V SA/Wa 1222/18
WyrokWSA w Warszawie2019-09-10
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Arkadiusz Tomczak, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadacz zależny lokalu, w którym znajduje się niezarejestrowany automat do gier, podlega karze pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o grach hazardowych, nawet jeśli część lokalu została wynajęta innemu podmiotowi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że posiadacz zależny lokalu, w którym znajduje się niezarejestrowany automat do gier, podlega karze pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o grach hazardowych, nawet jeśli część lokalu została wynajęta innemu podmiotowi. Wynajęcie części lokalu nie pozbawia posiadacza zależnego tego statusu ani nie zwalnia go z odpowiedzialności, ponieważ lokal nie staje się samodzielnym bytem, a gra nadal odbywa się w ramach użytkowanego przez niego sklepu.Stan faktyczny
Skarżąca została ukarana karą pieniężną w wysokości 100.000 zł za posiadanie niezarejestrowanego automatu do gier w prowadzonym przez siebie sklepie. Organ uznał ją za posiadacza zależnego lokalu. Skarżąca argumentowała, że część lokalu została wynajęta czeskiej spółce, która powinna być uznana za posiadacza zależnego, a także podnosiła zarzut podwójnego karania za ten sam czyn, gdyż została wcześniej skazana wyrokiem karnym. Sąd oddalił skargę, uznając stanowisko organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za posiadanie niezarejestrowanego automatu do gier oddala skargę.
Przedmiotem skargi H. C. (dalej: "skarżąca" lub "strona") jest decyzja
Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor IAS", "organ
odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika
...
Urzędu Celno-Skarbowego w W., (dalej: "Naczelnik UCS" lub "organ I
instancji") z [...] marca 2018 r. nr [...] w
przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 100.000 zł za posiadanie
niezarejestrowanego automatu do gier. Zaskarżona decyzja została wydana w
następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 14 września 2017 r. funkcjonariusze celno-skarbowi ...
Urzędu CeIno-Skarbowego w W. Delegatura w C. przeprowadzili
działania kontrolne w sklepie "C." H. C. w A.
mieszczącym się przy ul. [...] w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia
19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 ze zm., dalej: ugh).
W toku czynności kontrolnych stwierdzili, że w lokalu znajduje się automat do gier o
nazwie B. nr [...] (dalej "sporny automat"). Podczas kontroli
stwierdzono, że zarówno lokal, jak i ujawniony automat nie figurują w bazie danych
... Urzędu Celno-Skarbowego w W. jako legalny automat. Sporny
automat nie posiadał także numerów identyfikacyjnych i rejestracyjnych wymaganych
stosownymi przepisami, a H. C., prowadząca działalność handlową w ww.
lokalu nie jest podmiotem uprawnionym do posiadania automatu. W ramach kontroli
funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili również oględziny zewnętrzne
automatu do gier, eksperyment procesowy, przesłuchanie świadka (pracownika sklepu)
oraz przeszukanie, które opisali w stosownych protokołach.
W dniu 18 października 2017 r. odbyło się również przesłuchanie skarżącej, która
do protokołu przesłuchania załączyła umowę najmu części lokalu o powierzchni 3 m2
.
W związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa karnego
skarbowego określonego w art. 107 § 1 oraz 107d ustawy z dnia 10 września 1999 r. -
Kodeks kamy skarbowy (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 1556 ze zm., dalej: kks) sporny automat
został zatrzymany do dalszego postępowania.
Z zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika,
że posiadaczem zależnym lokalu (w którym była prowadzona działalność handlowa) i w
którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier jest H. C.
prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą "C." H.
C. Powyższe ustalono na podstawie umowy najmu lokalu użytkowego zawartej
1 września 2017 r. pomiędzy stroną a T. s.r.o. w O.
(C.), aktu notarialnego z 18 grudnia 1986 r., repetytorium nr [...](umowa
przekazania gospodarstwa rolnego), pisma Urzędu Gminy w A. z 9 lutego
2018 r., protokołu przesłuchania skarżącej oraz pisma strony z 22 grudnia 2017 r.
Postanowieniem z [...] września 2017 r. Naczelnik UCS wszczął z urzędu
postępowanie w sprawie wymierzenia stronie kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1
pkt 3 ugh za posiadanie niezarejestrowanego automatu do gier. Następnie decyzją z [...]
marca 2018 r. organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną za posiadanie
niezarejestrowanego automatu do gier w kwocie 100.000 zł.
Pismem z 9 kwietnia 2018 r. (data nadania w UP) strona złożyła odwołanie od
decyzji Naczelnika UCS wnosząc o jej uchylenie decyzji i umorzenie postępowania,
ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji
do ponownego rozpoznania.
Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika
UCS z [...] marca 2018 r. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 3 ugh
urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych
i gier na automatach jest dozwolone na podstawie właściwej koncesji, zezwolenia lub
dokonanego zgłoszenia. Organ II instancji powołał treść przepisu art. 2 ust. 3, 4, 5 ugh i
w związku z ich brzmieniem wskazał, że na gruncie ustawy o grach hazardowych
ocenie występowania elementów definicji gry na automacie winna być poddana
wyłącznie pojedyncza gra. Nie można bowiem stwierdzić o cechach gry w przypadku
badania procesów zachodzących na danym urządzeniu w innym odcinku czasu, niż ten,
w którym występuje sama gra.
W ocenie Dyrektora IAS nie ulega wątpliwości, że sporny automat jest
urządzeniem elektronicznym (komputerowym). Wskazał cechy automatu stwierdzone
podczas oględzin zewnętrznych i stwierdził, że spełnione zostały warunki definicji gier
na automatach, zarówno w rozumieniu art. 2 ust. 3, jak również art. 2 ust. 5 ugh, tj. gra
jest rozgrywana na urządzeniach elektronicznych, w tym komputerowych. W ocenie
organu II instancji bezspornym jest także, że gry organizowane były w celach
komercyjnych. Z akt sprawy wynika, że sporny automat udostępniony był publicznie w
lokalu przy ul. [...] w A., posiadał wrzutnik monet, akceptor banknotów i
rynienkę na wygrane, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty
pieniędzy. Spełniony został zatem kolejny warunek definicji gier na automatach
wynikający z art. 2 ust. 5 ugh, tj. gra jest organizowana w celach komercyjnych.
Ustalając, czy gra prowadzona na spornym automacie ma "charakter losowy" lub
czy pojawia się element losowości Dyrektor IAS odwołał się do znaczenia powołanych
wyrażeń na gruncie języka ogólnego (naturalnego), orzecznictwa sądowego oraz
eksperymentu procesowego znajdującego odzwierciedlenie w protokole z 14 września
2017 r. Organ odwoławczy powołując się na ww. protokół wskazał, że o układzie
symboli na zatrzymanych bębnach automatu, czyli o ewentualnej wygranej bądź nie,
decydował algorytm zawarty w programie automatu a nie gracz. Podkreślił, że gry na
ww. automacie posiadają charakter losowy. Grający nie ma możliwości zatrzymania
zmieniających się symboli na bębnach w najlepszym dla siebie ustawieniu, konfiguracji
a w związku z tym zdecydować o wysokości wygranej. Gry przeprowadzane są w
celach komercyjnych (automat wymaga zasilenia środkami pieniężnymi oraz dokonuje
wypłat pieniędzy w formie bilonu). W czasie eksperymentu uzyskiwano wygrane
rzeczowe w postaci dodatkowych punktów kredytowych dające możliwość rozpoczęcia
nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.
Ostatnim warunkiem istotnym prawnie z punktu widzenia zakwalifikowania gier
na automatach do jednej z definicji zawartych w art. 2 ust. 3 lub ust. 5 ugh, jest
ustalenie, czy gry są prowadzone o wygrane pieniężne lub rzeczowe. W niniejszej
sprawie ustalenia zawarte w protokole z 19 września 2017 r. (protokół został
sporządzony na podstawie zapisu wideo), dotyczącej spornego automatu pozwalają na
stwierdzenie, że gry na automacie z uwagi na możliwość uzyskiwania wygranych
zarówno pieniężnych jak i rzeczowych należało zakwalifikować jako gry na automatach
w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh.
Mając powyższe na uwadze, Dyrektor IAS stwierdził, że gry na spornym
automacie wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh, tj. są
grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym) o wygrane pieniężne lub
rzeczowe, zawierającymi element losowości.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że z dniem 1 kwietnia 2017 r. został rozszerzony
katalog podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów
regulujących rynek gier hazardowych. Zgodnie ze znowelizowanym art. 89 ugh karze
pieniężnej podlega obecnie m.in. urządzający gry hazardowe, bez koncesji lub bez
dokonania wymaganego zgłoszenia (art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh), jak również posiadacz
samoistny lub posiadacz zależny lokalu prowadzący w lokalu działalność o charakterze
gastronomicznym, handlowym lub usługowym (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 ugh), w którym
znajdują się niezarejestrowane automaty do gier. Zachowanie zatem posiadacza
zależnego zostało obecnie odrębnie spenalizowane. Zgodnie z przytoczoną wyżej
nowelizacją obecnie wystarczy, żeby w lokalu znajdującym się w posiadaniu zależnym
ujawniony został niezarejestrowany automat do gier hazardowych, aby na posiadacza
zależnego takiego lokalu mogła zostać nałożona kara pieniężna. Osoba taka jest
bowiem ukarana nie tyle za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, a za
posiadanie zależne lokalu, w którym taki automat zostanie ujawniony.
Z zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika,
że posiadaczem zależnym lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat
do gier jest strona. Tym samym organ I instancji prawidłowo wymierzył skarżącej karę w
wysokości 100.000 zł.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do zarzutów
odwołania uznając je za niezasadne.
Pismem z 5 lipca 2018 r. (data nadania w UP) skarżąca złożyła skargę na
powyższą decyzję organu II instancji wnosząc o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu
I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh w zw. z art. 2 i art. 8 ust. 1-2 Konstytucji RP oraz art. 6
ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 14 ust. 7
Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zw. z 91 ust. 1-3
Konstytucji RP i w zw. z art. 107 § 1 KKS polegające na jego błędnej wykładni i
podwójnym ukaraniu skarżącej za to samo zachowanie, najpierw grzywną w
postępowaniu karnoskarbowym, a następnie karą pieniężną w trybie administracyjnym,
gdyż nie jest prawnie dopuszczalne i sprzeczne z konstytucyjną zasada
demokratycznego państwa prawa oraz zasada proporcjonalności, wydanie decyzji o
nałożeniu kary pieniężnej za zachowanie stanowiące naruszenie tego przepisu, jeżeli
zachowanie to jest tym samym, które zostało już poddane prawnokarnej ocenie w
postępowaniu karnoskarbowym;
2) art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh polegające na jego błędnej wykładni i błędnym
przyjęciu przez organ, że skarżąca była posiadaczem zależnym lokalu, w którym
znajdował się niezarejestrowany automaty do gier, podczas gdy posiadaczem zależnym
lokalu o łącznej powierzchni 3 m2
, na której znajdował się automat do gier była spółka
T. s.r.o. z siedzibą w O., C. zgodnie z zawartą w dniu 1
września 2017 r. umową najmu lokalu użytkowego;
3) art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z
2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: op) wobec niewydania przez organ decyzji o umorzeniu
postępowania, ponieważ skarżąca poniosła już karę za ten sam czyn na podstawie
prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny z ...
marca 2018 r.;
4) art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 op poprzez bardzo lakoniczne, pobieżne
i niepełne uzasadnienie zaskarżonej decyzji i nieodniesienie się do wszystkich
argumentów i wniosków złożonych przez skarżącą jak chociażby podniesionego zarzutu
podwójnej karalności skarżącej za ten sam czyn;
5) art. 120, art. 121, art. 122 i art. 187 op, a więc kolejno zasad: praworządności,
zaufania do organów, prawdy obiektywnej i normy odnoszącej się do zakresu, sposobu
oraz rozpatrywania materiału dowodowego, polegające na błędnej ocenie przez organ
materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz całkowitym zbagatelizowaniu
argumentów skarżącej. Organ nie podjął działań, które pozwoliłby organowi na pełne
wyjaśnienie sprawy a wnioskowanych przez skarżącą w piśmie z 5 czerwca 2018 r. tj:
a) wystąpienie do Sądu Rejonowego w O. II Wydział Karny o
przesłanie akt prowadzonego postępowania karnego przez tutejszym Sądem sygn. akt
..., zakończonego wydaniem prawomocnego wyroku nakazowego z 9 marca
2018 r. i załączenie przesłanych akt w poczet materiału dowodowego na okoliczność
ustalenia prawomocnego skazania skarżącej i wymierzenia jej kary grzywny w
wysokości 30 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki dziennej w kwocie 70
zł;
b) wystąpienia do T. s.r.o. z siedzibą w O. i przesłuchania
osób reprezentujących tę spółkę na okoliczność ustalenia okoliczności zawarcia umowy
najmu lokalu z 1 września 2017 r. o łącznej powierzchni 3 m2
, na której znajdował się
automat do gier, kto jest faktycznym właścicielem automatu i posiadaczem zależnym
części lokalu;
6) art. 124 op tj. zasady przekonywania poprzez brak jasnych przesłanek, na
jakich organ oparł swoje rozstrzygnięcie, a w szczególności poprzez brak odniesienia w
uzasadnieniu decyzji do wszystkich argumentów i okoliczności podniesionych przez
skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.,
dalej: ppsa), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności
administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie
dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku
postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w
sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola
legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w
granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też
powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd
Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością
jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 ppsa).
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości
nałożenia kary pieniężnej na skarżącą jako posiadacza zależnego lokalu, w którym
ujawniono niezarejestrowany automat do gier. Kara pieniężna została nałożona na
podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2017 r., tj.
w dniu kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych.
Stosownie do treści art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh karze pieniężnej podlega posiadacz
zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym
prowadzona jest działalność gospodarcza, handlowa lub usługowa. Na podstawie art.
89 ust. 4 pkt 3 ugh wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadku, o którym mowa
w art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh wynosi 100 tys. zł od każdego automatu. Art. 90 ust. 1 pkt 1
ugh stanowi, że kary pieniężne w przypadkach, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1-4,
6 i 8 oraz ust. 3 ugh wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celno - skarbowego,
na którego obszarze urządzana jest gra hazardowa lub znajduje się niezarejestrowany
automat. Do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ordynacji podatkowej
(art. 91 ugh).
Niekwestionowanym jest fakt, że ujawniony automat nie był zarejestrowany w
rozumieniu art. 23a ugh i na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z
dnia 8 czerwca 2017r. (Dz.U. z 2017r. poz. 1171). Z posiadanej przez organy wiedzy
wynikało, że urządzenie nie zostało zarejestrowane w systemie KRAG, a w toku
postępowania nie wykazano okoliczności przeciwnej.
Niesporne jest również, że w lokalu, w którym została przeprowadzona 14
września 2017 r. kontrola skarżąca prowadziła działalność handlową. Nieruchomość, na
której znajduje się lokal, który strona użytkowała stanowi odrębną własność męża
strony A. C. (patrz akt notarialny ... grudnia 1986 r., pismo Urzędu
Gminy w A. z 9 lutego 2018 r. oraz oświadczenie strony zawarte w piśmie z
22 grudnia 2018 r.), a więc strona jest posiadaczem zależnym lokalu handlowego w
którym został ujawniony automat do gier. Skarżąca ani w trakcie kontroli oraz ani w toku
postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej nie przedstawiła jakiejkolwiek innej
umowy, na podstawie której organy prowadzące postępowanie mogłyby stwierdzić, że
lokal znajdował się w posiadaniu zależnym innego podmiotu niż strona.
Obecnie skarżąca wskazuje, że część lokalu o pow. 3 m2 na której znajdował się
sporny automat do gier został wynajęty czeskiej spółce i to ona jest posiadaczem
zależnym tej części lokalu. Na dowód powyższego strona przedstawiła umowę najmu
części lokalu z 1 września 2017 r. W ocenie sądu stanowisko to jest jednak nietrafne,
gdyż pomija treść art. 89 ust. 3 i 4 ugh oraz jej prawo do lokalu, które zostało w sposób
prawidłowo określone jako posiadanie zależne.
Przepisy ugh posługując się pojęciami posiadacza zależnego i samoistnego nie
zawierają definicji ustawowej tych pojęć. Należy zatem odwołać się do definicji
zawartych w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity
Dz. U. z 2018 r. poz. 1825 ze zm.) posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią
faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada
jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy
się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Ponadto w myśl art. 89 ust. 1 ugh w brzmieniu obowiązującym w dacie
przeprowadzonej u skarżącego kontroli, karze pieniężnej podlega:
1) urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania
wymaganego zgłoszenia;
2) urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego
zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego
regulaminu, udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia
lub prowadzi gry na automatach do gier, urządzeniu losującym lub urządzeniach do gier
bez wymaganej rejestracji automatu do gier, urządzenia losującego lub urządzenia do
gry;
3) posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty
do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub
usługowa;
4) posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane
automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub
usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego;
5) dostawca usług płatniczych, który nie przestrzega zakazu, o którym mowa w
art. 15g;
6) uczestnik gry hazardowej urządzanej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez
zgłoszenia;
7) przedsiębiorca telekomunikacyjny, który nie wypełnił obowiązków
wynikających z art. 15f ust. 5;
8) urządzający grę hazardową, której urządzanie stanowi monopol państwa.
W sprawie niewątpliwie posiadaczem samoistnym jest mąż skarżącej, który
włada nieruchomością jak właściciel. Natomiast posiadaczem zależnym lokalu jest
skarżąca. Powołany powyżej art. 89 ust. 1 ugh przewiduje cały wachlarz
odpowiedzialności za różnego rodzaju delikty administracyjne począwszy od urządzania
gier hazardowych bez koncesji (zezwolenia itp.), poprzez ich urządzanie z naruszeniem
warunków koncesji (zezwolenia itp.), poprzez posiadanie (samoistne lub zależne)
lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gry i skończywszy na
graczu i podmiotach dostarczających usługi telekomunikacyjne i płatnicze.
W uzasadnieniu do projektu ustawy o grach hazardowych wprowadzających ww.
zmianę, polski prawodawca wskazał, że cyt. "Projekt przewiduje możliwość nałożenia
kary administracyjnej na zależnych lub samoistnych posiadaczy lokali, w których
znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w których prowadzona jest
działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa. Liczne przypadki czerpania przez
posiadacza lokalu korzyści finansowych z urządzanych w nim gier na automatach
skłoniły projektodawcę do wprowadzenia powyższej zmiany".
Mając powyższe na względzie skoro mąż strony jest posiadaczem samoistnym
(właścicielem), a skarżąca jest posiadaczem zależnym lokalu, w którym prowadzi
działalność handlową pod nazwą "C." H. C., to mąż strony
jako posiadacz samoistny nie będzie ponosił odpowiedzialność za delikt w postaci
posiadania niezarejestrowanego automatu do gier, gdyż odpowiedzialność w takim
wypadku poniesie posiadacz zależny – patrz art. 89 ust. 3 i 4 ugh. Skarżąca prowadzi w
lokalu znajdującym się w A. przy ul. [...] działalność handlową.
Okolicznością niekwestionowaną jest to, że w lokalu tym znajdował się w dacie kontroli
(14 września 2017 r.) niezarejestrowany automat do gier, a zgodnie z art. 15j ust. 1 ugh
zakazane jest posiadanie automatów do gier za wyjątkami wskazanymi w tym przepisie,
które jednak w żaden sposób nie odnoszą się do strony. Spełnione zostały zatem
przesłanki nałożenia kary pieniężnej na podstawie powołanego wyżej przepisu, zaś jej
wysokość określa w sposób sztywny na kwotę 100.000 zł. od każdego automatu
przepis art. 89 ust. 4 pkt 3 ugh.
Treść umowy zawartej przez skarżącą z czeską spółką nie zwalnia strony od
odpowiedzialności z art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh. Z treści tej umowy jasno wynika, że strona
posiada prawo do lokalu użytkowego i to wynajmujący (strona) będzie czerpała zyski z
najmu w wysokości 500 złotych netto. Nie ma wątpliwości, że status posiadacza
zależnego przysługuje skarżącej, w którym prowadzi ona działalność handlową. Istota
analizowanej umowy z 1 września 2017 r. sprowadza się natomiast do wyrażenia przez
skarżącą odpłatnej zgody na umieszczenie automatu do gier w obrębie posiadanej
przez nią przestrzeni lokalu handlowego. Z wyjaśnień strony jasno wynika (patrz
protokół przesłuchania – karty 41-42 akt adm.), że skarżąca wiedziała, iż wynajęta
część lokalu przeznaczona będzie pod automat do gier.
Należy podkreślić, że poprzez zawarcie umowy najmu skarżąca nie utraciła
posiadania zależnego przedmiotowego pomieszczenia. Tak jak posiadacz samoistny
nie traci bowiem posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne,
tak - w drodze analogii do art. 337 kodeks cywilny - posiadacz zależny nie traci swego
posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne (por.
wyrok Sądu Najwyższego z 19 listopada 1993r., sygn. II CRN 130/93; J. Ciszewski,
"Kodeks cywilny. Komentarz", wyd. II, opubl. LexisNexis 2014). Ponadto i najwżniejsze
w art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh jest mowa o posiadaczu zależnym "lokalu", w którym
prowadzona jest działalność m.in. handlowa. Wynajęcie części pomieszczenia ...
spółce nie spowodowało, że pomieszczenie to stało się samodzielnym lokalem – w
dalszym ciągu pozostawało częścią składową całego lokalu, w którym prowadzony był
sklep. Aby mówić o lokalu samodzielnym, musi istnieć możliwość korzystania z niego
bez konieczności korzystania z innego samodzielnego lokalu. Lokal posiada zatem
cechę samodzielności, o ile funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego
lokalu, a korzystanie z niego nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń
znajdujących się w innym lokalu. Tym samym zawarcie tej umowy nie pozbawiło
skarżącej przymiotu posiadacza zależnego lokalu handlowego i nie mogło spowodować
zwolnienia jej od odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh. Powyższe w
całości potwierdzają poniżej cytowane przepisy. W myśl definicji samodzielnego lokalu
określonej w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tj. Dz.U. z
2019 r. poz. 1309 ze zm.) samodzielnym lokalem mieszkalnym, jest wydzielona
trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt
ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb
mieszkaniowych. Zgodnie ze zdaniem drugim tego przepisu przepis ten stosuje się
odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z
przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. Również definicja lokalu użytkowego
ujętej w § 3 pkt 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w
sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
(tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.) wskazuje, że przez lokal użytkowy należy przez to
rozumieć jedno pomieszczenie lub zespół pomieszczeń, wydzielone stałymi
przegrodami budowlanymi, niebędące mieszkaniem, pomieszczeniem technicznym albo
pomieszczeniem gospodarczym.
Tym samym należy stwierdzić, że zasadą jest, iż lokale zarówno mieszkalne jak i
użytkowe powinny charakteryzować się samodzielnością. Z kolei aby mówić o lokalu
samodzielnym, musi istnieć możliwość korzystania z niego bez konieczności
korzystania z innego samodzielnego lokalu. Lokal posiada zatem cechę samodzielności
o ile funkcjonalnie nie stanowi on części składowej innego lokalu, a korzystanie z niego
nie wiąże się z koniecznością korzystania z pomieszczeń znajdujących się w innym
lokalu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK
1479/10 – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji pomieszczenie, w którym ujawniono przedmiotowy automat, a
którego powierzchnia została podnajęta przez stronę spółce T. s.r.o.
w O., nie może stanowić samodzielnego lokalu, co jasno wynika ze szkicu
sytuacyjnego i zdjęć lokalu. Z części wynajętej przez najemcę powierzchni najemca nie
może samodzielnie korzystać, gdyż powierzchnia ta znajduje się w sklepie obok drzwi
wejściowych do niego, przy stoisku alkoholowym, a więc gra na automacie de facto
odbywa się w sklepie, a nie oddzielnym, samodzielnym lokalu.
W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organów zgodnie z którymi
skarżąca była posiadaczem zależnym lokalu mieszczącego się przy ul. [...] w
miejscowości A., w którym ujawniono niezarejestrowany automat do gier. W
świetle art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh karze pieniężnej podlega posiadacz zależny lokalu, w
którym znajduje się niezarejestrowany automat. Ustalenie tego faktu było wystarczające
aby stwierdzić, że to strona jest odpowiedzialna za automat do gier znajdujący się w
użytkowanym przez nią lokalu, co stanowi wypełnienie przesłanki nałożenia kary
pieniężnej przewidzianej w ustawie o grach hazardowych. Podkreślić należy, że w
obowiązującym stanie prawnym decydujące znaczenie ma samo umiejscowienie
niezarejestrowanego automatu do gier w użytkowanym lokalu, nie zaś, urządzanie na
tym automacie gier.
Mając powyższe na względzie za bezzasadny sąd uznał zarzut skargi nr 2. Także
zarzut dotyczący niepodjęcia działań w postaci wystąpienia do czeskiej spółki i
przesłuchania osób reprezentujących spółkę na okoliczność ustalenia okoliczności
zawarcia umowy najmu z 1 września 2017 r. o łącznej pow. 3 m2
, na której znajdował
się automat do gier, kto jest faktycznym właścicielem automatu i posiadaczem zależnym
nie miały w ocenie sądu jakiegokolwiek znaczenia. Słusznie bowiem organ wyjaśnił
skarżącej, że odpowiada ona za czyn polegający na posiadaniu niezarejestrowanego
automatu. Natomiast czeskiej spółce można będzie co najwyżej przypisać w odrębnym
postępowaniu odpowiedzialność za odrębny czyn polegający na urządzaniu gier na
automatach bez stosowanego zezwolenia (art. 89 ust 1 pkt 1 ugh). Zasadnie organ
wyjaśnił skarżącej, że nie twierdzi on, iż strona jest właścicielem automatu, tylko ustalił,
że strona jest posiadaczem zależnym lokalu, w którym nielegalnie działał
niezarejestrowany automat do gier. A więc prawidłowo ocenił, że nie było konieczne
przesłuchanie przedstawicieli czeskiej spółki na okoliczność kto jest właścicielem
automatu i posiadaczem zależnym lokalu bowiem te okoliczności udowodnione zostały
innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. Decydującą okolicznością przy
wymierzeniu kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh w brzmieniu obowiązującym od
1 kwietnia 2017 r. było ustalenie, że strona użytkowała lokal, w którym znajdował się
automat do gier.
Organy w wyniku przeprowadzonego postępowania ustaliły również, że automat
umieszczony w lokalu handlowym był automatem, na którym można było urządzać gry
hazardowe, co stanowiło drugą obligatoryjną przesłankę nałożenia kary pieniężnej.
Stosownie do art. 2 ust. 3 ugh grami na automatach są gry na urządzeniach
mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych oraz
gry odpowiadające zasadom gier na automatach urządzane przez sieć Internet o
wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zgodnie z
art. 2 ust. 4 ugh wygraną rzeczową w grach na automatach jest również wygrana
polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w
grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej
rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Zgodnie z art. 2 ust. 5 ugh grami na
automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub
elektronicznych, w tym komputerowych oraz gry odpowiadające zasadom gier na
automatach urządzane przez sieć Internet organizowane w celach komercyjnych, w
których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra
ma charakter losowy.
Stwierdzić należy, że organy w toku prowadzonego postępowania w celu
ustalenia zasadności nałożenia na stronę kary pieniężnej dokonały oględzin
zewnętrznych automatu oraz przeprowadziły eksperyment procesowy, z których to
czynności sporządzono protokoły, przesłuchały także pracownika strony i samą
skarżącą w charakterze świadka.
W ocenie sądu przeprowadzone czynności były wystarczające do stwierdzenia,
że sporny automat znajdujący się w lokalu był automatem do gier w rozumieniu
powołanego przepisu art. 2 ust. 3, 4 i 5 ugh, a wnioski organów podatkowych były
prawidłowe i mieściły się granicach swobodnej oceny dowodów.
Oględziny zewnętrzne automatu oraz eksperyment procesowy doprowadziły do
jednoznacznego wniosku, że sporny automat był urządzeniem elektronicznym
(komputerowym), a tym samym gra była rozgrywana na urządzeniach elektronicznych,
w tym komputerowych. Organy bardzo szczegółowo opisały sporny automat, w tym
elementy jednoznacznie wskazujące na rodzaj urządzenia. Przeprowadzone czynności
zostały udokumentowane w formie protokołów Z racji braku jakichkolwiek zarzutów w
tym zakresie sąd jedynie wskaże, że aprobuje ustalenia organów zgodnie z którymi gry
organizowane na spornym automacie miały charakter losowy oraz były organizowane w
celach komercyjnych: automat udostępniony był publicznie w lokalu handlowym przy ul.
Rynek 5 w Andrzejewie, posiadał wrzutnik monet, akceptor banknotów i rynienkę na
wygrane, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty pieniędzy.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący tego, że skarżąca
za ten sam czyn została ukarana już prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w
O. II Wydział Karny z 9 marca 2018 r. Należy podkreślić, że kara
przewidziana w art. 89 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 89 ust. 4 pkt 3 ugh ma charakter
administracyjnoprawny, a więc obiektywny i niezależny od winy sprawcy deliktu, a przez
to obejmuje swym zakresem znacznie większy krąg podmiotów aniżeli czyn określony w
art. 107 § 1 kks, który oparty jest na zasadzie winy, którą można przypisać osobie
fizycznej. O ile więc funkcją kary grzywny jest odpłata, rozumiana jako represja
karnoprawna, o tyle kara pieniężna pełni przede wszystkim funkcję restytucyjną,
rozumianą jako rekompensatę straty Skarbu Państwa z tytułu braku wpływów
pochodzących z działalności koncesjonowanej.
W powyższym kontekście słusznie organ przywołał wyrok Trybunału
Konstytucyjnego z 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, który rozpoznawał
sprawę analogiczną do obecnie podnoszonego zarzutu i na kanwie ustawy o grach
hazardowych przed nowelizacją nie stwierdził braku możliwości "podwójnego" karania
za ten sam czyn. Trybunał Konstytucyjny stwierdził bowiem, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust.
2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych (w wersji sprzed nowelizacji) w zakresie, w jakim
zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio
wyrokiem w sprawie karnej na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 1
kks, są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji
państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Tym samym, skoro
podobna sprawa była przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, to sąd nie
stwierdza aby w sprawie organ naruszył przepisy powołane w pkt 1 skargi. Powyższe
prowadzi także do braku zasadności zarzutu 3 skargi odnoszącego się do nieumorzenia
postępowania administracyjnego wobec faktu wydania prawomocnego wyroku
skazującego stronę, a także do braku konieczności występowania do Sądu Rejonowego
w O. o akta prowadzonego wobec strony postępowania
zakończonego wyrokiem z ... marca 2018 r., .... Słusznie organ odwoławczy
zauważył, że orzekając w sprawie o nałożenie kary pieniężnej za urządzanie gier na
automatach (posiadanie niezarejestrowanego automatu do gier) poza kasynem gry,
organ administracji nie jest zwolniony z obowiązku dokonywania własnych ustaleń
faktycznych oraz własnej ich oceny, co podlega kontroli sądu administracyjnego i tym
samym spełniony został warunek dotyczący prawa strony do rzetelnego procesu
określony w art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
(Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284). W sprawie nie było sporne, że strona nie posiadała
któregokolwiek z dokumentów legalizujących jej działania (art. 6 i art. 7 ugh), a
jednocześnie nie wykazała, że przed udostępnieniem w prowadzonym sklepie
automatu, zadośćuczyniła obowiązkowi jego rejestracji stosownie do art. 23a ugh. W
sprawie wbrew twierdzeniom strony nie naruszono art. 14 ust. 7 Międzynarodowego
Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), który
stanowi, że nikt nie może być ponownie ścigany lub karany za przestępstwo, za które
już raz został prawomocnie skazany lub uniewinniony zgodnie z ustawą i procedurą
karną danego kraju. Trybunał bowiem wyjaśnił, że w postepowaniu karnym strona
została ukarana karą grzywny, której celem jest odpłata, rozumiana jako represja
karnoprawna. Natomiast kara pieniężna (za delikt administracyjny) pełni przede
wszystkim funkcję restytucyjną, rozumianą jako rekompensatę straty Skarbu Państwa z
tytułu braku wpływów pochodzących z działalności koncesjonowanej. Tym samym sąd
uznał powyższy zarzut za niezasadny.
Ponadto podnieść jeszcze należy, że ustawodawca nie przewidział możliwości
miarkowania kary pieniężnej, o jakiej mowa. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu
ustawy zmieniającej ugh z 15 grudnia 2016r. "należy podkreślić, że zgodnie z wyrokiem
Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2015 r. (sygn. akt P 32/12) "kara
pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 2 ustawy o grach
hazardowych, rekompensuje nieopłacony podatek od gier i inne należności uiszczane
przez legalnie działające podmioty. Celem kary nie jest więc odpłata za popełniony
czyn, co charakteryzuje sankcje karne, ale przede wszystkim restytucja niepobranych
należności i podatku od gier, a także prewencja. Kara pieniężna jest więc reakcją
ustawodawcy na fakt czerpania zysków z nielegalnego urządzania gier hazardowych
przez podmioty nieodprowadzające z tego tytułu podatku od gier, należności i opłat".
Cele, których urzeczywistnieniu ma służyć projekt ustawy o zmianie ustawy o grach
hazardowych, to przede wszystkim wzmocnienie kontroli państwa nad rynkiem gier
hazardowych, a także cele polegające na ochronie społeczeństwa przed negatywnymi
skutkami hazardu, ochronie praworządności, w tym walka z szarą strefą. Osiągnięcie
tych celów jest możliwe m.in. dzięki wprowadzeniu restrykcyjnych kar administracyjnych
dla podmiotów naruszających przepisy ustawy o grach hazardowych. (...) Proponowana
wysokość kary za urządzanie gier na automatach bez wymaganej koncesji wynosząca
100 000 zł wynika z dokonywanych przez Służbę Celną szacunków średnich
przychodów z automatu. Zgodnie z posiadanymi danymi średni roczny przychód z
automatu znajdującego się poza kasynem gry wynosi ok. 300 000 zł, a w kasynie gry
500 000 zł. Zauważyć przy tym należy, że szacunki te odnoszą się do legalnych
automatów, które mają określony prawnie poziom minimalnych wygranych w stosunku
do wpłaconych stawek. Automaty działające nielegalnie nie podlegają takim
ograniczeniom, w związku z czym przychód z nich może być jeszcze większy. Podobnie
wpływ na rentowność nielegalnych automatów ma niestosowanie się do limitów
lokalizacyjnych i ograniczeń wiekowych uczestników gier. Tym samym podniesienie
wysokości kary z 12 000 zł do 100 000 zł nie zmienia jej restytucyjnego charakteru i
służy jedynie dostosowaniu jej wysokości do poziomu rzeczywistych strat ponoszonych
przez Skarb Państwa". Wobec powyższego nałożona na stronę kara jest proporcjonalna
do osiąganych przez podmioty przychodów z funkcjonującego nielegalnie automatu do
gier hazardowych.
Mając zatem na uwadze dokonane w toku postępowania ustalenia i powołane
przez organy przepisy przyjąć należy, że stan faktyczny sprawy podlegał subsumcji pod
normę prawną zawartą w art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh. Zaskarżona decyzja odpowiada
prawu. Wszystkie zarzuty, a w szczególności odnoszące się do prawa procesowego
(zarzuty 4-6 skargi) są niezasadne. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy
wymagane przepisami prawa. Oceniając przeprowadzone w sprawie postępowanie sąd
podkreśla, że na organy nałożony został obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych
działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,
czemu towarzyszy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału
dowodowego (art. 122 i 187 § 1 op). Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu
faktycznego sprawy jest nie tylko zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów,
ale również ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ powinien dokonać na podstawie
własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje to, czy
wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie (art. 191 op). Dowodem
jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z
prawem (art. 180 § 1 op). Przeprowadzane dowody powinny być przydatne do
dokładnego ustalenia stanu faktycznego i mają zbliżać sprawę do jej wyjaśnienia.
Wyniki rozpatrzenia dowodów, dające obraz stanu faktycznego, powinny być
przekonująco umotywowane i znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu
rozstrzygnięcia, obrazując proces myślowy, który doprowadził do podjęcia określonych
ustaleń i w konsekwencji wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Zdaniem sądu,
w rozpatrywanej sprawie organy nie uchybiły powyższym zasadom postępowania i
dołożyły wszelkich starań, by dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy. Organ
odwoławczy wbrew twierdzeniom strony odniósł się do wszystkich istotnych
okoliczności sprawy. Przeprowadził wszystkie dowody, które w sposób pełny pozwoliły
na ustalenie stanu faktycznego. Wyjaśnił również przyczyny dla których nie
przeprowadził dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Wyjaśnienia te sąd uznaje
za jak najbardziej zasadne, czemu dał wyraz w przedmiotowym uzasadnieniu. Sąd
także nie stwierdził naruszenia zasady przekonywania (art. 124 op), gdyż wbrew
twierdzeniom strony w sposób jasny wskazał na powody, dla których nałożył na
skarżącą karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh.
Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa
materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa
dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na
podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło