V SA/Wa 1243/19

WyrokWSA w Warszawie2019-12-16

Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Jadwiga Smołucha, Aleksandra Młyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pomniejszonej wysokości, uwzględniając stwierdzone nieprawidłowości w zakresie użytkowania gruntów rolnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny na podstawie kontroli terenowej, która wykazała brak prowadzenia działalności rolniczej na części zadeklarowanych gruntów. W związku z tym, zastosowanie sankcji w postaci pomniejszenia płatności, zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, było zasadne. Skarga rolnika została oddalona.
Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Kontrola terenowa wykazała, że zadeklarowana powierzchnia była większa niż stwierdzona, z powodu braku prowadzenia działalności rolniczej na części działek. Organy administracji przyznały płatności w pomniejszonej wysokości. Rolnik wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i błędną ocenę materiału dowodowego. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Asesor WSA - Aleksandra Młyńska, Protokolant - st. spec. Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę. c.v.s. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. B. (dalej – "Strona" lub "Skarżący", "Wnioskodawca") jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej – "Dyrektor Oddziału ARiMR", "organ II instancji") z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej - "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR", "organ I instancji") z [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 19,05 ha, płatności za zazielenienie – płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (PZZ) do powierzchni 19,05 ha oraz płatności dodatkowej do powierzchni 19,05 ha. [...] kwietnia 2017 r. organ przeprowadził oględziny deklarowanych do płatności działek rolnych. W wyniku oględzin stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zadeklarowania powierzchni większej niż stwierdzona (łączna powierzchnia zawyżenia na działkach rolnych A, E, F, G, I, J wyniosła 3,14 ha). Decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 do powierzchni mniejszej niż deklarowana we wniosku, wykluczając zawyżoną powierzchnię 3,14 ha. W wyniku rozpatrzenia odwołania wnioskodawcy Dyrektor Oddziału ARiMR, decyzją z [...] września 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2017 r. Wyrokiem z 14 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2052/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] września 2017 r. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydając decyzję, utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura, nie dokonał pełnej weryfikacji zarzutów podniesionych przez skarżącego i nie zweryfikował dokładnie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – organ II instancji nie odniósł się do podniesionego w odwołaniu braku uwzględnienia w płatnościach działki B1 i posiłkował się w dużej mierze stanowiskiem organ I instancji. Sąd zalecił by organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w świetle obowiązujących przepisów, w szczególności ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jak również przepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, przy czym organ miał dokonać także analizy okoliczności wskazywanych w toku postępowania przez stronę skarżącą, odnosząc się w decyzji do konkretnie oznaczonych działek. [...] października 2018 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], którą uchylił rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2017 r. i przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z [...] stycznia 2019 r., przyznał wnioskodawcy: - jednolitą płatność obszarową w wysokości 5157,41 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 2 193,81 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz stwierdzone nieprawidłowości, - płatność za zazielenienie w wysokości 4 916,96 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 16,73 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność redystrybucyjną (dodatkową) w wysokości 1 412,07 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 818,65 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego oraz stwierdzone nieprawidłowości. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł odwołanie. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312), dalej – "ustawa o płatnościach OB.", jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Organ wyjaśnił, że we wniosku powinny być zgłaszane jedynie te obszary, które już w dniu złożenia wniosku były utrzymywane w stanie, dzięki któremu nadają się do uprawy bez konieczności podejmowania działań naprawczych i w takim stanie znajdują się przez cały rok kalendarzowy, bądź na gruntach powinny być stosowane zabiegi agrotechniczne, które zlikwidują niepożądaną roślinność. Dyrektor Oddziału ARiMR wskazał, że w wyniku oględzin przeprowadzonych w [...] kwietnia 2017 r. na działkach skarżącego stwierdzono uchybienia dotyczące przestrzegania warunków prowadzenia działalności rolniczej na następujących na działkach rolnych: - - A, położonej na działce ewidencyjnej 11/13, widoczna jest zaschnięta wieloletnia roślinność, zakrzaczenia i zadrzewienia oraz młode odrosty drzew, na części działki roślinność jest bardzo uboga, charakterystyczna dla gruntów odłogowanych; - - B, położonej na działce ewidencyjnej 11/13, widoczna jest zaschnięta wieloletnia roślinność, zakrzaczenia i zadrzewienia oraz młode odrosty drzew, na części działki roślinność jest bardzo uboga, charakterystyczna dla gruntów odłogowanych, w części północnej działki widoczne obniżenie terenu – wysypisko śmieci; - - E, położonej na działce ewidencyjnej od 238/1 do 238/19, widoczne jest częściowe wieloletnie zadrzewienie oraz bardzo uboga roślinność lub jej całkowity brak, charakterystyczna dla gruntów odłogowanych, widoczna jest również roślinność wieloletnia zaschnięta oraz podjęte prace polegające na usuwaniu drzew; - - F, położonej na działce ewidencyjnej 354, widoczna jest roślinność wieloletnia zaschnięta oraz zakrzaczenia i zadrzewienia; - - G, położonej na działce ewidencyjnej 357, 358, 359, widoczna jest roślinność wieloletnia zaschnięta oraz zakrzaczenia, na części działki zaschnięta roślinność charakterystyczna dla terenów podmokłych; - - I, położonej na działce ewidencyjnej 363, 364, 365, widoczna jest roślinność wieloletnia, zaschnięta, charakterystyczna dla terenów odłogowanych; - - J, położonej na działce ewidencyjnej 367, widoczna jest droga dojazdowa oraz roślinność wieloletnia zaschnięta. Wobec tych ustaleń organ II instancji nie dał wiary wyjaśnieniom Strony o użytkowaniu w roku 2016 deklarowanych gruntów na powierzchni wskazanej we wniosku. Nie dał również wiary dołączonym do odwołania oświadczeniom T. Z. oraz M. S., uznając je za sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Podkreślono, że treść oświadczenia T.Z. jest ogólna, nie wskazuje bowiem powierzchni na jakich podejmowano czynności, a jedynie nr działek ewidencyjnych zaś z treści oświadczenia M. S. wynika, że dokonywał on wypasu na działce rolnej B położonej na działce ewidencyjnej [...] w latach 2015 i 2016, jednak jak sam przyznaje na gruntach wypasanych pozostawała niewyjedzona trawa oraz samosiewki drzew, krzaki i drzewa. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, że co prawda przeprowadzona kontrola miała miejsce [...] kwietnia 2017 r. jednak na podstawie zastanej wieloletniej zaschniętej roślinności lub braku pokrycia gruntów roślinami można stwierdzić, że zaniedbania dotyczą co najmniej całego roku poprzedniego. Natomiast rozbieżności w ustalonej powierzchni PEG oraz kontroli na miejscu w roku 2016 wynikały z faktu, że ustalając powierzchnię PEG na 2016 r. organy ARiMR posługiwały się ortofotomapą z [...] kwietnia 2015 r. Na podstawie tej ortofotomapy organy ARiMR nie były w stanie ustalić zaniedbań na gruntach w roku 2016. Wyznaczona powierzchnia była zatem nieprawidłowa i wynikała z braku posiadania przez organy ARiMR informacji o występujących zaniechaniach użytkowania. Wyjaśniono, że deklarowane grunty na całej zgłoszonej powierzchni powinny spełniać wszelkie wymogi do objęcia płatnościami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. W tym czasie stanowią one użytki rolne, nie mogą natomiast stanowić – nawet "chwilowo" jak wskazuje Skarżący – "składu ściętego drzewa". Co więcej, skoro ścięte drzewo na gruntach nie zostało uprzątnięte w roku 2017, to znajdowało się ono tam z całą pewnością również w roku 2016. Stwierdzone nieprawidłowości spowodowały że łączna powierzchnia gruntów wykluczonych z płatności wyniosła 3,14 ha, co stanowi 19,74% powierzchni stwierdzonej. Wskazano, że zgodnie z art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha powierzchni stwierdzonej, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] kwietnia 2019 r. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów: - art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego odniesienia do dowodów przedstawionych przez Stronę w odwołaniu, tj. m.in. oświadczeń świadków przy jednoczesnym zbyt silnym akcentowaniu znaczenia i waloru dowodowego kontroli terenowej oraz ortofotomap, które wykonywane były w terminie późniejszym niż składany wniosek i stan przed jego złożeniem, co nie odzwierciedla w pełni stanu działek na dzień składania wniosku a jednocześnie ortofotomapy z kolejnych lat wykazują znaczne odmienności w zakresie zagospodarowania działek i to pomimo aktualizacji ich w cyklu czteroletnim, co mogło mieć istotny wpływ na treść skarżonej decyzji; - art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego w tym wyjaśnień Skarżącego nie ustosunkowując się do wskazanych przez niego rozbieżności w zakresie powierzchni działek ujawnianych w poszczególnych dokumentach np. ortofotomapach, protokołach kontroli i zdjęciach, co w ostateczności doprowadziło do wadliwego (błędnego) ustalenia stanu faktycznego sprawy, co w istocie mogło mieć wpływ na treść skarżonej decyzji; - art. 79a § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie (niewskazanie Stronie okoliczności zdaniem organu nieudowodnionych, co doprowadziło organ do decyzji negatywnej dla Skarżącego i niezgodnej z jego żądaniem) przez organ pomimo spełnienia przesłanek wskazanych w naruszonym przepisie, co mogło mieć istotny wpływ na treść wydanej decyzji; - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej poprzez m.in. przedkładanie interesu publicznego ponad uzasadniony interes prywatny Skarżącego oraz dopuszczenie się uchybień procesowych w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz braku całościowego merytorycznego badania sprawy celem utrzymania w mocy decyzji organu I instancji; - art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia skarżonej decyzji motywów dla których odmówił waloru wiarygodności oświadczeniom T. Z. i M. S. oraz jakim materiałem dowodowym dysponował w sprawie i z jakim dowodami ww. oświadczenia nie są zgodne oraz na jakiej podstawie przyjął, że istniejące na działkach zadrzewienie wykazane podczas kontroli bez żadnych wątpliwości dotyczą całego roku 2016 r. pomimo wyrażonej w tym przepisie reguły przekonywania do swoich argumentów i zasadności motywów, którymi kierował się rozpoznając sprawę; - § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew poprzez niezastosowanie go w sprawie I nieuznanie, że ilość zadrzewienia wykryta na działkach skarżącego mieści się w granicach przewidzianych w rozporządzeniu, co skutkowało ustaleniem stanu faktycznego sprawy niezgodnie z stanem rzeczywistym, a w konsekwencji nienależnym pozbawieniem skarżącego części należnych mu płatności. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności (zgodności z prawem) zaskarżonego rozstrzygnięcia, czyli ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, i w konsekwencji przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] kwietnia 2019 r., (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Przedmiotem sporu w sprawie jest zasadność przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2016 r. w pomniejszonej wysokości. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 278 dalej jako "ustawa o płatnościach"), jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej spełniającej łącznie następujące warunki: 1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami"; 2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności; 3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha; 4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o płatnościach, wysokość płatności: 1) obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni, 2) do zwierząt w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn liczby zwierząt zatwierdzonych do danej płatności i stawki tej płatności na 1 sztukę - po uwzględnieniu art. 8 ust. 1,3 i 4 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz zmniejszeń, wykluczeń lub pozostałych kar administracyjnych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, a w przypadku jednolitej płatności obszarowej - po uwzględnieniu dodatkowo zmniejszeń, o których mowa w art. 11 rozporządzenia nr 1307/2013, z zastosowaniem współczynnika redukcji wynoszącego 100%. W myśl art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, warunkiem uznania użytków rolnych gospodarstwa rolnego za "kwalifikujący się hektar" jest wykorzystywane ich do prowadzenia działalności rolniczej. Rozporządzenie nr 1307/2013 w art. 4 ust. 1 lit c definiuje jako działalność rolniczą następujące działania: (i)produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii)utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii)prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. Stosownie do art. 18 ust. 6 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do płatności a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. Natomiast zgodnie z art. 19a ust. 1 powołanego rozporządzenia, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha powierzchni stwierdzonej, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. W rozpoznawanej sprawie organ, po przeprowadzeniu kontroli w gospodarstwie skarżącego, stwierdził brak wykorzystywania części działek zgłoszonych do płatności do prowadzania działalności rolniczej i w konsekwencji przedeklarowanie powierzchni zgłoszonych do płatności działek rolnych o 3,14 ha, co stanowi 19,74% powierzchni stwierdzonej. Skarżący kwestionuje dokonane przez organ ustalenia co do braku prowadzenia działalności rolniczej na części działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 36 ust. 1-4 ustawy o płatnościach, Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ust. 1, jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 1. 3. Przestrzeganie norm lub wymogów może podlegać kontroli administracyjnej zgodnie z art. 96 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Art. 74 ust. 1-4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 stanowi, że zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole uzupełniane są przez kontrole na miejscu. Do celów kontroli na miejscu państwa członkowskie sporządzają próbę kontrolną zawierającą listę gospodarstw rolnych lub beneficjentów. Państwa członkowskie mogą korzystać z technik teledetekcji i globalnego systemu nawigacji satelitarnej w celu przeprowadzania kontroli działek rolnych na miejscu. W przypadku nieprzestrzegania warunków kwalifikowalności stosuje się art. 63. Zatem podczas wywiadu terenowego inspektorzy sporządzają szkice oraz wykonują zdjęcia. Na szkicach określa się przebieg działek rolnych, zaznacza powierzchnię wyłączoną z płatności oraz wskazuje miejsca i kierunek wykonanych zdjęć. Zdjęcia zaś wykonywane są aparatem cyfrowym (dokładnym), a ich wersja elektroniczna stanowi dowód w sprawie. Jednocześnie mając na uwadze powyższe regulacje zauważyć należy, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. W rozpoznawanej sprawie podstawę ustaleń faktycznych, w zakresie użytkowanej rolniczo powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku do płatności, stanowiła kontrola przeprowadzona w gospodarstwie rolnym strony przez inspektorów terenowych, obejmująca weryfikację kwalifikowalności powierzchni działek zgłoszonych do płatności na rok 2016. Kontrola w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została w oparciu o powołane wyżej przepisy prawa, metodą inspekcji terenowej, która polega na weryfikacji w terenie położenia oraz granic zadeklarowanych przez rolnika we wniosku działek rolnych, pomiarze powierzchni upraw przy wykorzystaniu dopuszczalnych metod, odwzorowaniu dokonanych ustaleń na materiale graficznym i zobrazowaniu stanu gruntów poprzez sporządzenie dokumentacji fotograficznej. Inspektorzy terenowi podczas kontroli na miejscu ustalili stan faktyczny zadeklarowanych działek, w tym ich powierzchnie użytkowane rolniczo, poprzez oględziny działek rolnych oraz dokonanie pomiarów powierzchni, co do której stwierdzono, że jest ona użytkowana rolniczo, urządzeniem GPS. Z czynności tej sporządzono protokół oraz szkice i dokumentację fotograficzną obrazującą rzeczywisty sposób zagospodarowania działek, w szczególności pokrywającą działki roślinność. W treści raportu z kontroli zostały wskazane działki objęte kontrolą oraz stwierdzone powierzchnie działek referencyjnych. Kontrolą zostały objęte wszystkie działki zadeklarowane przez skarżącego do płatności, co potwierdzają sporządzone w trakcie oględzin szkice określające przebieg działek rolnych, powierzchnię wyłączoną z płatności oraz miejsca i kierunek wykonanych zdjęć. Zawarte w raporcie kontroli wyniki oględzin działek znajdują potwierdzenie w dołączonym do raportu materiale fotograficznym. Skarżący został powiadomiony o terminie kontroli i następnie doręczono mu protokół z kontroli, który został podpisany przez skarżącego bez zastrzeżeń. Skarżący miał zatem miał możliwość zweryfikowania wyników kontroli. Skarżący zakwestionował wyniki kontroli dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W toku postępowania odwoławczego Skarżący nie wykazał, że w 2016 r. faktycznie użytkował rolniczo grunty, zgłoszone do płatności we wniosku o przyznanie płatności na 2016 rok, na całej powierzchni, zadeklarowanej. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że analiza materiału dowodowego, a w szczególności protokołu oględzin oraz szkiców i zdjęć sporządzonych podczas inspekcji terenowej, nie daje podstaw do podważenia wyników kontroli. Ustalenia poczynione w toku kontroli zawarte w protokole kontroli są dowodem w sprawie i podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Raport z kontroli należy uznać za dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy. Samo zakwestionowanie przez stronę ustaleń raportu nie powoduje, że traci on walor dokumentu urzędowego. W tym przypadku to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia przeciwdowodu lub innych okoliczności mających znaczenie dla zawartych w nim ustaleń. Organ odwoławczy trafnie uznał, że przedłożone przy odwołaniu przez skarżącego oświadczenia osób fizycznych, o dokonywaniu koszenia trawy i wypasu bydła oraz na wskazanych działkach, nie podważają ustaleń zawartych w protokole kontroli oraz dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej. Kontrolę przeprowadzili bowiem wyspecjalizowani kontrolerzy, którzy w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie, z uwagi na znajdującą się na działkach wieloletnią zaschniętą roślinność, zakrzaczenia i siewki drzew lub roślinność typową dla gruntów odłogowanych, stwierdzili brak użytkowania rolniczego części zadeklarowanych przez skarżącego działek. Wyniki kontroli na miejscu w sposób niewątpliwy wykazały, że na powierzchni wykluczonych z płatności działek rolnych skarżący nie przeprowadził zabiegów koszenia oraz zapobiegających rozprzestrzenianiu się chwastów, o czym świadczy występowanie wieloletniej zaschniętej roślinności na tych działkach, widoczne na zdjęciach sporządzonych podczas oględzin. Podnoszone przez Skarżącego okoliczności okresowego podtopienia działek, które jego zdaniem uniemożliwiały prowadzenie działań agrotechnicznych na działkach, winny być zgłoszone w stosownym terminie organowi, czego skarżący nie uczynił. Z drugiej strony zauważyć także należy, że argumentacja skarżącego odnośnie braku możliwości prowadzenia działań agrotechnicznych z uwagi na wskazane okoliczności potwierdza ustalenia kontroli co do zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, a mianowicie niedokonywania prawidłowych zabiegów agrotechnicznych. Czynności kontrolne objęły powierzchnie wszystkich działek zadeklarowanych do płatności i w ich wyniku w sposób nie budzący wątpliwości organy ustaliły faktyczną powierzchnię użytkowaną rolniczo. Stan faktyczny działek, stwierdzony przez wyspecjalizowanych kontrolerów podczas oględzin działek i utrwalony w protokole kontroli oraz w dokumentacji fotograficznej, potwierdza stanowisko organu, że deklaracja skarżącego złożona we wniosku o przyznanie płatności nie była zgodna ze stanem faktycznym zastanym w dniu kontroli. Dokonanym przez organ odwoławczy w oparciu o protokół kontroli ustaleniom w zakresie użytkowanej rolniczo powierzchni działek nie można postawić zarzutu dowolności ani arbitralności, gdyż organ szczegółowo opisał nieprawidłowości stwierdzone na poszczególnych działkach, w oparciu o dokumentację przeprowadzonych zgodnie z prawem czynności kontrolnych, w tym ocenę stanu upraw i pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo, dokonanych przez wyspecjalizowanych kontrolerów. Tym samym nie można w rozpoznawanej sprawie deprecjonować wartości wyników raportu z kontroli przeprowadzonej [...] kwietnia 2017 r. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości – gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osoby spełniające wskazane wyżej warunki – nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zgodnie z pkt 77 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 2014.07.31), kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane w roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność. W odniesieniu do wnioskodawców ubiegających się o środki z systemów wsparcia w sektorze wina na podstawie art. 46 i 47 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, kontrole takie powinny zostać przeprowadzone w dowolnym momencie w trakcie trwania okresu, o którym mowa w art. 97 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie zaś z art. 97 ust 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549) karę administracyjną przewidzianą w art. 91 nakłada się w przypadku nieprzestrzegania zasady wzajemnej zgodności w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego ("dany rok kalendarzowy"), oraz w przypadku gdy taką niezgodność można bezpośrednio przypisać beneficjentowi, który złożył w danym roku kalendarzowym wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność. W ocenie sądu zarówno organy uwzględniając przytoczone powyżej przepisy prawidłowo uznały, że podstawą ustaleń faktycznych sprawy stanowią wyniki inspekcji terenowej przeprowadzonej [...] kwietnia 2017 r., słusznie wskazując, że jej wyniki mogły być uznane za miarodajne dla poczynienia ustaleń faktycznych w przedmiocie wniosku strony o przyznanie płatności ONW na 2016 rok. Niezasadny jest zarzut nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego na działkach o nr. ewid. [...] i [...]. Pomiary oraz lokalizacje tych działek dokonane zostały z uwzględnieniem załącznika graficznego przedłożonego wraz z wnioskiem, gdzie Strona wskazała położenie działki rolnej B (JPO) i B1 (TUZ) - działka nr ewid. [...] oraz działki rolnej J(JPO) i J1 (TUZ) - działka nr ewid. [...]. Zatem zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2015 poz. 352 z późn. zm.) w przesłanym lub udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, materiale graficznym, o którym mowa w art. 72 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólne polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), rolnik wskazuje granice działek rolnych wraz z ich oznaczeniem. Sporządzona podczas oględzin działek dokumentacja fotograficzna oraz szkice potwierdzają ustalenia organu co do braku prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach, o czym świadczy m.in. wieloletnia zaschnięta roślinność. Niezasadny jest zarzut nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego wobec braku zastosowania w sprawie § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew. W rozpoznawanej sprawie przyczyną wykluczenia z płatności części zadeklarowanych przez Skarżącego działek było ustalenie przez inspektorów terenowych w wyniku oględzin tych działek, że znajdująca się na tych działkach roślinność (wieloletnia zaschnięta roślinność, zakrzaczenia, siewki drzew, roślinność typowa dla gruntów odłogowanych), świadczy o tym, że w 2016 r. na tych działkach nie była prowadzona działalność rolnicza. Okoliczność, że część wykluczonych z płatności działek porastały siewki drzew nie była wyłączną przyczyną braku uznania tych użytków gospodarstwa rolnego za kwalifikujący się hektar. Tym samym, nawet w przypadku ustalenia, że maksymalne zagęszczenie drzew nie przekracza 100 drzew na hektar, równoczesna obecność na kontrolowanych działkach innej roślinności, świadczącej jednoznacznie o braku prowadzenia na tych terenach działalności rolniczej, wyklucza możliwość przyznania płatności w odniesieniu do tych działek. W konsekwencji organy I i II instancji trafnie uznały, że wykryte w toku kontroli na miejscu nieprawidłowości, dotyczące powierzchni kwalifikującej się do płatności i stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, powstała na skutek wykluczenia z płatności nieprawidłowych powierzchni, obligowały organy do zastosowania art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i w konsekwencji pomniejszenia należnych stronie płatności, zawierając w decyzji wyczerpujące uzasadnienie zastosowania sankcji. W tym stanie rzeczy sąd uznał, że ustalenia poczynione przez organ II instancji są prawidłowe i mają oparcie w zebranym materiale dowodowym. W kontrolowanej sprawie Dyrektor ARiMR podjął bowiem wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości umożliwił podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania płatności w pomniejszonej wysokości. Decyzja jest zrozumiała, a argumenty w niej zawarte pozwalają na prześledzenie rozumowania organu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło