczaniu długu celnego, który powstał przed dniem 1 maja 2004 r. Przepis ten nie odnosi się natomiast do kwestii wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji czy też wznowienia postępowania. Kwestia stwierdzenia nieważności decyzji nie jest sprawą z zakresu długu celnego, należy więc w takiej sprawie stosować przepisy obowiązujące w dacie złożenia wniosku, a więc przepisy Ordynacji podatkowej a nie przepisy uchylonego Kodeksu celnego z 1997 r. Zastosowanie wobec przedmiotowego postępowania norm Kodeksu celnego stanowi o naruszeniu przepisów prawa, bowiem przepisy tej ustawy zostały wyrugowane z polskiego systemu prawnego, a zatem tylko normy prawne zawarte w przepisach Ordynacji podatkowej winny mieć właściwe zastosowanie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia dopuszczalności wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją dotyczącą wymierzenia należności celnych. Przedmiotem oceny legalności dokonanej przez Sąd była decyzja organu celnego odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Odmowa wszczęcia postępowania nadzwyczajnego oparta została o przepis art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wznawia postępowania. W świetle jasno zredagowanej treści przytoczonego przepisu istotna dla organu była zatem data powstania długu celnego, od której to zaczynał biec trzyletni termin określony w komentowanej normie prawnej. Celem oceny zasadności działań organów administracyjnych, należało w pierwszej kolejności wyjaśnić, jakie przepisy powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanym przez sąd przypadku. Jest to istotne ze względu na dokonaną w 2004 r. zmianę przepisów celnych. Stosownie do art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające (...), przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Data powstania długu celnego jest zatem istotna dla przesądzenia, które przepisy należało zastosować w sprawie, jak również dla oceny zasadności zastosowania przez organ ww. art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. W ocenie skarżącego powołany przepis art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające (...) odnosi się wprost tylko i wyłącznie do przepisów, które mają zastosowanie przy obliczaniu długu celnego a postępowanie nadzwyczajne nie jest postępowaniem dotyczącym długu celnego, dlatego w przedmiotowej sprawie przepis ten nie może mieć zastosowania. Sąd nie podziela powyższego poglądu skarżącego. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego, dług celny to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności celnych wywozowych (dług celny w wywozie) odnoszące się do towarów. Każde postępowanie, które zmierza do zweryfikowania zgłoszenia celnego w zakresie elementów mających wpływ na wysokość długu celnego jest postępowaniem dotyczącym długu celnego. We wniosku o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego skarżący zakwestionował zastosowanie w decyzji wymiarowej stawki celną autonomicznej, podnosił także, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania. Kwestionował więc osobę dłużnika (każda osoba zobowiązana do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego – art. 3 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego) oraz stawkę celną, która jest jednym z elementów kalkulacyjnych (elementy służące do naliczania należności celnych przywozowych i należności celnych wywozowych odnoszących się do towaru - art. 3 § 1 pkt 4 Kodeksu celnego). W związku z powyższym złożony wniosek zmierzał do weryfikacji decyzji obejmującej towar procedurą celna i wymierzającej należności celne, dlatego też jest wnioskiem dotyczącym długu celnego i do takiego wniosku ma zastosowanie przepis art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające (...) Pozostaje poza sporem w przedmiotowej sprawie, iż Skarżący pod osłoną karnetu TIR przewoził towar. W wyniku rewizji przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2002 r. przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego w W. okazało się że w kontenerze objętym karnetem TIR znajdowały się inne towary niż wynikało to z dokumentów przewozowych. W tym też dniu powstał dług celny w trybie art. 210 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią tego przepisu dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym . Dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru Niniejsza sprawa dotyczyła zatem długu celnego powstałego w styczniu 2002r., czyli przed uzyskaniem przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej. W konsekwencji zatem zastosowanie musiały znaleźć przepisy ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny. Dokonując oceny zasadności odmowy wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wskazać należy, że - zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego, do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 25 września 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Należy mieć na uwadze, iż przepisy Kodeksu celnego stanowią jednak lex specialis w odniesieniu do norm działu IV Ordynacji podatkowej. Norma art. 2652 Kodeksu celnego, zamieszczona w dziale III tytułu IX Kodeksu celnego, dodany nowelą z dnia 10 kwietnia 1999 r. do tegoż Kodeksu (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) - z mocą obowiązującą od dnia 21 maja 1999 r. - jest przepisem szczególnym, dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania i - jako norma o takim właśnie, szczególnym charakterze - również wyłącza (w zakresie w niej unormowanym) stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (por.: wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I GSK 650/07; wyrok NSA z 18 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1461/04, LEX Nr 168008). Obowiązek uiszczenia należności celnych powstał w tej sprawie, jak wskazano powyżej [...] stycznia 2002r., dlatego też trzyletni termin określony art. 2652 Kodeksu celnego należy liczyć od tej daty – uwzględniając ewentualne okresy zawieszenia biegu terminów, o których mowa w art. 230 § 5 Kodeksu celnego. Zważywszy więc na to, iż wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zgłoszony został pismem z [...] listopada 2005 r. (data nadania) a termin do wniesienia tego wniosku w przedmiotowej sprawie upłynął – uwzględniając iż bieg terminu do powiadomienia dłużnika uległ zawieszeniu na czas toczącego się postępowania o przestępstwo skarbowe - w dniu [...] października 2005 r. uznać należało stanowisko organu za uzasadnione. Podkreślić należy, iż wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie celnej mogłoby nastąpić w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, lecz jedynie w terminie zakreślonym w art. 2652 Kodeksu celnego, tj. przed upływem 3 lat od powstania długu celnego. Po tym terminie organ celny nie może już badać, czy istnieją przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania, lecz zobowiązany jest postąpić zgodnie z dyspozycją art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. Reasumując, wobec jednoznacznej treści art. 2652 Kodeksu celnego nie jest możliwe przeprowadzenie przez organ celny postępowania co do merytorycznego badania przesłanek dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, czego domaga się Strona uzasadniając swoje żądania błędnym określeniem osoby dłużnika oraz zastosowaniem stawki celnej autonomicznej bez podstawy prawnej. Tym samym bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 121 Ordynacji podatkowej. Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych nie może być rozumiana jako konieczność wydawania decyzji sprzecznych z obowiązującym prawem. Praktyka taka byłaby sprzeczna z zasadą praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej), która zobowiązuje organy administracji do czuwania nad tym, by prowadzone przez nie postępowania, jak i wydawane rozstrzygnięcia były zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. Należy również mieć na uwadze, że jedną z naczelnych zasad państwa prawnego jest stałość obrotu prawnego, a więc pewność co do już ukształtowanego stosunku prawnego. Trwałość ostatecznych decyzji administracyjnych została wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej. Celem tej zasady jest nie tylko ochrona praw nabytych strony, ale w ogóle ochrona porządku prawnego. Pewność obrotu prawnego wymaga zaś, by decyzje wydawane w postępowaniu celnym stały się w określonych warunkach trwałe. Ponadto zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W myśl tej zasady organy administracji państwowej nie mogą naruszać obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znajdując naruszenia prawa, które uzasadniłoby uwzględnienie skargi oddalił skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.