V SA/Wa 1227/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia ... czerwca 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (dalej: "organ", "KRRiT"), decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymała w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2017 r. nr [...] skierowaną do J. P., wydaną po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 lutego 2015 r. sygn. akt: V SA/Wa 2855/14 decyzji z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] maja 2014 r. nr [...], w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, co następuje: W dniu 30 grudnia 2013 r. do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wpłynęło pismo J. P. z prośbą o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres wskazany w wezwaniu Poczty Polskiej S.A. W uzasadnieniu wniosku Abonent poinformował, iż zarówno on, ani też żadna inna upoważniona przez Niego osoba nie podpisywała umowy z Telewizją Polską, KRRiT czy Pocztą Polską na dostarczanie sygnału telewizyjnego. Wnioskodawca zwrócił uwagę na fakt wyłączenia sygnału analogowego telewizji w dniu 20 maja 2013 r., tym samym jak stwierdził, od tego dnia pobieranie opłaty abonamentowej nie było zgodne z ustawą z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. J. P. powołał się na okoliczność, iż na podstawie art. 4 ust. 1 pkt. 7 ww. ustawy w okresie wykazywanych zaległości posiadał uprawnienie do zwolnienia z opłat w związku z tym, iż pozostawał jedynym żywicielem pięcioosobowej rodziny, w której dochód na jednego członka wynosił 468 zł. Do wniosku załączono stosowne dokumenty, następnie uzupełnione w dniu 8 kwietnia 2014 r. W dniu [...] maja 2014 r. KRRiT wydała decyzję nr [...] umarzającą zaległości w płatności opłat abonamentowych rtv wykazane przez Pocztę Polską S.A. tj. za okres: od 1 października 2013 r. do 31 marca 2014 r. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, KRRiT utrzymała w mocy decyzję [...] z [...] maja 2014 r. Od powyższej decyzji Abonent wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 6 lutego 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2855/14 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z [...] sierpnia 2014 r. i poprzedzającą ją decyzję z [...] maja 2014 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż inicjujący postępowanie wniosek Skarżącego z 30 grudnia 2013 r. odnosił się do doręczonego mu wezwania Poczty Polskiej S.A. z 12 grudnia 2013 r., do zapłaty zaległości abonamentowych, ale nie wskazywał ani ich wysokości, ani okresu jakiego dotyczyły. Co wskazało w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na zaniechanie organu i nie skorzystanie z unormowania art. 64 § 1 kpa w zw. z art. 63 § 2 kpa poprzez wezwanie Skarżącego do usunięcia braków formalnych podania poprzez sprecyzowanie żądania. Zdaniem Sądu zabrakło także uzasadnienia kontrolowanej decyzji i wykazania dlaczego organ stoi na stanowisku, że wyegzekwowanie należności publicznoprawnej przesądza o bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego wniosku o jej umorzenie. Zgodnie ze wskazaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy KRRiT winna wezwać Skarżącego do sprecyzowania żądania, a następnie wydać zgodną z prawem decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1220/15, oddalił skargę kasacyjną. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 kpa, w zw. z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, w dniu 16 marca 2017 r. organ wezwał Stronę do sprecyzowania żądania określonego w podaniu z 30 grudnia 2013 r. poprzez wskazanie kwoty oraz okresu zaległości, których dotyczy żądanie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. W odpowiedzi Strona złożyła wniosek o umorzenie zaległości abonamentowych za okres: od 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2013 r. w kwocie 1.791,88 zł. Pismem z 13 kwietnia 2017 r. Strona została wezwana do uzupełnienia materiału dowodowego tj.: zaświadczenia o dochodach brutto abonenta, zaświadczenia z urzędu skarbowego o osiąganych dochodach lub kserokopii zeznania podatkowego PIT za ostatni rok, zaświadczenia o dochodach lub bezrobociu osób prowadzących z abonentem wspólne gospodarstwo domowe (żona, pełnoletnie dzieci), zaświadczenia o liczbie osób pozostających z abonentem we wspólnym gospodarstwie domowym, ewentualnie zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o korzystaniu z pomocy finansowej lub rzeczowej. Biorąc pod uwagę, iż materiał dowodowy nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie, w dniu [...] czerwca 2017 r. na podstawie zebranego materiału dowodowego, KRRiT wydała decyzję nr [...] umarzającą w całości postępowanie administracyjne prowadzone z wniosku J. P. w sprawie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych rtv za okres: od 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2013 r. Organ wyjaśnił, że zaległości, o których umorzenie wnioskowała Strona za okres od 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2013 r. zostały wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy na podstawie tytułu wykonawczego z 7 października 2013 r. i tym samym brak jest zaległości, o której mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, KRRiT decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymała w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2017 r. Organ odwoławczy wskazał, że pozostaje związany treścią żądania Strony, tj. wnioskiem o umorzenie zaległości za okres 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę, które zostały wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy na podstawie tytułu wykonawczego z 7 października 2013 r., nr [...], w dniu 21 marca 2014 r. Zdaniem KRRiT zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych wygasło w zakresie, w którym należność została wyegzekwowana, brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku J. P. o umorzenie ww. zaległości. J. P. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie: - art. 7 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepraworządny tj. rozpoznanie sprawy w innym zakresie niż o to wnosił uczestnik; - art. 12 kpa i art. 35 kpa poprzez rozpatrywanie sprawy z przewlekłością co spowodowało ściągnięcie należności; - art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 kpa poprzez niewezwanie Skarżącego do sprecyzowania żądania; - art. 77 kpa poprzez nieuwzględnienie wysokości zadłużenia w dniu wniesienia wniosku tj. 30 grudnia 2013 r.; - art. 107 § 1 kpa poprzez niewytłumaczenie w treści decyzji przyczyn, dla których po wyegzekwowaniu świadczenia od Skarżącego nie było podstaw do badania zasadności i umorzenia tego, ściągniętego już zadłużenia; - art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez nie orzeczenie o zmianie decyzji z [...] czerwca 2017 r., pomimo wydania jej z naruszeniem przepisów postepowania oraz - art. 10 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych poprzez jego błędną wykładnię tj. przyjęcie, że możliwe jest umorzenie tylko opłaty, która w dniu wydania decyzji administracyjnej nie została jeszcze ściągnięta. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych dalej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2261 ze zm.) oraz art. 3 i art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego), lub mogło mieć istotny wpływ na ten wynik (w przypadku naruszenia przepisów postępowania). Jak stanowi art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może także dotyczyć poprawności skorzystania przez organ administracji z uznania administracyjnego. W świetle art. 153 p.p.s.a. przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanausek [w:] System prawa procesowego cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 15 marca 2012 r. sygn. akt: II OSK 1261/10, ONSA WSA 2013, nr 1, poz. 7, stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. W powołanym wyroku podkreślono, że z zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak też oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z podanych w uzasadnieniu orzeczenia rozważań - Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX, 2013. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek, tamże, s. 319). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie istotą zaleceń zawartych w wydanym w sprawie prawomocnym wyroku z 6 lutego 2015 r. było to, aby organ podejmując rozstrzygnięcie ustalił zakres (ramy) prowadzonego postępowania. Inicjujący postępowanie wniosek Skarżącego z 27 grudnia 2013 r. (data wpływu do organu 30 grudnia 2013 r.) nie wskazywał ani wysokości składek, ani okresu, w jakim one powstały. W tej sytuacji powinnością organu było skorzystanie z unormowania art. 64 § 1 kpa w zw. z art. 63 § 2 kpa i wezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych podania (wniosku) poprzez sprecyzowanie żądania. Sąd wykazał, że KRRiT nie ustaliła ram żądania objętego wnioskiem, czym zaniechała rozpatrzenia istoty sprawy. Nadto podkreślono, że organ przekraczając 30 - dniowy termin do zakończenia postępowania, doprowadził do sytuacji, w której w dacie wydania zaskarżonej decyzji, należność o umorzenie, której skarżący wnosił została już wyegzekwowana. Sąd uznał, że KRRiT nie wykazała w uzasadnieniu decyzji, dlaczego stoi na stanowisku, że wyegzekwowanie należności publicznoprawnej przesądza o bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego wniosku o jej umorzenie. W wyroku z 6 lutego 2015 r. sygn. akt: V SA/Wa 2855/14, Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali w pierwszej kolejności - czy to wzywając skarżącego do sprecyzowania żądania, czy to zwracając się na podstawie art. 7 kpa o stosowne informację do Poczty Polskiej S.A. – zakres istoty niniejszej sprawy. Następnie po przeprowadzeniu postępowania spełniającego wymogi k.p.a. wyda zgodną z prawem decyzję. Zalecenia te zostały zrealizowane. Pismem z 16 marca 2017 r. KRRiT zwróciła się do Skarżącego o sprecyzowanie żądania określonego we wniosku z 30 grudnia 2013 r. W wyniku udzielonej przez Stronę odpowiedzi, ustalono ponad wszelką wątpliwość, że wniosek o umorzenie zaległości abonamentowych dotyczy okresu od 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2013 r. w kwocie 1.791,88 zł. KRRiT wykazała w treści decyzji – opierając się na dorobku doktryny i orzecznictwie sądów administracyjnych - że wyegzekwowanie należności publicznoprawnej przesądza o bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego wniosku o jej umorzenie. Wyjaśniła w sposób zwięzły, że nie jest możliwe orzekanie w sprawie ulgi w spłacie zobowiązania publicznoprawnego, które przestało istnieć. Przyjęte powyżej ustalenia i podjętą ich ocenę organ wyczerpująco przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie dopuścił się tym samym do naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 77, art. 107 § 3 kpa, a tym bardziej do wskazanego w skardze przez pełnomocnika skarżącej przepisu prawa materialnego, tj. art. 10 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. W sprawie zaistniały bowiem przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Jednocześnie decyzję oparto na art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jak prawidłowo wskazano, Skarżący w chwili wydawania decyzji nie posiadał zaległości w opłatach abonamentowych w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2013 r., z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania z tytułu opłat abonamentowych za wskazany okres. Należy zatem zgodzić się z oceną dokonaną przez organ administracji, iż sprawa, z uwagi na brak zaległości w opłacie abonamentowej po stronie Skarżącego, stała się bezprzedmiotowa, co pociągnęło za sobą konieczność umorzenia postępowania. Należy zauważyć, iż zgodnie z ustawą o opłatach abonamentowych w sprawach indywidualnych abonentów, KRRiT właściwa jest jedynie w zakresie przyznawania ulg w spłacie zaległości tych należności. KRRiT nie posiada kompetencji w zakresie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Opłaty abonamentowe są pobierane przez Pocztę Polską. Operator ten kontroluje także wykonywanie obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, a kierownicy jednostek pocztowych są uprawnieni do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej ww. obowiązku. Z wyżej przedstawionych przyczyn Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a., oddalił skargę.