V SA/Wa 1228/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi B.w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej oddala skargę. Przedmiotem skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka") jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako: "GITD", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako: "MWITD", "organ I instancji") z [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Pismem z 5 marca 2018 r. strona złożyła wniosek o udzielnie ulgi, przez zmniejszenie kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, nałożonej decyzją MWITD z [...] grudnia 2017 r. nr [...]. W treści wniosku strona poinformowała, że zapłata kary pieniężnej w takiej wysokości niekorzystnie wpłynie na kondycję finansową firmy, zważywszy na okoliczność zależności spółki od warunków atmosferycznych, które w ostatnim czasie nie były sprzyjające. Poza tym strona wskazała na brak możliwości dalszego rozwoju w przypadku zapłaty w całości nałożonej kary pieniężnej. Wraz z wnioskiem przesłała oświadczenie o majątku, dochodach i źródłach utrzymania składane jako załącznik do wniosku, kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., kopię pisma strony do Urzędu Skarbowego w N. z 12 kwietnia 2017 r., wraz z załącznikami obejmującymi, wprowadzenie do sprawozdania finansowego, rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. bilans sporządzany na dzień 31 grudnia 2016 r., dodatkowe informacje i wyjaśnienia, sprawozdanie Zarządu z działalności skarżącej za rok obrotowy rozpoczynający się od 1 stycznia 2016 r., a kończący się 31 grudnia 2016 r. Decyzją z [...] marca 2018 r. MWITD odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. W ocenie organu I instancji z dokumentacji przedstawionej w trakcie prowadzenia postępowania wynika, że spółka zamknęła 2016 rok z zyskiem w wysokości 121.194,37 zł, do tego posiadała zasoby pieniężne na dzień bilansowy w kwocie 1.677.099,77 zł, a zatem nie ma przesłanek do uznania, że pozostaje ona w trudnej sytuacji finansowej. Tym samym organ I instancji uznał, że przedłożony materiał dowodowy nie wskazuje na spełnienie przez stronę przesłanek określonych w art. 189k § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), tj. ważnego interesu publicznego lub ważnego interesu strony. Dodał, że strona nie przedstawiła okoliczności ani dowodów wskazujących, iż brak udzielenia ulgi w spłacie należności mógłby przeciwstawić się interesowi publicznemu rozumianemu jako ograniczenie ewentualnych socjalnych wydatków budżetu państwa w związku z odmową udzielenia ulg. Pismem z 6 kwietnia 2018 r. strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie należności z tytułu kary w kwocie 15.000 zł. Zdaniem skarżącej organ I instancji dokonał swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Wskazała, że nie posiada trwałego majątku, natomiast wypracowany przez nią zysk za poprzedni rok obrotowy ma służyć zabezpieczeniu najpilniejszych potrzeb, w tym wypłaty wynagrodzenia pracownikom. Obciążenie skarżącej karą skutkować będzie natomiast, w jej ocenie, przestojem w podejmowaniu nowych inwestycji oraz brakiem możliwości rozwoju. Zwróciła również uwagę, iż potencjalny zysk spółki uzależniony jest od warunków atmosferycznych, które w dalszym ciągu są niesprzyjające. Decyzją z [...] maja 2018 r. GITD utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające udzielenie stronie wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia w części należności publicznoprawnej. Dodał, iż nie przemawiają za tym, ani możliwości finansowe dłużnika, ani też ważny interesem publiczny lub ważny interes strony. Zdaniem organu II instancji MWITD prawidłowo ustalił stan majątkowy spółki. GITD zauważył, że uzyskany przez spółkę dochód w 2016 roku, nie daje podstaw do uznania, że strona źle prosperuje. Dodatkowo podkreślił, że subiektywne odczucie skarżącej, że w przypadku spłaty kary w całości nie będzie mogła ona się dalej rozwijać, podejmować nowych inwestycji nie stanowi przesłanki determinującej do uznania, że udzielenie ulgi jest zasadne. Dodał, że strona nie dowiodła, że nie posiada środków finansowych na spłatę kary w całości, a jedynie że spłata ta utrudni jej funkcjonowanie. W ocenie GITD zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza tej tezy. Ponadto stwierdził, że kara pieniężna jest pewnego rodzajem uciążliwością, jednak wynika ona z nieprzestrzegania obowiązujących przepisów. Pismem z 15 czerwca 2018 r. spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję organu II instancji wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji MWITD z [...] marca 2018 r. Organowi odwoławczemu strona zarzuciła: I. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na: a) wybiórczym zebraniu materiału dowodowego w sprawie, które doprowadziło do dowolnych ustaleń faktycznych, brak wszechstronnego i wyczerpującego zebrania oraz zbadania okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do orzeczenia o odmowie zmniejszenia - umorzenia w części należności z tytułu kary pieniężnej, b) naruszeniu zasady uwzględniania słusznego interesu skarżącej, poprzez zinterpretowanie wątpliwości pojawiających się w sprawie na niekorzyść skarżącej, 2) art. 136 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji z 15 marca 2018 r. w sytuacji gdy w niniejszej sprawie organ obowiązany do zajęcia stanowiska winien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie sytuacji majątkowej skarżącej, 3) art. 189k§ 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy umorzenia w części kary pieniężnej nałożonej decyzją MWITD z [...] grudnia 2017 r. w wysokości 15.000,00 zł II. mający wpływ na treść rozstrzygnięcia błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżąca nie udowodniła, że ze względu na ważny interes publiczny, czy też ważny interes strony przysługuje jej ulga w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej w postaci umorzenia części tej kary, co zdaniem skarżącej uprawnienie to jednoznacznie wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącej zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że spółka nie posiada trwałego majątku, natomiast zysk przez nią wypracowany za poprzedni rok obrotowy ma służyć zabezpieczeniu najpilniejszych potrzeb, w tym wypłaty wynagrodzenia pracownikom. Strona wskazała następnie, że ważny interes strony dotyczy nie tylko sytuacji nadzwyczajnych, ale również normalnej sytuacji ekonomicznej podatnika, a za takie sytuacje należy uznać następujące okoliczności: - zależność prowadzonych prac (inwestycji) od warunków atmosferycznych, - rozwój działalności gospodarczej, - stworzenie dodatkowych miejsc pracy, - przestój w prowadzonych pracach, - brak dalszych możliwości rozwoju wskutek uiszczenia przedmiotowej kary pieniężnej, która w znacznym stopniu uszczupli budżet spółki. Stwierdziła ponadto, że w kwestii zaistnienia przesłanki interesu publicznego rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem wnioskowanej ulgi. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był art. 189k § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez: 1) odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty; 2) odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty; 3) umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części; 4) umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części. Powyższa regulacja oparta na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że decyzja negatywna wydana na podstawie ww. przepisu nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem strony lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują. Nawet w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu strony lub z interesu publicznego organ nie jest bezwzględnie zobowiązany umorzyć administracyjną karę pieniężną w całości lub w części. Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do stwierdzenia, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes strony lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. min. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, wyrok NSA z 28 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1292/00, wyrok WSA w Warszawie z 26 lutego 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2152/07, wyrok WSA w Białymstoku z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 698/18). Ogranicza się więc do zbadania, czy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono w sposób przekonujący wszystkie zgłoszone przez stronę okoliczności. W przedmiotowej sprawie spółka wniosła o udzielenie jej ulgi w postaci zmniejszenia – umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji trafnie uznały, że nie zachodzą żadne szczególne okoliczności uzasadniające uznanie, że spełniona została przesłanka ważnego interesu strony lub ważnego interesu publicznego. Sąd nie neguje, że w interesie skarżącej leży uzyskanie ulgi. Jednakże tak rozumiany interes nie jest równoznaczny z przesłankami z art. 189k § 1 k.p.a. Ustawodawca w przepisie tym podkreślił wyjątkowość interesu strony jako przesłanki udzielenia ulgi, określając go przymiotnikiem "ważny". Stąd subiektywne przeświadczenie strony, że taki właśnie jest jej interes w uzyskaniu ulgi nie jest wystarczające dla uznania tej przesłanki za spełnioną, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne tego nie potwierdzają. Ważny interes strony oraz ważny interes publiczny nie mają definicji ustawowej i zasadniczy wpływ na sprecyzowanie tych pojęć ma orzecznictwo sądowe. Z uwagi na to, że przepis art. 189k § 1 k.p.a. obowiązuje od 1 lipca 2016 r. brak jest jeszcze ugruntowanego orzecznictwa na kanwie tej regulacji. Dlatego też posłużyć się należy orzecznictwem odnoszącym się do ulg przewidzianych w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej jako: "o.p."), w których ustawodawca także nakazał rozważać udzielenie ulgi w przypadkach uzasadnionych "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym". W orzecznictwie tym ważny interes podatnika definiuje się jako sytuację w której z przyczyn nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 850/98). Dobrodziejstwo przewidziane w art. 67a § 1 o.p., ma wyjątkowy charakter, zastosowanie może zatem znaleźć jedynie do nadzwyczajnych, szczególnych przypadków. Organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany (wyrok NSA z dnia 21 marca 2001, sygn. akt I SA/Ka 577/00). Sąd podziela pogląd organów, że w sprawie niniejszej nie zachodzi przesłanka ważnego interesu strony. Należy bowiem zauważyć, że z przesłanego przez stronę oświadczenia o majątku, dochodach i źródłach utrzymania, wynika iż strona wśród posiadanych przedmiotów wartościowych wskazała jedynie rusztowania klinowe, jednakże z treści kopii zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2016 wynika, że przychód strony wyniósł 21.159.498,07 zł, przy kosztach uzyskania przychodu 20.968.634,86 zł. Tym samym dochód strony zgodnie z ww. zeznaniem za 2016 r. wynosił 190.863,21 zł, a podstawą opodatkowania za 2016 r. była kwota 185.922,03 zł. Powyższe, w ocenie Sądu, świadczy niewątpliwie o dobrej kondycji finansowej spółki, w szczególności zestawiając obroty i zyski strony z wysokością ciążącego na niej zobowiązania z tytułu administracyjnej kary pieniężnej. Zdaniem Sądu przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy wzięły pod uwagę wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a ocena tych okoliczności nie wykroczyła poza ramy swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że postępowanie w trybie art. 189k § 1 k.p.a. jest postępowaniem szczególnym, w którym to głównie na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w tym artykule. To skarżąca bowiem powinna być zainteresowana pozytywnym załatwieniem kierowanego do organu wniosku, a tym samym powinna przedstawić wraz z wnioskiem wszelkie możliwe dowody potwierdzające możliwość udzielenia jej ulgi w spłacie zobowiązań publicznoprawnych. Skarżąca pomimo tego, że jej argumentacja przedstawiona we wniosku nie odniosła skutku w postaci udzielenia ulgi, zarówno w odwołaniu jak i treści skargi argumentację tę właściwie powtórzyła nie przedstawiając przy tym jakiejkolwiek innych (nowych) dowodów, które mogłyby świadczyć o spełnieniu przez nią przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi. W ocenie Sądu materiał dowodowy zebrany w sprawie uznać należało zatem za kompletny i wystarczający do oceny przesłanek udzielenia stronie wnioskowanej ulgi, zaś samą ocenę dokonaną przez organy za pozbawioną przymiotu dowolności. Stąd też za bezzasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 136 k.p.a. Nietrafny okazał się również zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 7a k.p.a. poprzez zinterpretowanie wątpliwości pojawiających się w sprawie na niekorzyść skarżącej. Należy bowiem wyjaśnić, iż w przedmiotowej sprawie takie wątpliwości nie istniały, zaś organ, wydając zaskarżoną decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy powołane w treści decyzji. Odnosząc się do argumentów strony przywołanych w skardze, jak również prezentowanych wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji, które miałyby świadczyć o spełnieniu przez nią przesłanki ważnego interesu strony, należy natomiast podkreślić, że chęć rozwoju działalności nie jest przesłanką determinującą udzielenie ulgi. Nie mają również znaczenia warunki atmosferyczne. Skarżąca, jako profesjonalny podmiot gospodarczy (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zarejestrowana w 2011 roku) zna charakter swojej działalności i czynniki kształtujące jej możliwości zarobkowe, a w konsekwencji kondycję finansową. Jak słusznie zauważył WSA w Olsztynie "Podatnik, który prowadzi działalność gospodarczą, powinien zważać na wysokość dochodów, obciążenia oraz zabezpieczyć środki na ten cel. Niemożliwe jest umarzanie przez organ podatkowy kolejnych rat podatku firmie przynoszącej zyski. Byłoby to bowiem kredytowanie działalności gospodarczej przez Skarb Państwa" (wyrok z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 157/09). Strona powinna zatem zabezpieczać się na czas ewentualnych utrudnień w prowadzeniu działalności, co zresztą uczyniła przeznaczając przeważającą część zysku wypracowanego w 2016 r., tj. kwotę 111.312,00 zł na kapitał zapasowy (uchwała Zgromadzenia Wspólników B. sp. z o.o. w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego za okres od 1 stycznia 2016 r. do 21 grudnia 2016 r. – k. 2 akt administracyjnych). Powyższe świadczy zaś o tym, że bieżąca działalność spółki jest zabezpieczona. Dlatego też sama chęć dalszego zatrudnienia i rozwoju jest możliwa, a zestawiając wysokość kary pieniężnej (15.000 zł) do obrotów spółki, a w szczególności do środków przelanych na jej kapitał zapasowy (111.312,00 zł) uznać należało, że nie jest to dla skarżącej kwota, która miałaby załamać czy zahamować dalszą jej działalność. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że "Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych" (wyrok NSA w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 850/98). W niniejszej sprawie, dokumenty przedłożone przez stronę świadczą o jej dobrej sytuacji finansowej. Powyższe niewątpliwie wskazuje zatem zarówno na możliwość uiszczenia kary pieniężnej nałożonej decyzją MWITD z [...] grudnia 2017 r. jak i na brak konieczności sięgania przez stronę do środków pomocy państwa, czy też konieczności ograniczenia bądź zamknięcia prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Należy przy tym zgodzić się ze skarżącą, że "pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika". Powyższe nie świadczy jednak samoczynnie o dokonaniu przez organy błędnej oceny sytuacji strony w odniesieniu do przesłanek umorzenia należności, o których mowa w art. 189k § 1 k.p.a. Należy bowiem raz jeszcze podkreślić, że organy, w oparciu o przedstawione przez stronę dowody oraz treść złożonego wniosku, dokonały nie tylko oceny wystąpienia zdarzeń nadzwyczajnych (okoliczności losowych), ale przede wszystkim rzetelnej oceny sytuacji finansowej strony i w konsekwencji czego uznały, że spółka nie wykazała zaistnienia zarówno przesłanki ważnego interesu strony jak i interesu publicznego, co umożliwiałoby zastosowanie wobec niej ulgi w postaci umorzenia należności wynikającej z administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 15.000 zł. Uznać zatem należało, że wydana na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego (właściwie materiału przedstawionego przez samą stronę) decyzja nie uwzględniająca żądania skarżącej nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).