V SA/Wa 1240/09
WyrokWSA w Warszawie2009-11-20
Skład orzekający: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Irena Jakubiec-Kudiura, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i nałożył sankcję, stwierdzając niezgodność z normami dobrej kultury rolnej i ochroną środowiska na działce rolnej B, a także zawyżenie powierzchni deklarowanej we wniosku o ponad 50%?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące przyznawania płatności bezpośrednich i nakładania sankcji. Stwierdzono, że kontrola na miejscu wykazała niezgodność z normami dobrej kultury rolnej na działce B, a różnica między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią przekroczyła 50%, co uzasadniało odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji zgodnie z rozporządzeniami unijnymi.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2008 r. Kontrola na miejscu wykazała błąd na działce B, wskazujący na niestosowanie norm dobrej kultury rolnej. W związku z tym Kierownik Biura ARiMR odmówił przyznania płatności i nałożył sankcję. Dyrektor ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący podtrzymał swoje zarzuty w skardze do WSA, kwestionując kompletność i obiektywność kontroli oraz materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009r. sprawy ze skargi M M na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W z dnia [...] czerwca 2009r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę
Przedmiotem skargi z 1 sierpnia 2009 r. ( data nadania pocztowego ) wniesionej przez M M jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] utrzymująca w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...]z/s w W nr [...]z dnia [...] marca 2009 r. którą odmówiono skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2008 r. z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] kwietnia 2008 r. M M złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych za 2008 r. na podstawie art. 18 ust 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) obejmujący działki rolne o łącznej powierzchni 7,32 ha.
W dniu [...] września 2008 r. w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola na miejscu na działce rolnej B w wyniku, której stwierdzono błąd DR14 na powierzchni [...] ha, oznaczający, iż na takiej powierzchni nie są przestrzegane normy Dobrej Kultury Rolnej. Na pozostałych działkach nie stwierdzono nieprawidłowości.
Decyzją nr [..]z dnia [..] marca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W na podstawie art. 7 ust 1 i 2 , art. 19 ust 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 207 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051 ze zm. ) , art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (We ) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowych gruntów do produkcji surowców
( DZ. Urz. WE nr L 345 z 20.11.2004 r. str 1 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej a także uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych oraz nałożył sankcję w wysokości [..] zł zaznaczając, iż kwota ta będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 do jednolitej wynosiła [...] ha. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu wynosiła [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi więcej niż 50%. Organ zaznaczył, iż w dniu [..] września 2008 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono kontrolę na miejscu, która wykryła na działce rolnej B na powierzchni [...] ha niestosowanie się do podstawowych wymogów zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska. Ponadto podniósł, iż w/w kontrola na miejscu wykryła nieprawidłowości na działce rolnej B , gdzie powierzchnia deklarowana wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha. W wyniku przedeklarowania w/w działki stwierdzono zawyżenie powierzchni o [...] ha. Ponadto organ wskazał, iż odmowa przyznania jednolitej płatności obszarowej skutkuje odmową przyznania uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji . W uzasadnieniu pisma wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzonej kontroli późną jesienią roku 2008, która zakwalifikowała cały obszar działki nr [...] do grupy DR18. Wyniki kontroli uznał za niekompletne i nieobiektywne . Zaznaczył, iż materiał graficzny jak i fotograficzny nie obejmuje całości działki. Podniósł, iż działka miała i nadal ma charakter jedynie łąkowy i jest pod stałą opieką lokalnego producenta rolnego, który dokonuje stosownych wycinek krzewów oraz oprysków. Jego praca jest pod stałą kontrolą wnioskodawcy. Wskazał, iż w lipcu 2008 w trakcie wizytacji potwierdził zaawansowane prace wycinkowe, które są przeprowadzane w bardzo niekorzystnym podmokłym terenie, nie zawsze dostępnym dla maszyn. Prace te są wykonywane etapowo, najczęściej ręcznie i w sposób nieciągły oraz w terminach zależnych od wysokości wody przy rowach melioracyjnych, przez które można dostać się na teren działki . Podkreślił, iż zgadza się z podaną w decyzji pomniejszoną wielkością obszarową wynoszącą [...] ha, uznając pomiary GPS za wiążące. Podniósł, iż klasyfikacja zachodnich rubieży działki oraz niektórych stref na południu jako lasu jest wątpliwa i subiektywnie uznaniowa. Zaznaczył, iż dokumentacja fotograficzna niewłaściwe odnosi się do oznaczeń cześć graficznej i pokazuje jedynie zachodnią a nie wschodnią krawędź działki. Wniósł o nie nakładanie sankcji oraz przeprowadzenie ponownej kontroli.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W utrzymał w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W dnia [...] marca 2009 r., nr [...] ponownego . W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż wnioskodawca składając wniosek obszarowy złożył zarazem oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania dopłat bezpośrednich poprzez złożenie podpisu na wniosku pod umieszczonym tam oświadczeniem. Zaznaczył ,iż jeżeli wymaga tego stan gruntu, między innymi ze względu na warunki środowiskowe konieczne jest podjęcie tyle razy zabiegów pielęgnacyjnych, ile wymaga tego utrzymanie gruntu w stanie właściwym., Podniósł, iż tylko takie powierzchnie, utrzymywane zgodnie z normami, uprawnione są do otrzymania płatności. Do terenów porośniętych krzewami, płatności nie przysługują niezależnie od tego czy stanowią one część działki czy też pokrywają całość działki. Organ uznał, iż kontrola w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została w sposób prawidłowy i rzetelny w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy. Powyższe nieprawidłowości potwierdzają zdjęcia wykonane podczas wskazanej kontroli, w związku z czym organ nie znalazł podstaw do podważenia jej wiarygodności. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, iż wnioskodawca w sytuacji, gdy nie zgadzał się z ustaleniami zawartymi w raporcie z kontroli, mógł zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu, z którego to prawa nie skorzystał. Organ uznał pomiary powierzchni działek deklarowanych przez stronę za wiarygodne, zaznaczając, iż nie ma konieczności weryfikowania wyników kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2008 r. Dyrektor Oddziału ARiMR wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku do jednolitej płatności obszarowej wyniosła [...] ha, W związku z wykluczeniem deklarowanej powierzchni działki rolnej B różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną- [...] ha wyniosła [...] ha, co przekracza 50%. Zaznaczył, iż w związku z powyższym odmówiono stronie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz, że podstawę naliczenia sankcji z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) stanowił art. 138 ust.1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. Ponadto organ odniósł się do wniosku skarżącego odnośnie zniesienia nałożonych zaskarżoną decyzją sankcji wskazując iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od ich zastosowania.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2009 r. ( data nadania pocztowego) M M złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W z dnia [...] czerwca 2009 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z/s w W z dnia [...] marca 2009 r. Ponadto wskazał, iż zarówno materiał graficzny jak i fotograficzny - przedstawiony mu w siedzibie ARMIR w W - nie obejmuje całości działki. Zarzucił, że zdjęcia są nieprawidłowo podpisane (kierunki skąd je wykonano, strony świata, itp.). Kontrolą nie objęto całej działki, co potwierdza niekompletny materiał fotograficzny. Dodatkowo na zdjęciach widać całe połacie łąkowe z wypaloną środkami chemicznymi i wysuszoną trawą gotową do ścięcia . Ponadto zakwestionował pomiary GPS dokonane przez kontrolerów. Skarżący wskazał, iż podjęte obecnie zabiegi agrotechniczne służące utrzymaniu działki w kulturze rolnej pozwoliły osiągnąć stan łąki w kulturze rolnej przekraczającej [...] ha. W świetle obecnego stanu faktycznego nie akceptuje podanej wielkości [...] ha jako aktualnej powierzchni łąki utrzymywanej w stanie właściwym. Podniósł, iż koszty jakie poniósł związku z utrzymaniem działki nr 317 w zeszłym roku przekroczyły spodziewaną kwotę dopłat. Podobny bilans ukształtuje się z związku z tegorocznymi inwestycjami w tę nieruchomość. W związku z powyższym uznał za niesłuszne obarczanie go dodatkową sankcją, gdyż uniemożliwi mu to skuteczne inwestowanie w działkę oraz wykonywanie odpowiedniej ilości zabiegów pielęgnacyjnych w celu utrzymania w/w działki w kulturze rolnej zgodnej ze standardami UE.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Oceniając zarówno decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z/s w W stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się bowiem ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani innych naruszeń przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2007, jak wskazały organy administracyjne, stanowią: ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2007 r. Nr 35, poz. 217, ze zm.), której nazwa została zmieniona na mocy art. 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz.UE.L.03.270.1), dalej rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003; rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu nr 1782/2003, (Dz.U.UE.L.04.141.18), dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004; rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 z późn. zm.), dalej rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004.
Przechodząc do oceny zasadności zaskarżonej decyzji przede wszystkim należy podkreślić, że proces przyznawania dotacji unijnych obwarowany jest szczególnymi wymogami, których spełnienie warunkuje możliwość otrzymania konkretnych świadczeń z tego zakresu. Zgodnie z art. 7 ust. 1 wskazanej ustawy o płatnościach, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:
1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;
2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności
Powyższe oznacza m.in., że grunty musza być utrzymane zgodnie z wymaganymi normami. Co z kolei warunkuje możliwość uzyskania płatności lub jej wysokość. Postanowienia art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach wskazują, że wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości i stawek płatności na 1 ha tej powierzchni.
Zgodnie z art. 5 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 Państwa Członkowskie zapewniają, że wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa Członkowskie definiują, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku IV, uwzględniając szczególne cechy charakterystyczne odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarowania, wykorzystanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz struktury gospodarstw. Wymogi takie nie mogą naruszać standardów regulujących dobre praktyki rolnicze stosowane oraz środków rolno-środowiskowych, które wykraczają poza wzorzec odnoszący się do dobrych praktyk rolniczych.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - uwzględniając art. 5 rozporządzenia nr 1782/2003 oraz załącznik IV do tego rozporządzenia (dotyczący zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska) - wydał rozporządzenie z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306). Powołane rozporządzenie określa niezbędne minimum wymagań, które podmioty starające się o uzyskanie dopłat do gruntów rolnych powinny spełnić. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 4 tego rozporządzenia, grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione w pkt 2 i 3 - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Z treści pism skarżącego wynika, że ten warunek nie został spełniony. Wskazywał on, że tylko część łąki była możliwa do skoszenia w tym terminie. Chemiczne usuwanie chwastów nie jest powodem dla którego warunek ten może nie zostać spełniony. Należy podkreślić, że w ramach systemu wsparcia bezpośredniego udzielona jest pomoc do gruntów już pozostających w dobrej kulturze rolnej, nie służy do doprowadzenia gruntu zaniedbanego do takiego stanu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2008r., obejmując zgłoszeniem działki o łącznej powierzchni [...] ha. Bezspornym jest, że jeżeli strona w złożonym wniosku, osobiście podpisanym, zadeklarowała konkretny obszar rolny i wskazała numerycznie oznaczone działki do przyznania wnioskowanych płatności, to – w myśl tego co wyżej wskazano - zobowiązana była do uprawy tych konkretnych nieruchomości i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej. Spornym w sprawie pozostaje kwestia obszaru rolnego uprawiającego skarżącego do przyznania płatności. W tym zakresie zaistniała rozbieżność - organy administracyjne orzekające w sprawie uznały, że działka B o pow. [...] ha nie jest użytkowana rolniczo. Natomiast zdaniem skarżącego, działka ta jest uprawniana rolniczo - znajduje się na niej łąka. Swoje stanowisko organy agencji oparły na kontroli na miejscu przeprowadzonej dnia [...] 09.2008 r. metodą inspekcji terenowej,. W raporcie z tej kontroli stwierdzono, że działka rolna B zadeklarowana w całości do płatności do gruntów rolnych nie jest użytkowana rolniczo. W dniu [...] 10.2008 r. odbyła się kontrola sprawdzająca, która potwierdziła ustalenia poprzedniej. Raporty zostały doręczone wnioskodawcy, który nie wniósł do nich zastrzeżeń w terminie 14 dni .
W tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego - Agencja - z zastrzeżeniem art. 32, przeprowadza kontrole administracyjne i kontrole na miejscu określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1. W myśl art. 31 ust. 4 powyższej ustawy, czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika, także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 23a rozporządzenia nr 796/2004. Wskazane przepisy ustawy zawierają w istocie odesłanie w zakresie w niej nieuregulowanym do przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, nr 796/2004 i nr 1973 /2004, co do zasad przeprowadzenia kontroli. Stosownie zaś do przepisu art. 23a tegoż rozporządzenia kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli.. Wskazuje to, że brak jest podstaw do zakwestionowania legalności przeprowadzonej kontroli, jak też uzyskanych w jej toku wyników, jedynie ze względu na fakt niezawiadomienia skarżącego o jej terminie.
W sytuacji, gdy niezapowiedziana kontrola ujawniła nieprawidłowości rolnik otrzymuje kopie raportu z takiej kontroli (art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004). Stosownie zaś do jego art. 48 ust. 2 rolnicy otrzymują informację o stwierdzonych nieprawidłowościach w terminie 3 miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu. W tym miejscu wskazać należy, że na okoliczność ustalenia czy rolnicy spełniają warunki do przyznania wnioskowanej płatności ustawodawca przewidział właśnie kontrole, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza protokół. W wyroku z 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 492/07 (nie pub.), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Wskazał, że o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, patrz. art. 34 ustawy o płatnościach) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności.
Przeprowadzona w dniu [...] września 2008 r kontrola na miejscu, która wykryła na działce rolnej B na powierzchni [...] ha niestosowanie się do podstawowych wymogów zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [..] września 2008 r. wynosiła [...] ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi więcej niż 50%. Organ zaznaczył ponadto, iż w/w kontrola na miejscu wykryła nieprawidłowości na działce rolnej B , gdzie powierzchnia deklarowana wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha. W wyniku przedeklarowania w/w działki stwierdzono zawyżenie powierzchni o [...] ha. Ponadto organ wskazał, iż odmowa przyznania jednolitej płatności obszarowej skutkuje odmową przyznania uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej. Zdaniem Sądu organ prawidłowo stwierdził, że nieprawidłowości na działce rolnej B spowodowały, że powierzchnia działek rolnych uprawniających do otrzymana płatności, jest znacznie mniejsza niż zadeklarowana przez skarżącego we wniosku
Różnica procentowa pomiędzy powierzchniami przekracza 50 % powierzchni stwierdzonej.
Z tego względu, w przekonaniu składu orzekającego, organy zarówno I jak II instancji prawidłowo zastosowały art.138 ust.1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. Zgodnie z art.138 ust.1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza (...) 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jednocześnie jeżeli ta różnica przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Stosownie zaś do treści art. 51 ust.2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w sytuacji gdy dla całkowitego zatwierdzonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion zgodnie z odpowiednio art. 93 i 99 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia o więcej niż 30 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia nie zostanie przyznana na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega kompensacji dopłatami w ramach jakichkolwiek programów pomocowych, o których mowa w tytułach III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Jeśli dopłaty nie pozwalają na pełną kompensatę tej kwoty, pozostałe saldo zostaje anulowane.
Z powołanych przepisów wynika, więc iż producent rolny w związku z ustalonymi nieprawidłowościami nie tylko wyłączony zostaje z przyznania płatności za dany rok,
ale nałożona na niego zostaje sankcja w postaci wyłączenia z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Wyliczona kwota podlega kompensacji dopłatami w ramach jakichkolwiek programów pomocowych, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Jeśli dopłaty nie pozwalają na pełną kompensatę tej kwoty, pozostałe saldo zostaje anulowane.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego odnośnie zniesienia nałożonych zaskarżoną decyzją sankcji, wskazać należy, iż odstąpienie od sankcji (zmniejszeń) płatności możliwe jest na mocy art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 jedynie w przypadku, kiedy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub, gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. W rozpatrywanym przypadku przesłanki odstąpienia od zastosowanych obniżek nie zachodzą.
Zaznaczyć nadto należy, iż możliwość odstąpienia od zastosowania sankcji istnieje w przypadku działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określonych w art. 40 Rozporządzenia Rady (WEO nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 {Dziennik Urzędowy L 270, 21/10/2003 P. 0001 - 0069). Nadzwyczajne okoliczności to np.: śmierć rolnika, długotrwała niezdolność rolnika do pracy, poważna katastrofa naturalna znacząco dotykająca grunty rolne należące do gospodarstwa, zniszczenie na skutek wypadku obiektów dla żywego inwentarza na terenie gospodarstwa, epizootia części lub całości żywego inwentarza należącego do rolnika. Zgodnie z art. 72 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dziennik Urzędowy L 141, 30/04/2004 P. 0018 - 0058) przypadki działania siły wyższej oraz nadzwyczajnych okoliczności wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwe władze są zgłaszane na piśmie odpowiednim władzom w ciągu dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanieje przekazać. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania w/w przypadków, które są podstawą odstąpienia od zastosowania sankcji.
W tym stanie rzeczy, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 cyt. wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło