V SA/Wa 1243/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-16
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Jadwiga Smołucha, Aleksandra Młyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pomniejszonej wysokości, uwzględniając stwierdzone nieprawidłowości w zakresie użytkowania gruntów rolnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny na podstawie kontroli terenowej, która wykazała brak prowadzenia działalności rolniczej na części zadeklarowanych gruntów. W związku z tym, zastosowanie sankcji w postaci pomniejszenia płatności, zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, było zasadne. Skarga rolnika została oddalona.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Kontrola terenowa wykazała, że zadeklarowana powierzchnia była większa niż stwierdzona, z powodu braku prowadzenia działalności rolniczej na części działek. Organy administracji przyznały płatności w pomniejszonej wysokości. Rolnik wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i błędną ocenę materiału dowodowego. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Asesor WSA - Aleksandra Młyńska, Protokolant - st. spec. Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę. c.v.s.
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. B. (dalej – "Strona" lub "Skarżący", "Wnioskodawca") jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej – "Dyrektor Oddziału ARiMR", "organ II instancji") z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej - "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR", "organ I instancji") z [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 19,05 ha, płatności za zazielenienie – płatności z tytułu
praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (PZZ) do powierzchni 19,05 ha
oraz płatności dodatkowej do powierzchni 19,05 ha.
[...] kwietnia 2017 r. organ przeprowadził oględziny deklarowanych do płatności działek rolnych. W wyniku oględzin stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zadeklarowania powierzchni większej niż stwierdzona (łączna powierzchnia zawyżenia na działkach rolnych A, E, F, G, I, J wyniosła 3,14 ha).
Decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 do powierzchni mniejszej niż deklarowana we wniosku, wykluczając zawyżoną powierzchnię
3,14 ha.
W wyniku rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy Dyrektor Oddziału ARiMR,
decyzją z [...] września 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone
rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2017 r.
Wyrokiem z 14 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2052/17 Wojewódzki Sąd
Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] września
2017 r. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydając decyzję,
utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura, nie dokonał pełnej weryfikacji
zarzutów podniesionych przez skarżącego i nie zweryfikował dokładnie zgromadzonego w
sprawie materiału dowodowego – organ II instancji nie odniósł się do podniesionego w
odwołaniu braku uwzględnienia w płatnościach działki B1 i posiłkował się w dużej mierze
stanowiskiem organ I instancji. Sąd zalecił by organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy
dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w świetle
obowiązujących przepisów, w szczególności ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w
ramach systemów wsparcia bezpośredniego jak również
przepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.
uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w
odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy
lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do
płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej
zgodności, przy czym organ miał dokonać także analizy okoliczności wskazywanych w
toku postępowania przez stronę skarżącą, odnosząc się w decyzji do konkretnie
oznaczonych działek.
[...] października 2018 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr
[...], którą uchylił rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...]
czerwca 2017 r. i przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi I instancji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją
nr [...] z [...] stycznia 2019 r., przyznał wnioskodawcy:
- jednolitą płatność obszarową w wysokości 5157,41 zł, wynikającą z pomniejszenia
płatności o kwotę w wysokości 2 193,81 zł ze względu na zastosowanie współczynnika
korygującego oraz stwierdzone nieprawidłowości,
- płatność za zazielenienie w wysokości 4 916,96 zł, wynikającą z pomniejszenia
płatności o kwotę w wysokości 16,73 zł ze względu na zastosowanie współczynnika
korygującego,
- płatność redystrybucyjną (dodatkową) w wysokości 1 412,07 zł, wynikającą z
pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 818,65 zł ze względu na zastosowanie
współczynnika korygującego oraz stwierdzone nieprawidłowości.
Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł odwołanie.
Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego
ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] stycznia
2019 r. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1-4 ustawy
z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.
