V SA/Wa 1234/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Bożek, Sędzia WSA Izabella Janson, Sędzia WSA Irena Kudiura (spr.), Protokolant Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...stycznia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Wnioskiem z dnia ... października 2006r., A. G. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.o umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do otrzymywania zasiłku, a swoją sytuację materialną opisał jako katastrofalną. Decyzją z dnia ... grudnia 2006r., o nr ... wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 i 3 oraz art. 30 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenia zdrowotne wraz z kosztami upomnienia za okres 02/2005r. - 04/2006r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż obecnie sytuacja A. G. jest trudna, jednakże nie stanowi wystarczających przesłanek do umorzenia należności, gdyż brak jest podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności w oparciu o przepis art. 28 u.s.u.s. w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne nie było prowadzone. Podniesiono również, iż wnioskodawca mieszka wraz z matką, która pobiera świadczenie rentowe w kwocie ok. ... zł miesięcznie, a on sam sporadycznie otrzymuje pomoc od swojego brata, który mieszka w K. Na leczenie wydaje miesięcznie ok. ... zł, ale nie wszystkie leki są związane z chorobą wnioskodawcy. Ponadto całość kosztów utrzymania mieszkania, w którym mieszka pokrywa jego matka. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia ... stycznia 2007r., o nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.] Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał dodatkowo, iż A. G. nie wykazał, że spłata należności z tytułu składek spowoduje zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Zdaniem Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu) możliwym jest spłata powstałego zadłużenia w dłuższym okresie czasu, co złagodzi skutki obciążenia finansowego z tego tytułu. Podniesione natomiast we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności braku środków na zapłatę długu, stałych dochodów czy problemy zdrowotne nie przemawiają zdaniem ZUS (w imieniu którego działa Prezes Zakładu) za zmianą rozstrzygnięcia na korzyść strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący A. G. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przedstawił ponownie okoliczności podnoszone zarówno przed organem I jak i II instancji. Wyjaśnił ponadto, iż powstała kwota zadłużenia jest dla niego niemożliwa do spłaty. Nie posiada żadnych ruchomości, ani nieruchomości, nie stać go na zakup odpowiednich leków na swoje leczenie. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia ... stycznia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. W powyższym kontekście Sąd wziął pod rozwagę okoliczność, że zaskarżona w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja z dnia ... stycznia 2007r. utrzymywała w mocy niepodpisaną decyzję organu I instancji z dnia ... grudnia 2006r. Zgodnie z treścią przepisu art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Z powyższego przepisu wynika zatem, iż jednym z istotnych elementów decyzji jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji, przy czym podpis ten musi być własnoręczny [wyrok NSA w Gdańsku z 2000.04.18 II SA/Gd 954/98LEX nr 44072]. Z akt administracyjnych wynika, iż co prawda decyzja organu pierwszej instancji z dnia ... grudnia 2006r. zawierała podpisy pracowników organu administracji publicznej jednakże w miejscu gdzie zawarto adnotację cyt. "z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych" nie została ona w ogóle podpisana. Zdaniem Sądu brak czynności procesowej w postaci podpisu decyzji skutkowało tym, że nie znalazła się ona w porządku prawnym i nie mogła być traktowana jako decyzja (sententia non existence). W niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 27.07.1999r. o sygn. akt I SA 1509/98 Lex nr 48728 z którego wynika, iż brak podpisu decyzji powoduje, że pismo takie traci charakter decyzji. Jest jedynie projektem decyzji, a nie stanowi objawu woli organu administracyjnego zajęcia określonego stanowiska w sprawie. W konsekwencji stwierdzić należy, że Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) utrzymując zaskarżoną decyzją w mocy "decyzję" ZUS z dnia ... grudnia 2006r. dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkowało stwierdzeniem jej nieważności. Tym samym powyższa wada kwalifikowana zaskarżonej decyzji z dnia ... stycznia 2007r. stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia i rozpatrując sprawę Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie przesądzone zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnej. Na marginesie Sąd wskazuje, że ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej winien dokładnie wyjaśnić, czy wobec A. G. było prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne, czy z uwagi na stan swojego zdrowia (przebyta operacja onkologiczna) skarżący ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej oraz winien wyjaśnić jakimi dochodami rzeczywiście dysponuje. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 134 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1