V SA/Wa 1237/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, Protokolant - sekr. sąd. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2020 r. sprawy ze skargi [...] w K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. w K. (dalej: "Skarżąca", "Strona", "Stowarzyszenie") jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Stowarzyszenie otrzymało środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, dalej: "PFRON", "Fundusz", przekazane tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze PFRON od czerwca 2014 r. do września 2017 r., w łącznej wysokości 1 073 346,39 zł. Pismami z 19 lipca 2016 r. oraz z 19 września 2016 r. Fundusz zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] i [...] z prośbą o udzielenie informacji, czy Strona opłaciła terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy rozliczeniowe od czerwca 2014 r. do czerwca 2016 r. Na podstawie informacji przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z 13 października 2016 r. oraz z 25 października 2017 r., jak również z dokumentów przesłanych przez Stronę ustalono, że składki na FP za okresy rozliczeniowe od lipca 2014 r. do września 2017 r. zostały opłacone po terminie, tj. w dniu 23 listopada 2017 r., za grudzień 2014 r. składki na FUS zostały opłacone ostatecznie po terminie - w dniu 10 marca 2015 r., składki na FUS i FUZ za okres styczeń 2015 r. zostały opłacone ostatecznie po terminie w dniu 8 maja 2015 r., składki za okres maj 2015 r. na FUS zostały opłacone ostatecznie w dniu 17 stycznia 2016 r., co oznacza, że zostały poniesione z uchybieniem terminu przekraczającym 14 dni. Mając na uwadze powyższe, decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], Prezes Zarządu PFRON: 1. nakazał Skarżącej zwrot w terminie 14 dni środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za 39 okresów sprawozdawczych od czerwca 2014 r. do sierpnia 2017 r. w łącznej kwocie 1 042 612,12 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dni wskazanych w sentencji decyzji; 2. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w dniu 7 marca 2018 r. w sprawie o zwrot środków PFRON tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres wrzesień 2017 r. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej pkt 1 sentencji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. o wskazanym wyżej numerze Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister", "organ") utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Prezesa Zarządu PFRON. W treści uzasadnienia organ wskazał na brzmienie art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511), dalej: "ustawa o rehabilitacji’’, który wszedł w życie w dniu 1 grudnia 2012 r., zgodnie z którym, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Organ zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczy postępowanie, płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników. W związku z powyższym, zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, Strona była zobowiązana do złożenia deklaracji ZUS P DRA i opłacenia składek na ubezpieczenia do dnia 15 dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu, w którym wypłaciła wynagrodzenia. Zaznaczono, że w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie wypłacało wynagrodzenia w miesiącu następującym po miesiącu, za który pracownik pobierał wynagrodzenie, tj. np. za czerwiec 2014 r. wynagrodzenia były płatne w lipcu 2014 r., zatem Strona zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych była zobowiązana do opłacenia składek ZUS do 15 sierpnia 2014 r. Organ zauważył, że Stowarzyszenie opłaciło składki na Fundusz Pracy dopiero w dniu 23 listopada 2017 r., co potwierdza materiał dowodowy w postaci pisma ZUS Oddział w [...] z 25 października 2017 r., w którym poinformowano o obowiązku opłacenia składek na Fundusz Pracy za pracowników, którzy w przeliczeniu na okres miesiąca osiągają co najmniej minimalne wynagrodzenie oraz, że płatnik zostanie wezwany do złożenia poprawnych dokumentów rozliczeniowych z naliczeniem Funduszu Pracy i uregulowania zaległych składek z tego tytułu. Ponadto, Strona w piśmie z 26 kwietnia 2018 r. oraz w odwołaniu przyznała, że nie opłacała składek na Fundusz Pracy. Organ wskazał, że przyczyny, dla których Skarżąca nie opłaciła składek na Fundusz Pracy nie mają wpływu na rozstrzygnięcie tej sprawy. Podsumowując organ stwierdził, że zasadnym było wydanie decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości. Strona nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 26a ust. 11 pkt 1 w zw. z art. 26a ust. 1 a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że świadczenia pobrane przez Skarżącą były nienależne, mimo, że nie posiadała wiedzy w tym przedmiocie, a po jej uzyskaniu niezwłocznie uregulowała wszystkie zaległości wraz z odsetkami; b) art. 2 w zw. z art. 69 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez obciążenie Stowarzyszenia sankcją w postaci konieczności zwrotu uzyskanego dofinansowania w zakresie nieproporcjonalnym do stopnia naruszenia obowiązku Skarżącej do regulowania składek na Fundusz Pracy, a w konsekwencji naruszenie obowiązku wspierania osób niepełnosprawnych, 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a." poprzez nie podjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zebrania i rozpatrzenia, w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, i w konsekwencji prawidłowego załatwienia sprawy administracyjnej poprzez przyjęcie, że dofinansowanie pobrane przez skarżącego w spornym okresie było nienależne i podtrzymał decyzję organu I instancji nakazującej zwrot dofinansowania; b) art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 K.p.a. poprzez nie umorzenie postępowania i jego prowadzenie w sytuacji, w której nie było do tego podstaw. W motywach skargi wskazano, że Skarżąca nie opłacała składek na Fundusz Pracy w spornym okresie działając w przekonaniu, że nie jest zobowiązana do ich uiszczania. Natomiast niezwłocznie po otrzymaniu informacji o obowiązku odprowadzania składek na Fundusz Pracy za sporny okres, uregulowała wskazaną przez ZUS zaległość wraz z odsetkami. Podkreślono także, że Stowarzyszenie wnioskując o comiesięczne dofinansowanie, nie wnosiło o zwrot kwot należnych na Fundusz Pracy. Przedmiotowa okoliczność świadczy o tym, że uzyskiwane dofinansowanie nigdy nie przekraczało kosztów faktycznie uiszczanych przez Stronę. W ocenie Skarżącej nie doszło zatem do jakiegokolwiek przysporzenia. Stowarzyszenie nie działało również w celu uzyskania jakichkolwiek nienależnych świadczeń z Funduszu. Zaistniała sytuacja jest natomiast wynikiem błędu księgowej, która przez cały sporny okres pozostawała w przekonaniu, że Strona nie ma obowiązku odprowadzania składek na Fundusz Pracy. Podkreślono, że stan związany z nieuiszczaniem składek na Fundusz Pracy trwał ponad 3 lata ale ani PFRON ani Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie negowały zakresu kosztów płacy ponoszonych przez Skarżącą. Strona podkreśliła, że pobrane dofinansowanie nie miało charakteru świadczenia nienależnego, a nakaz żądania zwrotu dofinansowania jest w istocie bezprzedmiotowy i sprzeczny z celem regulacji zawartej w art 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Jednocześnie zaznaczono, że Skarżąca działając jako organizacja pozarządowa nie prowadzi działalności gospodarczej – nie jest zatem przedsiębiorcą, wobec którego należy stosować miernik należytej staranności wynikającej z profesjonalnego charakteru wykonywanej działalności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu jest decyzja Prezesa Zarządu PFRON w przedmiocie zwrotu kwot przekazanych Skarżącej tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od czerwca 2014 r. do sierpnia 2017 r., w łącznej wysokości 1 073 346,39 zł. Organ ustalił, że Skarżąca za okresy rozliczeniowe od czerwca 2014 r. do września 2017 r. nie opłacała składek na Fundusz Pracy. Składki te zostały uiszczone dopiero w dniu 23 listopada 2017 r., po otrzymaniu pisma ZUS Oddział w [...] z 25 października 2017 r., w którym poinformowano o obowiązku opłacenia składek na Fundusz Pracy za pracowników, którzy w przeliczeniu na okres miesiąca osiągają co najmniej minimalne wynagrodzenie. Skarżąca przyznała, że nie opłacała składek na Fundusz Pracy za ww. okresy rozliczeniowe. Zakwestionowała natomiast stwierdzenie organu, że świadczenia pobrane przez Skarżącą były nienależne, bowiem nie posiadała wiedzy o obowiązku zapłaty składek na Fundusz Pracy, a po jej uzyskaniu niezwłocznie uregulowała wszystkie zaległości wraz z odsetkami Bezsporne zatem w sprawie jest, iż Skarżąca naruszyła terminy płatności wobec ZUS z tytułu składek od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych we wskazanych w decyzji okresach. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd przyjął ustalenia faktyczne poczynione przez organ, stan faktyczny nie jest sporny. Sąd stwierdza, że stanowisko Skarżącej nie znajduje uzasadnienia. Zgodnie bowiem z art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Definicja "kosztów płacy" zawarta została w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, przez które rozumie się wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z kolei, zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 sierpnia 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.), dalej: "u.s.u.s.", płatnik składek – niebędący osobą fizyczną opłacającą składkę wyłącznie dla siebie, ani jednostką budżetową czy samorządowym zakładem budżetowym – przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc nie później niż do 15 dnia następnego miesiąca. W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że Skarżąca uchybiła terminowi określonemu w art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., bowiem należne składki na Fundusz Pracy za okresy sprawozdawcze od czerwca 2014 r. do sierpnia 2017 r. zostały uregulowane w dniu 23 listopada 2017 r., a zatem nie zostały opłacone w terminach do 15 dnia miesiąca następnego. Tym samym działające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, iż w sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji, bowiem Skarżąca poniosła miesięczne koszty płacy we wskazanych okresach z uchybieniem terminu określonego w art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., a uchybienie to przekroczyło 14 dni. Sąd wyjaśnia, iż w tym stanie sprawy, Prezes PFRON zobowiązany był wydać decyzję nakazującą zwrot dofinansowania, bowiem w myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Odnosząc się do argumentów prezentowanych przez Skarżącą w skardze, Sąd wskazuje, że nie mogły one zostać uwzględnione bowiem decyzja w sprawie zwrotu dofinansowania nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że organ nie ma możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, lecz w sytuacji gdy stwierdzi ziszczenie się określonych ustawowo przesłanek, jest zobowiązany do wydania decyzji o określonej treści. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP przez obciążenie Stowarzyszenia sankcją w postaci konieczności zwrotu uzyskanego dofinansowania w zakresie nieproporcjonalnym do stopnia naruszenia obowiązku Skarżącej do regulowania składek na Fundusz Pracy, a w konsekwencji naruszenie obowiązku wspierania osób niepełnosprawnych. Sąd, opierając się na założeniu racjonalności ustawodawcy i domniemaniu zgodności ustawy o rehabilitacji z Konstytucją RP stwierdził, że sama okoliczność, iż Skarżąca nie opłaciła składek na ubezpieczenie społeczne w terminie powoduje zaistnienie sytuacji określonej w art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji, bez względu na to jaka była przyczyna uchybienia tym terminom. Przepis ten wskazuje bezwarunkowo, że w takim przypadku miesięczne dofinansowanie nie przysługuje. Sąd podkreśla, że wywodzona z Konstytucji RP zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15). Tym samym podnoszone przez Skarżącą argumenty nie mogły wpłynąć na podjęte rozstrzygnięcie. Uzasadnienia nie znajdują również pozostałe zarzuty skargi bowiem w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.