V SA/Wa 1230/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S. K. - [...]" na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczeń o pomocy de minimis oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. ([...]) Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Powiatowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2009 r. ([...]). Swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł na następujących ustaleniach i rozważaniach: Prezes Zarządu Powiatowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanowieniem wydanym w I instancji odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis na dzień: ▪ [...] lipca 2008 r. w kwocie 32.827,87 zł. tj. 10175,55 euro; ▪ [...] sierpnia 2008 r. w kwocie 32.008,20 zł. tj. 9908,13euro; ▪ [...] lutego 2009 r. w kwocie 4.434,43 zł. tj. 948,60 euro; ▪ [...] lutego 2009 r. w kwocie 31.967,21 zł. tj. 7139,68 euro; ▪ [...] kwietnia 2009 r. w kwocie 65.213,12 zł. tj. 14.459,35 euro. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że S. K. prowadzący [...]" zwrócił się o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis pismem z dnia 24 sierpnia 2009 r. Wniosek strony zawierał dokumentację potwierdzającą dokonanie wydatku tj. faktury VAT i dowody potwierdzające wykonanie przelewów. W ocenie Funduszu przedstawiona przez stronę dokumentacja uzasadniała odmowę wydania zaświadczenia o pomocy de minimis gdyż z przestawionych przez stronę indywidualnych programów rehabilitacji nie wynika oby określone tam wydatki miały związek z niepełnosprawnością osób, dla których zostały opracowane programy. Zdaniem Funduszu wydatki poniesione na zakup samochodów nie wpłyną na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych. Natomiast zdaniem strony poniesione wydatki były w pełni uzasadnione i spełniały funkcje indywidualnych programów rehabilitacji, czyli zmniejszały ograniczenia zawodowe wynikające ze stopnia i rodzaju niepełnosprawności. Pismem z dnia 18 grudnia 2009 r. strona przedstawiła swoje stanowisko w sprawie zakupu samochodów ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wskazując, ze wydatki poniesione przez pracodawcę w ramach realizacji indywidualnych programów rehabilitacji są ewidentnie związane ze specyfiką stanowisk pracy osób niepełnosprawnych oraz ze zmniejszeniem ograniczeń zawodowych tych osób. Wydatek został sfinansowany ze środków stron i dotyczy zakupu samochodów dla czterech pracowników, u których zmiana stanowiska pracy wiązała się z koniecznością zakupu samochodu. I tak: 1. M. S. pracowała na stanowisku sprzedawcy, natomiast ze względu na schorzenie kręgosłupa męczyła się w pozycji stojącej. Aby zmniejszyć nadmierny wysiłek fizyczny została przeniesiona na stanowisko przedstawiciela handlowego. Obecnie nie ma negatywnych objawów zdrowotnych, 2. S. J. pracował na stanowisku magazyniera. Ze względu na schorzenie kardiologiczne miał problemy z właściwym wykonywaniem powierzonych mu zadań. W celu zmniejszenia wysiłku związanego z wykonywaniem obowiązków został przeniesiony na stanowisko kierowcy, 3. W. B. pracował na stanowisku pomocnika magazyniera. Ze względu na charakter schorzenia przy wysiłku fizycznym szybko się męczył i miał problemy z krążeniem krwi. Został przeniesiony za stanowisko kierowcy. 4. W. L. również pracował na stanowisku magazyniera. Dna moczanowa oraz zmiany zwyrodnieniowe stawów powodują u niego trudności w poruszaniu się oaz podnoszeniu ciężkich przedmiotów. Został przeniesiony na został przeniesiony na stanowisko przedstawiciela handlowego. Zdaniem strony zmiana stanowisk pracy oraz związana z tym konieczność wyposażenia stanowisk w samochody spowodowały zmniejszenie ograniczeń (wynikających z niepełnosprawności) w czynnościach życia codziennego. Organ odwoławczy podkreślił jednak, że na podstawie § 2 pkt. 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych z zakładowego funduszu rehabilitacji sfinansowaniu podlegają koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Pracodawca powołał komisję, która ustaliła indywidualne programy rehabilitacji (IPR) dla pracowników niepełnosprawnych uwzględniając ich ograniczenia i potrzeby związane z pracą. Z indywidualnych programów rehabilitacji wynika, że ich celem dla pracowników jest osiąganie awansu zawodowego i społecznego, możliwość podnoszenia kwalifikacji, poprawa warunków i komfortu pracy, jej, jakości i efektywności oraz uczestniczenie w procesie rehabilitacji leczniczej i przyspieszenie procesu integracji w środowisku. Określony został również cel indywidualnych programów rehabilitacji dla pracodawcy, a mianowicie poprawa warunków pracy osób niepełnosprawnych, poprawa nowoczesności, jakości i efektywności pracy wykonywanej przez osoby niepełnosprawne. Wskazano także, że IPR przewiduje poprawę warunków pracy poprzez właściwą organizację i wyposażenie stanowiska pracy, podnoszenie kwalifikacji zawodowych, integrację pracownika ze środowiskiem pracy, powierzenie nowych zadań oraz możliwość uczestniczenia w procesie rehabilitacji leczniczej. Zdaniem organu odwoławczego programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych nie mogą jednak stanowić pretekstu do dokonywania w firmie inwestycji związanych z zakupem nowych maszyn, urządzeń i narzędzi w miejsce zużytych czy też związanych z nabyciem środków transportu. Indywidualny program rehabilitacji może służyć wyposażeniu miejsca pracy, ale jedynie w takim stopniu, w jakim stanowi on zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń zawodowych pracownika. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie wątpliwości budzi fakt eliminowania ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracowników poprzez zakup samochodów, ponieważ trudno znaleźć związek pomiędzy jego zakupem a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracowników. Zauważono ponadto, że zaświadczenie pomocy de minimis uzyskanej przez pracodawcę w wyniku wydatkowania środków publicznych z zfron może być wystawione wyłącznie, gdy pracodawca poniesie wydatki zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. nr 14 poz. 92 ze zm.), a więc na cele wyraźnie tam określone. Zgodnie z ww. przepisem środki funduszu rehabilitacji są przeznaczone na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej w tym indywidualne programy rehabilitacji. Zasadność poniesienia wydatków musi, zatem wynikać wprost z IPR i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany. Wyrażając powyższe stanowisko organ odwoławczy powołał się na pogląd wyrażony przez tut. Sąd w sprawie o sygn. V SA/Wa 2836/08. Reasumując stwierdzono, że Prezes Zarządu PFRON prawidłowo odmówił stronie wydania zaświadczenia gdyż poniesione przez nią wydatki nie spełniają przesłanek wymienionych w rozporządzeniu przywołanym przez Fundusz. Strona nie wykazała, bowiem przesłanki zmniejszenia lub wyeliminowania ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracowników poprzez sfinansowanie zakupu samochodów. Ich zakup nie wpłynął na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, lecz stanowił wyposażenie stanowiska pracy kierowcy czy przedstawiciela handlowego niezależnie od tego czy pracę tą wykonuje osoba niepełnosprawna czy pełnosprawna. Skargę na postanowienie organu II instancji wniósł S. K. prowadzący działalność pod firmą S. K.i [...]". Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1. art. 80 kpa przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i stwierdzenie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, że skarżący nie wykazał podstaw do wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, 2. art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa poprzez opis ustaleń i wyjaśnień, które są sprzeczne z treścią rozstrzygnięcia, a nadto niewskazanie przesłanek jakimi kierował się organ przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie, II. naruszenia prawa materialnego przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik postępowania tj. 1. art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. nr 14 poz. 92 ze zm.) poprzez uznanie, że zakup samochodu w celu wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej jest niezgodne z przepisami prawa i nie może być sfinansowane ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, 2. § 2 ust. 1 pkt. 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. nr 245 poz. 1810 z późn. zm.) poprzez uznanie, że sfinansowanie zakupu samochodu nie powoduje zmniejszenia ograniczeń zawodowych niepełnosprawnych pracowników, oraz że brak jest związku pomiędzy zakupem samochodu a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności, 3. § 6 ust. 7 rozporządzenia, o którym mowa w pkt. 2 poprzez stwierdzenie, że indywidualne programy rehabilitacji opracowane dla niepełnosprawnych pracowników skarżącego nie spełniają wymagań i celów przewidzianych przepisami prawa, oraz stanowią pretekst do dokonania inwestycji u skarżącego, 4. art. 35 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 30 marca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. nr 249 poz. 2104) poprzez uznanie, że sfinansowanie zakupu samochodu w celu wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej jest niecelowym i nieoszczędnym wydatkowaniem środków publicznych. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach, oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, a ocena zarzutów w niej sformułowanych przedstawia się następująco: Jeżeli chodzi o zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego to pierwszy z nich dotyczy art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 14 z 2008 r. poz. 92 – tekst jedn.) i zdaniem skarżącego ma polegać na uznaniu, że zakup samochodu w celu wyposażenia stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej jest niezgodny z przepisami prawa i nie może być sfinansowane ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Powyższy przepis stanowi, że środki funduszu rehabilitacji są przeznaczone na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych zgodnie z zasadami regulaminu wykorzystania takich środków. Swoistą jego konkretyzacją jest § 2 ust. 1 pkt. 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. 245 z 2007 r. poz. 1810). Tenże przepis stanowi z kolei, że środki funduszu rehabilitacji przeznaczone są m.in. na indywidualne programy rehabilitacji mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych w ramach, których są finansowane koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska praca do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności oraz inne koszty ponoszone w ramach realizacji programów rehabilitacji (§ 2 ust. 1 pkt. 12 lit. e i f ww. rozporządzenia). W ocenie sądu powyższe przepisy nie zostały naruszone, dlatego ponieważ zakupy samochodów dla pracowników w osobach S. M., J. S., B. W. i L. W. nie wiązały się z dostosowaniem stanowisk pracy (zajmowanych przez osoby te dotychczas) do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia ich niepełnosprawności, lecz ze stworzeniem dla nich de facto nowych stanowisk pracy i z nałożeniem takich obowiązków do wykonania, których niezbędne jest korzystanie z samochodów. Pracodawca chciał, więc w istocie dokonać nowych inwestycji, które z niepełnosprawnością ww. osób nie miały nic wspólnego. Zauważyć przy tym należy, że nowe stanowiska pracy, które przewidywano dla tych osób mogłyby być obsadzone równie dobrze przez osoby pełnosprawne, wszak samochody, które zakupiono nie były w żaden sposób przystosowane do korzystania przez osoby niepełnosprawne. Były one pojazdami typowymi wytwarzanymi przez producenta na potrzeby konsumenta, który mógł dokonać ich zakupu w ogólnie dostępnych placówkach należących do sieci dealerów określonej marki, względnie na rynku wtórnym. Zupełnie inaczej sytuacja wyglądałaby wtedy gdyby samochody były wymagane do wykonywania przez ww. osoby czynności pracowniczych związanych z dotychczas zajmowanymi stanowiskami, bądź ze stanowiskami nowymi, ale wyłącznie wówczas gdyby istniała konieczność przystosowania tych samochodów dla ich potrzeb (dla potrzeb osób niepełnosprawnych). Wtedy niewątpliwie zaistniałaby sytuacja, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 12 lit e ww. rozporządzenia. Powyższe oznacza, ze zakup samochodów był jedynie pretekstem do dokonania inwestycji, która pozostawała bez związku z dostosowaniem miejsc pracy i stanowisk pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności osób wskazanych przez pracodawcę (por. m.in. wyroki oraz ich uzasadnienia wydane przez tut. sąd w sprawach o sygn. V SA/WA 2887/08 i V SA/WA 2836/08 – niepubl.). W ocenie sądu skarga przedstawia w tej materii własną ocenę okoliczności faktycznych oraz własną wykładnię powołanych przepisów prawa, których jednak w okolicznościach sprawy niniejszej podzielić nie sposób. W świetle powyższego zarzut naruszenia § 6 ust. 7 ww. rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. uznać należy za nieistotny a zatem i niewymagający jakiegokolwiek komentarza. Niejako na marginesie podkreślić jednak należy, iż program rehabilitacji spełniający wymagania wskazane w § 6 ust. 7 pkt 1-6 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. nie może służyć takim inwestycjom, które wiążą się z wydatkami niespełniającymi kryteriów przewidywanych w § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia. Zarzut naruszenia art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 marca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 249 z 2005 r. poz. 2104 ze zm.) jest bezzasadny, dlatego ponieważ przepis ten (art. 35) został uchylony z dniem 1 stycznia 2010 r. przez art. 85 ustawy z dnia 27 sierpnia, 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. nr 157 z 2009 r. poz. 1241) . Oznacza to, że nie obowiązywał w momencie podejmowania rozstrzygnięć wydanych w obu instytucjach przedmiotowej sprawy. Z oczywistych, więc względów nie mógł zostać naruszony przez organy, które rozstrzygnięcia te wydały. Sąd uznaje za bezpodstawne także zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Nie sposób, bowiem uznać, że w postępowaniu odwoławczym doszło do naruszenia art. 80 kpa. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa. Wbrew stwierdzeniu skarżącego organ II instancji nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Dowody te poddał, bowiem należytej analizie i ocenie. Ocena ta w żadnej mierze nie nosi cech dowolności. Jej konsekwencją było dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu, o które wyprowadzono trafny wniosek, iż skarżący nie wykazał istnienia podstaw pozwalających na wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. Nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie kwestionowanej decyzji spełnia, bowiem wymogi, jakie stawia tenże przepis. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest art. 151 p.p.s.a.