U. z 2018 r., poz. 1312), dalej – "ustawa o płatnościach OB.", jednolita płatność
obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa
i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej
położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2
rozporządzenia nr 1307/2013. Organ wyjaśnił, że we wniosku powinny być zgłaszane
jedynie te obszary, które już w dniu złożenia wniosku były utrzymywane w stanie, dzięki
któremu nadają się do uprawy bez konieczności podejmowania działań naprawczych i w
takim stanie znajdują się przez cały rok kalendarzowy, bądź na gruntach powinny być
stosowane zabiegi agrotechniczne, które zlikwidują niepożądaną roślinność. Dyrektor
Oddziału ARiMR wskazał, że w wyniku oględzin przeprowadzonych w [...] kwietnia 2017 r.
na działkach skarżącego stwierdzono uchybienia dotyczące przestrzegania warunków
prowadzenia działalności rolniczej na następujących na działkach rolnych:
- - A, położonej na działce ewidencyjnej 11/13, widoczna jest zaschnięta wieloletnia
roślinność, zakrzaczenia i zadrzewienia oraz młode odrosty drzew, na części działki
roślinność jest bardzo uboga, charakterystyczna dla gruntów odłogowanych;
- - B, położonej na działce ewidencyjnej 11/13, widoczna jest zaschnięta wieloletnia
roślinność, zakrzaczenia i zadrzewienia oraz młode odrosty drzew, na części działki
roślinność jest bardzo uboga, charakterystyczna dla gruntów odłogowanych, w części
północnej działki widoczne obniżenie terenu – wysypisko śmieci;
- - E, położonej na działce ewidencyjnej od 238/1 do 238/19, widoczne jest
częściowe wieloletnie zadrzewienie oraz bardzo uboga roślinność lub jej całkowity brak,
charakterystyczna dla gruntów odłogowanych, widoczna jest również roślinność
wieloletnia zaschnięta oraz podjęte prace polegające na usuwaniu drzew;
- - F, położonej na działce ewidencyjnej 354, widoczna jest roślinność wieloletnia
zaschnięta oraz zakrzaczenia i zadrzewienia;
- - G, położonej na działce ewidencyjnej 357, 358, 359, widoczna jest roślinność
wieloletnia zaschnięta oraz zakrzaczenia, na części działki zaschnięta roślinność
charakterystyczna dla terenów podmokłych;
- - I, położonej na działce ewidencyjnej 363, 364, 365, widoczna jest roślinność
wieloletnia, zaschnięta, charakterystyczna dla terenów odłogowanych;
- - J, położonej na działce ewidencyjnej 367, widoczna jest droga dojazdowa oraz
roślinność wieloletnia zaschnięta.
Wobec tych ustaleń organ II instancji nie dał wiary wyjaśnieniom Strony o użytkowaniu w
roku 2016 deklarowanych gruntów na powierzchni wskazanej we wniosku. Nie dał również
wiary dołączonym do odwołania oświadczeniom T. Z. oraz M. S., uznając je za sprzeczne ze zgromadzonym
materiałem dowodowym.
Podkreślono, że treść oświadczenia T.Z. jest ogólna, nie wskazuje
bowiem powierzchni na jakich podejmowano czynności, a jedynie nr działek
ewidencyjnych zaś z treści oświadczenia M. S. wynika, że dokonywał on
wypasu na działce rolnej B położonej na działce ewidencyjnej [...] w latach 2015 i 2016,
jednak jak sam przyznaje na gruntach wypasanych pozostawała niewyjedzona trawa oraz
samosiewki drzew, krzaki i drzewa.
Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że co
prawda przeprowadzona kontrola miała miejsce [...] kwietnia 2017 r. jednak na podstawie
zastanej wieloletniej zaschniętej roślinności lub braku pokrycia gruntów roślinami można
stwierdzić, że zaniedbania dotyczą co najmniej całego roku poprzedniego. Natomiast
rozbieżności w ustalonej powierzchni PEG oraz kontroli na miejscu w roku 2016 wynikały z
faktu, że ustalając powierzchnię PEG na 2016 r. organy ARiMR posługiwały się
ortofotomapą z [...] kwietnia 2015 r. Na podstawie tej ortofotomapy organy ARiMR nie były
w stanie ustalić zaniedbań na gruntach w roku 2016. Wyznaczona powierzchnia była
zatem nieprawidłowa i wynikała z braku posiadania przez organy ARiMR informacji o
występujących zaniechaniach użytkowania. Wyjaśniono, że deklarowane grunty na całej
zgłoszonej powierzchni powinny spełniać wszelkie wymogi do objęcia płatnościami przez
cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. W tym czasie stanowią one
użytki rolne, nie mogą natomiast stanowić – nawet "chwilowo" jak wskazuje Skarżący –
"składu ściętego drzewa". Co więcej, skoro ścięte drzewo na gruntach nie zostało
uprzątnięte w roku 2017, to znajdowało się ono tam z całą pewnością również w roku
2016. Stwierdzone nieprawidłowości spowodowały że łączna powierzchnia gruntów
wykluczonych z płatności wyniosła 3,14 ha, co stanowi 19,74% powierzchni stwierdzonej.
Wskazano, że zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr
640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku
a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha powierzchni stwierdzonej, wówczas
pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność
stwierdzonej różnicy.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na
decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] kwietnia 2019 r. Skarżący zarzucił
zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów:
- art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego odniesienia do dowodów
przedstawionych przez Stronę w odwołaniu, tj. m.in. oświadczeń świadków przy
jednoczesnym zbyt silnym akcentowaniu znaczenia i waloru dowodowego kontroli
terenowej oraz ortofotomap, które wykonywane były w terminie późniejszym niż składany
wniosek i stan przed jego złożeniem, co nie odzwierciedla w pełni stanu działek na dzień
składania wniosku a jednocześnie ortofotomapy z kolejnych lat wykazują znaczne
odmienności w zakresie zagospodarowania działek i to pomimo aktualizacji ich w cyklu
czteroletnim, co mogło mieć istotny wpływ na treść skarżonej decyzji;
- art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego w
tym wyjaśnień Skarżącego nie ustosunkowując się do wskazanych przez niego
rozbieżności w zakresie powierzchni działek ujawnianych w poszczególnych dokumentach
np. ortofotomapach, protokołach kontroli i zdjęciach, co w ostateczności doprowadziło do
wadliwego (błędnego) ustalenia stanu faktycznego sprawy, co w istocie mogło mieć wpływ
na treść skarżonej decyzji;
- art. 79a § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie (niewskazanie Stronie
okoliczności zdaniem organu nieudowodnionych, co doprowadziło organ do decyzji
negatywnej dla Skarżącego i niezgodnej z jego żądaniem) przez organ pomimo spełnienia
przesłanek wskazanych w naruszonym przepisie, co mogło mieć istotny wpływ na treść
wydanej decyzji;
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do
władzy publicznej poprzez m.in. przedkładanie interesu publicznego ponad uzasadniony
interes prywatny Skarżącego oraz dopuszczenie się uchybień procesowych w zakresie
gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz braku całościowego merytorycznego
badania sprawy celem utrzymania w mocy decyzji organu I instancji;
- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia skarżonej
decyzji motywów dla których odmówił waloru wiarygodności oświadczeniom T. Z.
i M. S. oraz jakim materiałem dowodowym dysponował w
sprawie i z jakim dowodami ww. oświadczenia nie są zgodne oraz na jakiej podstawie
przyjął, że istniejące na działkach zadrzewienie wykazane podczas kontroli bez żadnych
wątpliwości dotyczą całego roku 2016 r. pomimo wyrażonej w tym przepisie reguły
przekonywania do swoich argumentów i zasadności motywów, którymi kierował się
rozpoznając sprawę;
- § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie
określenia maksymalnego zagęszczenia drzew poprzez niezastosowanie go w sprawie I
nieuznanie, że ilość zadrzewienia wykryta na działkach skarżącego mieści się w granicach
przewidzianych w rozporządzeniu, co skutkowało ustaleniem stanu faktycznego sprawy
niezgodnie z stanem rzeczywistym, a w konsekwencji nienależnym pozbawieniem
skarżącego części należnych mu płatności.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w
uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a.", sądy
administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki
określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego
jest zbadanie legalności (zgodności z prawem) zaskarżonego rozstrzygnięcia, czyli
ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały
przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując
powyższe uprawnienia sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny
zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, i w
konsekwencji przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym
rozstrzygnięciu Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] kwietnia 2019 r., (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
Przedmiotem sporu w sprawie jest zasadność przyznania Skarżącemu płatności w
ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2016 r. w pomniejszonej wysokości.
W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach
systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 278 dalej jako "ustawa o
płatnościach"), jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla
młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane
dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej
spełniającej łącznie następujące warunki:
1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust.
2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";
2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o
przyznanie tych płatności;
3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;
4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust.
2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o
którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji
gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o płatnościach, wysokość płatności:
1) obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru
zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni,
2) do zwierząt w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby zwierząt
zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę
- po uwzględnieniu art. 8 ust. 1,3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń,
wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych
nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po
uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr
1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%.
W myśl art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności
bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki
rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady
(WE) nr 73/2009, warunkiem uznania użytków rolnych gospodarstwa rolnego za
"kwalifikujący się hektar" jest wykorzystywane ich do prowadzenia działalności rolniczej.
Rozporządzenie nr 1307/2013 w art. 4 ust. 1 lit c definiuje jako działalność rolniczą
następujące działania: (i)produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory,
dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;
(ii)utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub
uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza
zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez
państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub
(iii)prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na
użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub
uprawy.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących
przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do
powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się
przepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.
uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w
odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub
wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności
bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.
Stosownie do art. 18 ust. 6 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, jeżeli
różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną
wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej.
Natomiast zgodnie z art. 19a ust. 1 powołanego rozporządzenia, jeżeli różnica między
powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną
przekracza 3% lub 2 ha powierzchni stwierdzonej, wówczas pomoc oblicza się na
podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy.
W rozpoznawanej sprawie organ, po przeprowadzeniu kontroli w gospodarstwie
skarżącego, stwierdził brak wykorzystywania części działek zgłoszonych do płatności do
prowadzania działalności rolniczej i w konsekwencji przedeklarowanie powierzchni
zgłoszonych do płatności działek rolnych o 3,14 ha, co stanowi 19,74% powierzchni
stwierdzonej. Skarżący kwestionuje dokonane przez organ ustalenia co do braku
prowadzenia działalności rolniczej na części działek zadeklarowanych we wniosku o
przyznanie płatności.
Zgodnie z art. 36 ust. 1-4 ustawy o płatnościach, Agencja przeprowadza kontrole
administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach,
o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów
lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes Agencji może powierzyć
przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ust. 1, jednostkom organizacyjnym
dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi,
określonymi na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 1. 3. Przestrzeganie norm lub wymogów może
podlegać kontroli administracyjnej zgodnie z art. 96 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013.
Art. 74 ust. 1-4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17
grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i
monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr
165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE)
nr 485/2008 stanowi, że zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji
płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu,
przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w
celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole
uzupełniane są przez kontrole na miejscu. Do celów kontroli na miejscu państwa
członkowskie sporządzają próbę kontrolną zawierającą listę gospodarstw rolnych lub
beneficjentów. Państwa członkowskie mogą korzystać z technik teledetekcji i globalnego
systemu nawigacji satelitarnej w celu przeprowadzania kontroli działek rolnych na miejscu.
W przypadku nieprzestrzegania warunków kwalifikowalności stosuje się art. 63. Zatem
podczas wywiadu terenowego inspektorzy sporządzają szkice oraz wykonują zdjęcia. Na
szkicach określa się przebieg działek rolnych, zaznacza powierzchnię wyłączoną z
płatności oraz wskazuje miejsca i kierunek wykonanych zdjęć. Zdjęcia zaś wykonywane są
aparatem cyfrowym (dokładnym), a ich wersja elektroniczna stanowi dowód w sprawie.
Jednocześnie mając na uwadze powyższe regulacje zauważyć należy, iż składając
wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie
płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ w toku
postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz
sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności.
W rozpoznawanej sprawie podstawę ustaleń faktycznych, w zakresie użytkowanej
rolniczo powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku do płatności, stanowiła kontrola
przeprowadzona w gospodarstwie rolnym strony przez inspektorów terenowych,
obejmująca weryfikację kwalifikowalności powierzchni działek zgłoszonych do płatności na
rok 2016. Kontrola w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została w oparciu o
powołane wyżej przepisy prawa, metodą inspekcji terenowej, która polega na weryfikacji w
terenie położenia oraz granic zadeklarowanych przez rolnika we wniosku działek rolnych,
pomiarze powierzchni upraw przy wykorzystaniu dopuszczalnych metod, odwzorowaniu
dokonanych ustaleń na materiale graficznym i zobrazowaniu stanu gruntów poprzez
sporządzenie dokumentacji fotograficznej. Inspektorzy terenowi podczas kontroli na
miejscu ustalili stan faktyczny zadeklarowanych działek, w tym ich powierzchnie
użytkowane rolniczo, poprzez oględziny działek rolnych oraz dokonanie pomiarów
powierzchni, co do której stwierdzono, że jest ona użytkowana rolniczo, urządzeniem
GPS. Z czynności tej sporządzono protokół oraz szkice i dokumentację fotograficzną
obrazującą rzeczywisty sposób zagospodarowania działek, w szczególności pokrywającą
działki roślinność. W treści raportu z kontroli zostały wskazane działki objęte kontrolą oraz
stwierdzone powierzchnie działek referencyjnych. Kontrolą zostały objęte wszystkie działki
zadeklarowane przez skarżącego do płatności, co potwierdzają sporządzone w trakcie
oględzin szkice określające przebieg działek rolnych, powierzchnię wyłączoną z płatności
oraz miejsca i kierunek wykonanych zdjęć. Zawarte w raporcie kontroli wyniki oględzin
działek znajdują potwierdzenie w dołączonym do raportu materiale fotograficznym.
Skarżący został powiadomiony o terminie kontroli i następnie doręczono mu protokół z
kontroli, który został podpisany przez skarżącego bez zastrzeżeń. Skarżący miał zatem
miał możliwość zweryfikowania wyników kontroli. Skarżący zakwestionował wyniki kontroli
dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W toku postępowania odwoławczego
Skarżący nie wykazał, że w 2016 r. faktycznie użytkował rolniczo grunty, zgłoszone do
płatności we wniosku o przyznanie płatności na 2016 rok, na całej powierzchni,
zadeklarowanej. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że analiza materiału
dowodowego, a w szczególności protokołu oględzin oraz szkiców i zdjęć sporządzonych
podczas inspekcji terenowej, nie daje podstaw do podważenia wyników kontroli. Ustalenia
poczynione w toku kontroli zawarte w protokole kontroli są dowodem w sprawie i podstawą
wydanego rozstrzygnięcia. Raport z kontroli należy uznać za dokument urzędowy w
rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego
organy. Samo zakwestionowanie przez stronę ustaleń raportu nie powoduje, że traci on
walor dokumentu urzędowego. W tym przypadku to na stronie ciąży obowiązek
przedstawienia przeciwdowodu lub innych okoliczności mających znaczenie dla zawartych
w nim ustaleń. Organ odwoławczy trafnie uznał, że przedłożone przy odwołaniu przez
skarżącego oświadczenia osób fizycznych, o dokonywaniu koszenia trawy i wypasu bydła
oraz na wskazanych działkach, nie podważają ustaleń zawartych w protokole kontroli oraz
dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej. Kontrolę przeprowadzili bowiem
wyspecjalizowani kontrolerzy, którzy w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie, z
uwagi na znajdującą się na działkach wieloletnią zaschniętą roślinność, zakrzaczenia i
siewki drzew lub roślinność typową dla gruntów odłogowanych, stwierdzili brak
użytkowania rolniczego części zadeklarowanych przez skarżącego działek. Wyniki kontroli
na miejscu w sposób niewątpliwy wykazały, że na powierzchni wykluczonych z płatności
działek rolnych skarżący nie przeprowadził zabiegów koszenia oraz zapobiegających
rozprzestrzenianiu się chwastów, o czym świadczy występowanie wieloletniej zaschniętej
roślinności na tych działkach, widoczne na zdjęciach sporządzonych podczas oględzin.
Podnoszone przez Skarżącego okoliczności okresowego podtopienia działek, które jego
zdaniem uniemożliwiały prowadzenie działań agrotechnicznych na działkach, winny być
zgłoszone w stosownym terminie organowi, czego skarżący nie uczynił. Z drugiej strony
zauważyć także należy, że argumentacja skarżącego odnośnie braku możliwości
prowadzenia działań agrotechnicznych z uwagi na wskazane okoliczności potwierdza
ustalenia kontroli co do zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, a mianowicie
niedokonywania prawidłowych zabiegów agrotechnicznych. Czynności kontrolne objęły
powierzchnie wszystkich działek zadeklarowanych do płatności i w ich wyniku w sposób
nie budzący wątpliwości organy ustaliły faktyczną powierzchnię użytkowaną rolniczo. Stan
faktyczny działek, stwierdzony przez wyspecjalizowanych kontrolerów podczas oględzin
działek i utrwalony w protokole kontroli oraz w dokumentacji fotograficznej, potwierdza
stanowisko organu, że deklaracja skarżącego złożona we wniosku o przyznanie płatności
nie była zgodna ze stanem faktycznym zastanym w dniu kontroli. Dokonanym przez organ
odwoławczy w oparciu o protokół kontroli ustaleniom w zakresie użytkowanej rolniczo
powierzchni działek nie można postawić zarzutu dowolności ani arbitralności, gdyż organ
szczegółowo opisał nieprawidłowości stwierdzone na poszczególnych działkach, w oparciu
o dokumentację przeprowadzonych zgodnie z prawem czynności kontrolnych, w tym
ocenę stanu upraw i pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo, dokonanych przez
wyspecjalizowanych kontrolerów. Tym samym nie można w rozpoznawanej sprawie
deprecjonować wartości wyników raportu z kontroli przeprowadzonej [...] kwietnia 2017 r. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości – gdyż został sporządzony w
sposób prawidłowy przez osoby spełniające wskazane wyżej warunki – nie można
organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do
przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku
podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu
faktycznego i załatwienia sprawy.
Zgodnie z pkt 77 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia
17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu
zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej
zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 2014.07.31), kontrole na miejscu powinny być
przeprowadzane w roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o
przyznanie pomocy i wnioski o płatność. W odniesieniu do wnioskodawców ubiegających
się o środki z systemów wsparcia w sektorze wina na podstawie art. 46 i 47
rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, kontrole takie powinny zostać przeprowadzone w
dowolnym momencie w trakcie trwania okresu, o którym mowa w art. 97 ust. 1 akapit drugi
rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie zaś z art. 97 ust 1 Rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie
finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające
rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr
814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549) karę
administracyjną przewidzianą w art. 91 nakłada się w przypadku nieprzestrzegania zasady
wzajemnej zgodności w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego
("dany rok kalendarzowy"), oraz w przypadku gdy taką niezgodność można bezpośrednio
przypisać beneficjentowi, który złożył w danym roku kalendarzowym wniosek o przyznanie
pomocy lub wniosek o płatność. W ocenie sądu zarówno organy uwzględniając
przytoczone powyżej przepisy prawidłowo uznały, że podstawą ustaleń faktycznych
sprawy stanowią wyniki inspekcji terenowej przeprowadzonej [...] kwietnia 2017 r., słusznie wskazując, że jej wyniki mogły być uznane za miarodajne dla poczynienia ustaleń
faktycznych w przedmiocie wniosku strony o przyznanie płatności ONW na 2016 rok.
Niezasadny jest zarzut nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego na działkach o
nr. ewid. [...] i [...]. Pomiary oraz lokalizacje tych działek dokonane zostały z
uwzględnieniem załącznika graficznego przedłożonego wraz z wnioskiem, gdzie Strona
wskazała położenie działki rolnej B (JPO) i B1 (TUZ) - działka nr ewid. [...] oraz działki
rolnej J(JPO) i J1 (TUZ) - działka nr ewid. [...]. Zatem zgodnie z § 4 ust. 1 pkt
1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 r. w sprawie
szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących
płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2015 poz. 352 z późn.
zm.) w przesłanym lub udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa, materiale graficznym, o którym mowa w art. 72 ust. 3 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie
finansowania wspólne polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz
uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98,
(WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L 347 z 20.12.2013,
str. 549, z późn. zm.), rolnik wskazuje granice działek rolnych wraz z ich oznaczeniem.
Sporządzona podczas oględzin działek dokumentacja fotograficzna oraz szkice
potwierdzają ustalenia organu co do braku prowadzenia działalności rolniczej na tych
działkach, o czym świadczy m.in. wieloletnia zaschnięta roślinność.
Niezasadny jest zarzut nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego wobec braku
zastosowania w sprawie § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6
marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew. W
rozpoznawanej sprawie przyczyną wykluczenia z płatności części zadeklarowanych przez
Skarżącego działek było ustalenie przez inspektorów terenowych w wyniku oględzin tych
działek, że znajdująca się na tych działkach roślinność (wieloletnia zaschnięta roślinność,
zakrzaczenia, siewki drzew, roślinność typowa dla gruntów odłogowanych), świadczy o
tym, że w 2016 r. na tych działkach nie była prowadzona działalność rolnicza.
Okoliczność, że część wykluczonych z płatności działek porastały siewki drzew nie była
wyłączną przyczyną braku uznania tych użytków gospodarstwa rolnego za kwalifikujący
się hektar. Tym samym, nawet w przypadku ustalenia, że maksymalne zagęszczenie
drzew nie przekracza 100 drzew na hektar, równoczesna obecność na kontrolowanych
działkach innej roślinności, świadczącej jednoznacznie o braku prowadzenia na tych
terenach działalności rolniczej, wyklucza możliwość przyznania płatności w odniesieniu do
tych działek.
W konsekwencji organy I i II instancji trafnie uznały, że wykryte w toku kontroli na
miejscu nieprawidłowości, dotyczące powierzchni kwalifikującej się do płatności i
stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią
stwierdzoną, powstała na skutek wykluczenia z płatności nieprawidłowych powierzchni,
obligowały organy do zastosowania art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i w
konsekwencji pomniejszenia należnych stronie płatności, zawierając w decyzji
wyczerpujące uzasadnienie zastosowania sankcji.
W tym stanie rzeczy sąd uznał, że ustalenia poczynione przez organ II instancji są
prawidłowe i mają oparcie w zebranym materiale dowodowym. W kontrolowanej sprawie
Dyrektor ARiMR podjął bowiem wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu
faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wystarczający
do podjęcia rozstrzygnięcia. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i
merytorycznie uzasadnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób nie budzący
wątpliwości umożliwił podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania płatności w
pomniejszonej wysokości. Decyzja jest zrozumiała, a argumenty w niej zawarte pozwalają
na prześledzenie rozumowania organu.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił
skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło