V SA/Wa 1244/19

WyrokWSA w Warszawie2019-12-16

Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Jadwiga Smołucha, Aleksandra Młyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanych do płatności działkach, co skutkowało pomniejszeniem należnej płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny na podstawie protokołu kontroli terenowej, który stanowił wystarczający dowód do ustalenia, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na części zadeklarowanych działek. W związku z tym, pomniejszenie należnej płatności o sankcję administracyjną było zgodne z przepisami prawa, a skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi na rok 2016. Kontrola terenowa wykazała nieprawidłowości w zadeklarowanej powierzchni działek, polegające na zawyżeniu powierzchni użytkowanej rolniczo. Organy administracji przyznały płatność w pomniejszonej wysokości i nałożyły sankcję. Skarżący kwestionował ustalenia organów, zarzucając m.in. wadliwą ocenę materiału dowodowego i naruszenie przepisów k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Asesor WSA - Aleksandra Młyńska, Protokolant - st. spec. Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę. c.v.s. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. B. (dalej – "Strona" lub "Skarżący", "Wnioskodawca") jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] (dalej – "Dyrektor Oddziału ARiMR", "organ II instancji") z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej - "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR", "organ I instancji") z [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. Skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2016. [...] kwietnia 2017 r. organ przeprowadził oględziny deklarowanych do płatności działek rolnych, na podstawie których stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zadeklarowania powierzchni większej niż stwierdzona. Nieprawidłowości dotyczyły zawyżenia powierzchni działek rolnych E, F,G, I, J, tj.: - 1.49 ha w strefie nizinnej II, - 0,58 ha w strefie nizinnej I. Decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał Wnioskodawcy płatność ONW strefa nizinna I w wysokości 572,80 zł oraz odmówił przyznania płatności ONW w strefie nizinnej II i nałożył sankcję w wysokości 389,40 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości. Wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Oddziału ARiMR, decyzją z [...] września 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wyrokiem z 14 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2051/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] września 2017 r. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydając decyzję, utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura, nie dokonał pełnej weryfikacji zarzutów podniesionych przez skarżącego i nie zweryfikował dokładnie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – organ nie odniósł się do podniesionego w odwołaniu braku uwzględnienia w płatnościach działki B1, z uzasadnienia decyzji nie wynika, który materiał dowodowy był istotny dla rozpatrzenia sprawy, w uzasadnieniu kilkakrotnie wskazano nieprawidłowe nazwisko i imię wnioskodawcy oraz odwołano się do protokołu kontroli dotyczącego innego gospodarstwa, a ponadto organ II instancji posiłkował się w dużej mierze stanowiskiem organ I instancji. Sąd zalecił by organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz wziął pod uwagę okoliczności wskazywane w toku postępowania przez stronę skarżącą. [...] października 2018 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], którą uchylił rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2017 r. i przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z [...] stycznia 2019 r., przyznał wnioskodawcy płatność ONW strefa nizinna I w wysokości 572,80 zł oraz odmówił przyznania płatności ONW w strefie nizinnej II i nałożył sankcję w wysokości 389,40 zł. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł odwołanie. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownik Biura z [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w wyniku oględzin przeprowadzonych [...] kwietnia 2017 r. na działkach Skarżącego stwierdzono uchybienia dotyczące przestrzegania warunków prowadzenia działalności rolniczej, tj. na działkach rolnych: - E położonej na działce ewidencyjnej od [...] do [...] widoczne jest częściowe wieloletnie zadrzewienie oraz bardzo uboga roślinność lub jej całkowity brak, charakterystyczna dla gruntów odłogowanych. Widoczna jest również roślinność wieloletnia zaschnięta oraz podjęte prace polegające na usuwaniu drzew, - F położonej na działce ewidencyjnej [...] widoczna jest roślinność wieloletnia zaschnięta oraz zakrzaczenia i zadrzewienia, - G położonej na działce ewidencyjnej [...], [...], [...] widoczna jest roślinność wieloletnia zaschnięta oraz zakrzaczenia. Na części działki zaschnięta roślinność charakterystyczna dla terenów podmokłych, - I położonej na działce ewidencyjnej [...], [...], [...] widoczna jest roślinność wieloletnia zaschnięta charakterystyczna dla terenów odłogowanych, - J położonej na działce ewidencyjnej [...] widoczna jest droga dojazdowa oraz roślinność wieloletnia zaschnięta. Wskazano, że wobec powyższego, organ II instancji nie dał wiary wyjaśnieniom Strony o użytkowaniu w roku 2016 deklarowanych gruntów na powierzchni wskazanej we wniosku. Nie dał również wiary dołączonemu do odwołania oświadczeniu T. Z. bowiem jest ono sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Podkreślono, że treść oświadczenia T. Z. jest ogólna i nie wskazuje powierzchni na jakich podejmowano czynności, a jedynie numer działek ewidencyjnych. Wobec powyższego podstawą przyznania płatności była powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu, stosownie do art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw obszar. Następnie wyjaśniono, że zgodnie z art. 19a ust. 1 ww. rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100 % wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar. Organ II instancji zauważył, że przedeklarowanie powierzchni w strefie nizinnej II wyniosło 1,49 ha co stanowi ponad 100 % powierzchni stwierdzonej, natomiast w strefie nizinnej I wyniosło 0,58 ha co stanowi 14,25 %, a zatem przekroczyło 3 %. Wobec powyższego płatność przyznano do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o wartość 1,5 raza stwierdzonej różnicy - stosownie do przepisu art. 19a ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ II instancji zauważył, że co prawda przeprowadzona kontrola miała miejsce [...] kwietnia 2017 r. jednak na podstawie zastanej wieloletniej zaschniętej roślinności lub braku pokrycia gruntów roślinami można stwierdzić, że zaniedbania dotyczą co najmniej całego roku poprzedniego. Natomiast rozbieżności w ustalonej powierzchni PEG oraz kontroli na miejscu w roku 2016 wynikały z faktu, że ustalając powierzchnię PEG na 2016 r. organy ARiMR posługiwały się ortofotomapą z [...] kwietnia 2015 r. Na podstawie tej ortofotomapy organy ARiMR nie były w stanie ustalić zaniedbań na gruntach w roku 2016. Wyznaczona powierzchnia była zatem nieprawidłowa i wynikała z braku posiadania przez organy ARiMR informacji o występujących zaniechaniach użytkowania. Wyjaśniono, że deklarowane grunty na całej zgłoszonej powierzchni powinny spełniać wszelkie wymogi do objęcia płatnościami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. W tym czasie stanowią one użytki rolne, nie mogą natomiast stanowić – nawet "chwilowo" jak wskazuje Skarżący – "składu ściętego drzewa". Co więcej skoro ścięte drzewo na gruntach nie zostało uprzątnięte w roku 2017, to znajdowało się ono tam z całą pewnością również w roku 2016. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] kwietnia 2019 r. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie następujących przepisów: - art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego odniesienia do dowodów przedstawionych przez Stronę w odwołaniu, tj. m.in. oświadczeń świadków przy jednoczesnym zbyt silnym akcentowaniu znaczenia i waloru dowodowego kontroli terenowej oraz ortofotomap, które wykonywane były w terminie późniejszym niż składany wniosek i stan przed jego złożeniem, co nie odzwierciedla w pełni stanu działek na dzień składania wniosku a jednocześnie ortofotomapy z kolejnych lat wykazują znaczne odmienności w zakresie zagospodarowania działek i to pomimo aktualizacji ich w cyklu czteroletnim, co mogło mieć istotny wpływ na treść skarżonej decyzji; - art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego, w tym wyjaśnień Skarżącego, nie ustosunkowując się do wskazanych przez niego rozbieżności w zakresie powierzchni działek ujawnianych w poszczególnych dokumentach np. ortofotomapach, protokołach kontroli i zdjęciach, co w ostateczności doprowadziło do wadliwego (błędnego) ustalenia stanu faktycznego sprawy; - art. 79a § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie (niewskazanie Stronie okoliczności zdaniem organu nieudowodnionych, co doprowadziło organ do decyzji negatywnej dla Skarżącego i niezgodnej z jego żądaniem) przez organ pomimo spełnienia przesłanek wskazanych w naruszonym przepisie, co mogło mieć istotny wpływ na treść wydanej decyzji; - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej poprzez m.in. przedkładanie interesu publicznego ponad uzasadniony interes prywatny Skarżącego oraz dopuszczenie się uchybień procesowych w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz braku całościowego merytorycznego badania sprawy celem utrzymania w mocy decyzji organu I instancji; - art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia skarżonej decyzji motywów dla których odmówił waloru wiarygodności oświadczeniom T. Z. oraz jakim materiałem dowodowym dysponował w sprawie i z jakim dowodami ww. oświadczenia nie są zgodne oraz na jakiej podstawie przyjął, że istniejące na działkach zadrzewienie wykazane podczas kontroli bez żadnych wątpliwości dotyczą całego roku 2016 r. pomimo wyrażonej w tym przepisie reguły przekonywania do swoich argumentów i zasadności motywów, którymi kierował się rozpoznając sprawę; - § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew poprzez niezastosowanie go w sprawie I nie uznanie, że ilość zadrzewienia wykryta na działkach skarżącego mieści się w granicach przewidzianych w rozporządzeniu, co skutkowało ustaleniem stanu faktycznego sprawy niezgodnie z stanem rzeczywistym, a w konsekwencji nienależnym pozbawieniem skarżącego części należnych mu płatności. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności (zgodności z prawem) zaskarżonego rozstrzygnięcia, czyli ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, i w konsekwencji przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] kwietnia 2019 r., (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). W rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 627) zwana dalej: "EFRROW", a także przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwanym nadal "rozporządzeniem ONW". Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli: 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 1305/2013"; 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych: 1) na których jest: a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną"; b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia (UE) nr 1307/2013; 2) położonych na obszarach ONW (§ 2 ust. 2 rozporządzenia ONW). Płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2014 r. 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków (....) w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" - do powierzchni użytków rolnych objętej tym zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha (§ 2 ust. 3 rozporządzenia ONW). Pod pojęciem "posiadania" gospodarstwa rolnego rozumieć należy stan faktyczny, polegający na rzeczywistym i faktycznym użytkowaniu gruntów. Pojęcie to ściśle wiąże się z produkcją rolną, której wspieraniu płatności do gruntów rolnych mają służyć (por. np. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 853/08). Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Elementy krajobrazu, o których mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE) nr 640/2014", określone w przepisach wydanych na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308), uznaje się za część działki rolnej, jeżeli ich szerokość nie przekracza szerokości określonej w tych przepisach (§ 2 ust. 4 rozporządzenia ONW). Zgodnie z § 3 ust. 7 rozporządzenia ONW, wykaz obszarów ONW zaliczonych do poszczególnych typów jest określony w załączniku do rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. Przepis art. 14 lit. d rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. L 227 z 31.7.2014), zwanego dalej rozporządzeniem nr 809/2014, wskazuje na niezbędne elementy wniosku o płatność, w szczególności na informacje w przedmiocie deklarowanych działek. Natomiast art. 5 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 stanowi, iż system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stosuje się na poziomie działek referencyjnych. Działka referencyjna obejmuje jednostkę gruntu stanowiącą powierzchnię użytków rolnych zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 lit. e rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. W stosownych przypadkach, działka referencyjna obejmuje również obszary, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz grunty rolne, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Państwa członkowskie wytyczają działkę referencyjną w sposób gwarantujący, że działka referencyjna jest mierzalna, umożliwia niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację każdej zgłaszanej corocznie działki rolnej i co do zasady jest stabilna w czasie. Zgodnie zaś z ust. 2 powyższego przepisu państwa członkowskie dopilnowują ponadto, aby zgłaszane działki rolne były identyfikowane w sposób pewny. W szczególności państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie: a) określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013; b) określają maksymalny kwalifikowalny obszar do celów środków obszarowych, o których mowa w art. 28-31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że warunkiem uzyskania płatności ONW jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku i oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany we wniosku obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu. Narzędziem służącym weryfikacji informacji podanych przez producenta stanowią kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w przepisach prawa wspólnotowego, w tym art. 59 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 czy też w art. 24 rozporządzenia (UE) nr 809/2014. W myśl art. 58 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013). Przepis art. 24 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 stanowi natomiast, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. Właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (art. 24 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014). Państwa członkowskie wymagają, aby wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność były składane wraz z określonymi informacjami lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwy organ, które umożliwią lokalizację i pomiar każdej działki rolnej. W odniesieniu do każdej działki referencyjnej państwa członkowskie ustalają, czy mają zastosowanie przepisy dotyczące obszarów górskich, obszarów charakteryzujących się znacznymi ograniczeniami naturalnymi i innych obszarów charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami, o których mowa w art. 32 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, obszarów Natura 2000, obszarów objętych dyrektywą 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, gruntów rolnych zatwierdzonych do produkcji bawełny zgodnie z art. 57 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, użytków rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, obszarów wyznaczonych przez państwa członkowskie do wdrażania na poziomie regionalnym lub wspólnego wdrażania obszarów proekologicznych zgodnie z art. 46 ust. 5 i 6 rozporządzenia (nr 1307/2013, obszarów zgłoszonych Komisji zgodnie z art. 20 rozporządzenia nr 1307/2013, obszarów pokrytych trwałymi użytkami zielonymi, które są wrażliwe pod względem środowiskowym, na obszarach objętych dyrektywą Rady 92/43/EWG lub dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE, jak i dalszych obszarów wrażliwych, o których mowa w art. 45 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, lub obszarów wyznaczonych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 48 tego rozporządzenia (art. 5 ust. 2 lit. d rozporządzenia (UE) nr 640/2014). Ze szczególnych uregulowań zawartych w art. 4 ustawy EFRROW wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149), zwanej dalej "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 tej ustawy, w postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Na mocy art. 27 ust 2 ww. ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z treści powołanych przepisów wynika, że w zakresie prowadzenia postępowania w sprawie o przyznanie płatności ONW istnieją odmienności w stosunku do regulacji k.p.a. Przede wszystkim ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a., ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron w postępowaniu i udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Op 344/16). W rozpoznawanej sprawie organ, po przeprowadzeniu kontroli w gospodarstwie skarżącego, stwierdził brak wykorzystywania części działek zgłoszonych do płatności do prowadzania działalności rolniczej i w konsekwencji przedeklarowanie powierzchni zgłoszonych do płatności działek rolnych, które w strefie nizinnej II wyniosło 1,49 ha co stanowi ponad 100 % powierzchni stwierdzonej, natomiast w strefie nizinnej I wyniosło 0,58 ha co stanowi 14,25 %, a zatem przekroczyło 3 %. Skarżący kwestionuje dokonane przez organ ustalenia co do braku prowadzenia działalności rolniczej na części działek zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. W rozpoznawanej sprawie podstawę ustaleń faktycznych, w zakresie użytkowanej rolniczo powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku do płatności, stanowiła kontrola przeprowadzona w gospodarstwie rolnym strony przez inspektorów terenowych, obejmująca weryfikację kwalifikowalności powierzchni działek zgłoszonych do płatności na rok 2016. Kontrola w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została w oparciu o powołane wyżej przepisy prawa, metodą inspekcji terenowej, która polega na weryfikacji w terenie położenia oraz granic zadeklarowanych przez rolnika we wniosku działek rolnych, pomiarze powierzchni upraw przy wykorzystaniu dopuszczalnych metod, odwzorowaniu dokonanych ustaleń na materiale graficznym i zobrazowaniu stanu gruntów poprzez sporządzenie dokumentacji fotograficznej. Inspektorzy terenowi podczas kontroli na miejscu ustalili stan faktyczny zadeklarowanych działek, w tym ich powierzchnie użytkowane rolniczo, poprzez oględziny działek rolnych oraz dokonanie pomiarów powierzchni, co do której stwierdzono, że jest ona użytkowana rolniczo, urządzeniem GPS. Z czynności tej sporządzono protokół oraz szkice i dokumentację fotograficzną obrazującą rzeczywisty sposób zagospodarowania działek, w szczególności pokrywającą działki roślinność. W treści raportu z kontroli zostały wskazane działki objęte kontrolą oraz stwierdzone powierzchnie działek referencyjnych. Kontrolą zostały objęte wszystkie działki zadeklarowane przez skarżącego do płatności, co potwierdzają sporządzone w trakcie oględzin szkice określające przebieg działek rolnych, powierzchnię wyłączoną z płatności oraz miejsca i kierunek wykonanych zdjęć. Zawarte w raporcie kontroli wyniki oględzin działek znajdują potwierdzenie w dołączonym do raportu materiale fotograficznym. Skarżący został powiadomiony o terminie kontroli i następnie doręczono mu protokół z kontroli, który został podpisany przez skarżącego bez zastrzeżeń. Skarżący miał zatem miał możliwość zweryfikowania wyników kontroli. Skarżący zakwestionował wyniki kontroli dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W toku postępowania odwoławczego Skarżący nie wykazał, że w 2016 r. faktycznie użytkował rolniczo grunty, zgłoszone do płatności we wniosku o przyznanie płatności na 2016 rok, na całej powierzchni, zadeklarowanej. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że analiza materiału dowodowego, a w szczególności protokołu oględzin oraz szkiców i zdjęć sporządzonych podczas inspekcji terenowej, nie daje podstaw do podważenia wyników kontroli. Ustalenia poczynione w toku kontroli zawarte w protokole kontroli są dowodem w sprawie i podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Raport z kontroli należy uznać za dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy. Samo zakwestionowanie przez stronę ustaleń raportu nie powoduje, że traci on walor dokumentu urzędowego. W tym przypadku to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia przeciwdowodu lub innych okoliczności mających znaczenie dla zawartych w nim ustaleń. Organ odwoławczy trafnie uznał, że przedłożone przy odwołaniu przez skarżącego oświadczenia osób fizycznych, o dokonywaniu koszenia trawy i wypasu bydła oraz na wskazanych działkach, nie podważają ustaleń zawartych w protokole kontroli oraz dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej. Kontrolę przeprowadzili bowiem wyspecjalizowani kontrolerzy, którzy w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie, z uwagi na znajdującą się na działkach wieloletnią zaschniętą roślinność, zakrzaczenia i siewki drzew lub roślinność typową dla gruntów odłogowanych, stwierdzili brak użytkowania rolniczego części zadeklarowanych przez skarżącego działek. Wyniki kontroli na miejscu w sposób niewątpliwy wykazały, że na powierzchni wykluczonych z płatności działek rolnych skarżący nie przeprowadził zabiegów koszenia oraz zapobiegających rozprzestrzenianiu się chwastów, o czym świadczy występowanie wieloletniej zaschniętej roślinności na tych działkach. Ustalenia te potwierdzają fotografie sporządzone podczas oględzin, na których widać, że działki porośnięte są kilkuletnimi samosiejkami drzew i wieloletnimi chwastami, brak jest śladów przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych, a w szczególności koszenia traw. Podnoszone przez Skarżącego okoliczności okresowego podtopienia działek, które jego zdaniem uniemożliwiały prowadzenie działań agrotechnicznych na działkach, winny być zgłoszone w stosownym terminie organowi, czego skarżący nie uczynił. Z drugiej strony zauważyć także należy, że argumentacja skarżącego odnośnie braku możliwości prowadzenia działań agrotechnicznych z uwagi na wskazane okoliczności potwierdza ustalenia kontroli co do zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, a mianowicie niedokonywania prawidłowych zabiegów agrotechnicznych. Czynności kontrolne objęły powierzchnie wszystkich działek zadeklarowanych do płatności i w ich wyniku w sposób nie budzący wątpliwości organy ustaliły faktyczną powierzchnię użytkowaną rolniczo. Stan faktyczny działek, stwierdzony przez wyspecjalizowanych kontrolerów podczas oględzin działek i utrwalony w protokole kontroli oraz w dokumentacji fotograficznej, potwierdza stanowisko organu, że deklaracja skarżącego złożona we wniosku o przyznanie płatności nie była zgodna ze stanem faktycznym zastanym w dniu kontroli. Dokonanym przez organ odwoławczy w oparciu o protokół kontroli ustaleniom w zakresie użytkowanej rolniczo powierzchni działek nie można postawić zarzutu dowolności ani arbitralności, gdyż organ szczegółowo opisał nieprawidłowości stwierdzone na poszczególnych działkach, w oparciu o dokumentację przeprowadzonych zgodnie z prawem czynności kontrolnych, w tym ocenę stanu upraw i pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo, dokonanych przez wyspecjalizowanych kontrolerów. Tym samym nie można w rozpoznawanej sprawie deprecjonować wartości wyników raportu z kontroli przeprowadzonej [...] kwietnia 2017 r. W razie przeprowadzenia kontroli to właśnie protokół z kontroli jest podstawowym dowodem na okoliczność zgodności z warunkami przyznania pomocy. W sytuacji zatem, gdy protokół kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości – gdyż został sporządzony w sposób prawidłowy przez osoby spełniające wskazane wyżej warunki – nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zgodnie z pkt 77 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z dnia 2014.07.31), kontrole na miejscu powinny być przeprowadzane w roku kalendarzowym, w którym złożono odpowiednie wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność. W odniesieniu do wnioskodawców ubiegających się o środki z systemów wsparcia w sektorze wina na podstawie art. 46 i 47 rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, kontrole takie powinny zostać przeprowadzone w dowolnym momencie w trakcie trwania okresu, o którym mowa w art. 97 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Zgodnie zaś z art. 97 ust 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549) karę administracyjną przewidzianą w art. 91 nakłada się w przypadku nieprzestrzegania zasady wzajemnej zgodności w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego ("dany rok kalendarzowy"), oraz w przypadku gdy taką niezgodność można bezpośrednio przypisać beneficjentowi, który złożył w danym roku kalendarzowym wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność. W ocenie sądu zarówno organy uwzględniając przytoczone powyżej przepisy prawidłowo uznały, że podstawą ustaleń faktycznych sprawy stanowią wyniki inspekcji terenowej przeprowadzonej [...] kwietnia 2017 r., słusznie wskazując, że jej wyniki mogły być uznane za miarodajne dla poczynienia ustaleń faktycznych w przedmiocie wniosku strony o przyznanie płatności ONW na 2016 rok. Niezasadny jest zarzut nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego wobec braku zastosowania w sprawie § 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie określenia maksymalnego zagęszczenia drzew. W rozpoznawanej sprawie przyczyną wykluczenia z płatności części zadeklarowanych przez Skarżącego działek było ustalenie przez inspektorów terenowych w wyniku oględzin tych działek, że znajdująca się na tych działkach roślinność (wieloletnia zaschnięta roślinność, zakrzaczenia, siewki drzew, roślinność typowa dla gruntów odłogowanych), świadczy o tym, że w 2016 r. na tych działkach nie była prowadzona działalność rolnicza. Okoliczność, że część wykluczonych z płatności działek porastały siewki drzew nie była wyłączną przyczyną braku uznania tych użytków gospodarstwa rolnego za kwalifikujący się hektar. Tym samym, nawet w przypadku ustalenia, że maksymalne zagęszczenie drzew nie przekracza 100 drzew na hektar, równoczesna obecność na kontrolowanych działkach innej roślinności, świadczącej jednoznacznie o braku prowadzenia na tych terenach działalności rolniczej, wyklucza możliwość przyznania płatności w odniesieniu do tych działek. W konsekwencji organy I i II instancji trafnie uznały, że wykryte w toku kontroli na miejscu nieprawidłowości, dotyczące powierzchni kwalifikującej się do płatności i stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, powstała na skutek wykluczenia z płatności nieprawidłowych powierzchni, obligowały organy do zastosowania art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 i w konsekwencji pomniejszenia należnych stronie płatności, zawierając w decyzji wyczerpujace uzasadnienie zastosowania sankcji. W tym stanie rzeczy sąd uznał, że ustalenia poczynione przez organ II instancji są prawidłowe i mają oparcie w zebranym materiale dowodowym. W kontrolowanej sprawie Dyrektor ARiMR podjął bowiem wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości umożliwił podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania płatności w pomniejszonej wysokości. Decyzja jest zrozumiała, a argumenty w niej zawarte pozwalają na prześledzenie rozumowania organu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło