V SA/Wa 1241/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 7 września 2017 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 7 września 2017 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. A.K. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dom o pow. 250 m2 oraz samochód osobowy z 2000 r., a także środki pieniężne w wysokości nie większej niż 500 zł. Wnioskodawca oświadczył, iż utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.155,69 zł miesięcznie. W uzasadnieniu podniósł, iż nie ma oszczędności, pożyczek ani długów, "żyje" z emerytury "na bieżąco". Skarżący przedstawił także swoje miesięczne wydatki i zobowiązania stałe, do których zaliczył: media – 450 zł; śmieci, telefon, internet i ubezpieczenie – 150 zł; leczenie – 100 zł; opłaty za mieszkanie – 200 zł; środki higieny i czystości – 100 zł; koszty komunikacyjne – 100 zł oraz inne wydatki – 100 zł. Do wniosku załączył wyciągi rachunku bankowego z okresu od 30 kwietnia do 30 czerwca 2017 r. Na zarządzenie referendarza sądowego z 4 sierpnia 2017 r. skarżący nadesłał ponadto wyciągi z rachunku bankowego z okresu od 1 lipca do 11 sierpnia 2017 r., a także kopie decyzji z dnia 15 marca 2017 r. o waloryzacji emerytury. Postanowieniem z dnia 7 września 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu ww. postanowienia referendarz podkreślił, iż w jego ocenie nie można przyjąć by strona znajdowała się w stanie ubóstwa, skoro posiada majątek nieruchomy i ruchomy o znacznej wartości, jak również stałe źródło dochodów z tytułu emerytury. Zauważył, że analiza wydatków jakie ponosi skarżący prowadzi do wniosku, że jest on w stanie ponieść opłatę sądową w wysokości 200 zł, skoro miesięczny dochód skarżącego (2.155,69 zł) przewyższa oświadczone wydatki, które można zaliczyć do niezbędnych do utrzymania (łącznie około 1.200 zł). Referendarz zwrócił również uwagę na fakt, iż wnioskodawca jak sam przyznaje nie posiada żadnego zadłużenia ani nie zaciągnął pożyczek i na bieżąco reguluje swoje zobowiązania. Dodał, iż z historii operacji dokonywanych na rachunku bankowym wynika, iż w każdym miesiącu pozostają mu wolne środki przekraczające kwotę 200 zł, a co więcej – w dniu [...] lipca 2017 r. – zatem już po złożeniu skargi do sądu administracyjnego, skarżący dokonał wypłaty środków w wysokości 2.000 zł. Pismem z [...] września 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego. Podkreślił, iż wypłata środków w kwocie 2.000 zł spowodowana była koniecznością wykonania naprawy samochodu osobowego należącego do strony w związku z kolizją, do której doszło [...] czerwca 2017 r. w Poznaniu. Wyjaśnił, iż w związku z nieprzyznaniem się do winy kierowcy drugiego pojazdu sprawa została przekazana do sądu rejonowego, lecz nie wyznaczono jeszcze terminu rozprawy. Dodał, iż warsztat samochodowy w takiej sytuacji poradził skarżącemu naprawę we własnym zakresie, w związku z czym ograniczył on wszystkie swoje wydatki, by zebrać pieniądze na naprawę auta. Wskazał, iż naprawa wyniesie łącznie ok. 5.000 zł i przez najbliższe miesiące będzie on zbierał pieniądze na ten cel. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W ocenie Sądu referendarz sądowy, mając na uwadze treść wniosku oraz przedłożone przez skarżącego dokumenty, prawidłowo ocenił sytuację finansową strony i stwierdził, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Strona nie wykazała bowiem, iż w jej przypadku zachodzą ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przypomnieć należy, że zgodnie z oświadczeniem skarżący posiada dom o pow. 250 m2 o wartości 800.000 zł, samochód osobowy, a także uzyskuje stałe dochody w wysokości 2.155,69 zł miesięcznie. Porównując powyższe z kwotą niezbędnych kosztów utrzymania wskazanych we wniosku przez stronę (łącznie ok. 1.200 zł miesięcznie), referendarz słusznie uznał, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższego stanowiska Sądu nie zmienia również treść wniesionego przez stronę sprzeciwu. Skarżący wskazał, że pobraną z konta w dniu [...] lipca 2017 r. kwotę 2.000 zł przeznaczył na naprawę swego samochodu, której łączny koszt wyniesie 5.000 zł, w związku z czym przez najbliżej pieniądze będzie on zbierał brakującą kwotę. Podkreślenia wymaga, że opłaty sądowe winny być traktowane na równi z pozostałymi wydatkami, które nie są niezbędne dla egzystencji (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2006 r. o sygn. akt II OZ 830/06). Instytucja prawa pomocy znajduje bowiem zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy wnioskująca strona nie posiada majątku, który mogłaby przeznaczyć na udział w kosztach sądowych, a nie w przypadku, gdy środki takie wprawdzie posiada ale przeznacza je na spłatę innych zobowiązań. Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy skarżący oświadcza, iż dokona na własny koszt naprawy pojazdu, której łączny koszt wyniesie 5.000 zł świadczy o tym, iż byłby on w stanie również zagospodarować środki niezbędne w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponadto wskazać należy, iż w sytuacji, gdy sprawcą kolizji, o której wspomina strona w sprzeciwie, okaże się kierowca drugiego z pojazdów biorących udział w zderzeniu, strona będzie mogła domagać się zwrotu kosztów naprawy swego pojazdu z obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych (OC) sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.