V SA/Wa 1247/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] w Warszawie na rozstrzygnięcie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie; 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz [...] w Warszawie kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. S. w W. (dalej także jako: strona, skarżący) wystąpiło z wnioskiem o nr [...] o przyznanie pomocy finansowej dla projektu złożonego w ramach programu konkursowego pn. ,, [...]’’, a dotyczącego pisma ,,M.’’. Projekt został oceniony przez zespół doradczy do oceny wniosków powołany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w oparciu o art. 341 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018.1668 ze zm.). Zgodnie z opinią zespołu przedstawiony projekt otrzymał 43 na 100 możliwych do zdobycia punktów i nie został ostatecznie zarekomendowany przez zespół do objęcia finansowaniem w programie. Strona niezadowolona z wyników oceny zespołu złożyła umotywowane zastrzeżenia co przewidywał § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie pomocy de minimis w ramach programu ,,Wsparcie dla czasopism naukowych’’- Dz. U. 2018.1832, (dalej także jako: rozporządzenie). Zastrzeżenia zgodnie z obowiązującą procedurą zostały przekazane do rozpatrzenia przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej także jako: organ, Minister). Minister sformułowanych zastrzeżeń nie uznał za uzasadniających ujęcie czasopisma ,,M.’’ na liście projektów zakwalifikowanych do finansowania w ramach programu czemu dał wyraz w piśmie z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...]. W treści powyższego pisma wskazał, że lista projektów zakwalifikowanych do finansowania w ramach programu, ogłoszona na stronie podmiotowej Ministra, została ustalona przez Ministra na podstawie oceny wniosków przez Zespół oraz po analizie przesłanych zastrzeżeń do wyników tej oceny, zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia. Obejmuje ona zarówno projekty rekomendowane przez Zespół, jak też te, które zostały wyłonione po uwzględnieniu przesłanych przez wnioskodawców zastrzeżeń do wyników oceny Zespołu. Wskazał, że przepisy rozporządzenia nie określają wymogu sporządzania przez Ministra odrębnych odpowiedzi na składane przez Wnioskodawców zastrzeżenia. Podniósł nadto, że w konkursie oceniamy był przede wszystkim projekt i koncepcja dotycząca rozwoju praktyk wydawniczych i edytorskich oraz ich wpływ na umiędzynarodowienie czasopisma, a nie samo czasopismo - konkurs w ramach programu nie jest bowiem ewaluacją polskich czasopism. W związku z powyższym, porównywanie czasopisma "M." do innego czasopisma z tej samej dyscypliny jest niezasadne z punktu widzenia celów i założeń programu "Wsparcie dla czasopism naukowych". Co więcej, ocena dokonana przez Zespół doradczy w żadnym z ocenianych kryteriów nie wskazuje, że miesięcznik "M." prezentuje gorszy poziom artykułów naukowych od innego czasopisma "T. i A. M.". Podkreślił, że punkty za poszczególne kryteria wskazane w rozporządzeniu Zespół przyznawał oceniając głównie projekt, a nie czasopismo. Jedynie w zakresie kryterium nr 5 i 6, tj. zasięgu oddziaływania czasopisma i jego wpływu na rozwój dyscyplin naukowych, w ramach których są publikowane artykuły naukowe w czasopiśmie oraz stopnia umiędzynarodowienia czasopisma na ocenę projektu mogły mieć wpływ dotychczasowe praktyki stosowane w czasopiśmie. Były to jednak tylko dwa, z sześciu ocenianych w drugim etapie kryteriów, za które projekt mógł otrzymać łącznie maksymalnie 25 punktów. W związku z powyższym, różnica w ostatecznej punktacji obu projektów wskazuje, że zarówno projekt dotyczący czasopisma "T.", jak i przedstawiona w nim koncepcja rozwoju praktyk wydawniczych i edytorskich została przygotowana - w opinii Zespołu i Ministra - w bardziej przemyślany i zasługujący na uznanie sposób. W skardze na wyżej opisane rozstrzygnięcie strona wniosła o jego uchylenie, ewentualnie stwierdzenie jego bezskuteczności oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: 1. naruszenie § 8 ust. 4 w zw. z treścią załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dn. 20.09.2018 r. w sprawie pomocy de minimis w ramach programu "Wsparcie dla czasopism" (Dz.U. poz. 1832), zwanego dalej "rozporządzeniem poprzez nieprawidłową ocenę merytoryczną projektu Skarżącego i zaniżenie przypisanej punktacji w ramach szczegółowych kryteriów przyznawania pomocy, 2. naruszenie przy realizacji przez organ programu "Wsparcie dla czasopism naukowych" § 2 pkt 3 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, co polegało na przyznaniu dofinansowania podmiotom nie będącym przedsiębiorcą w rozumieniu art. 1 załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dn. 17.06.2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.);które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że skarżący nie otrzymał informacji o odmowie przyznania pomocy, o której to informacji jest mowa w § 9 ust. 4 rozporządzenia. Natomiast w dniu [...] maja 2019 r. Skarżący otrzymał pismo podpisane przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Nauki B. S. z dn. [...] maja 2019 r. stanowiące odpowiedź na pismo z dn. [...].03.2019 r. w sprawie rozpatrzenia odwołania od oceny wniosku. W ocenie skarżącego skarga niniejsza podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny, jako że rozstrzygnięcie Ministra w zakresie zakwalifikowania projektów do finansowania w ramach Programu stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4) p.p.s.a. Zdaniem skarżącego ocena jego wniosku w ramach poszczególnych kryteriów została dokonana w sposób nieprawidłowy. 1. W ramach kryterium "wpływu planowanej koncepcji rozwoju praktyk wydawniczych i edytorskich na podniesienie poziomu naukowego czasopisma i jego prestiżu" projekt uzyskał zaledwie 13 punktów na 30 możliwych. Jak wynika z treści karty oceny wniosku obniżenie punktacji nastąpiło ze względu na stwierdzony przez opiniujących zamiar skarżącego utrzymania publikacji większości artykułów w języku polskim, co utrudni dostęp do nich środowisku międzynarodowemu. Skarżący jednak wskazuje, że stwierdzenie to jest bezzasadne. Wszystkie artykuły naukowe umieszczone w czasopiśmie M. w latach 2017 i 2018 zostały opublikowane w dwóch wersjach językowych, w wydaniu papierowym - w języku polski, zaś w wydaniu elektronicznym - w języku angielskim. Takie rozwiązanie zapewnia w pełni dostępność artykułów z czasopisma dla środowiska międzynarodowego. 2. W ramach kryterium "znaczenia działań planowanych do realizacji w ramach programu dla umiędzynarodowienia czasopisma" projekt uzyskał tylko 9 na 25 możliwych punktów. Takie zaniżenie punktacji nie ma obiektywnego uzasadnienia w świetle faktu, że czasopismo popularyzuje treści naukowe w równym stopniu w języku polskim oraz angielskim. 3. W ramach kryterium "Zasadność planowanych kosztów projektu" skarżący otrzymał 4 na 10 możliwych punktów. Ocena ujawniła, że stało się tak na skutek uznania, że "grupa kosztów obejmująca opłaty za recenzję, a przede wszystkim koszty wynagrodzeń w wysokości połowy całej wnioskowanej kwoty dotacji jest co najmniej dyskusyjna i nie znajduje pełnego uzasadnienia w przedstawionym przez wnioskodawcę opisie". W ocenie skarżącego stwierdzenie to jest błędne. Katalog kosztów kwalifikowanych zawarty w § 5 ust. 1 rozporządzenia obejmuje w pkt 9 koszty związane z podniesieniem merytorycznego poziomu recenzji. W przypadku zamiaru uzyskania recenzji międzynarodowych dla artykułów publikowanych w czasopiśmie niezbędne jest opłacenie wynagrodzenia recenzentów. Na wysokość kosztów kwalifikowanych w zakresie kosztów pracy ma wpływ konieczność poniesienia wydatków na zapewnienie wsparcia zespołu redakcyjnego w zakresie weryfikacji i korekty artykułów w języku angielskim. 4. W ramach kryterium "Zasadność wyboru form komunikacji i środków technicznych planowanych w celu upowszechniania artykułów naukowych zamieszczonych w czasopiśmie oraz informacji o czasopiśmie, a także wpływ wybranych środków technicznych na zasięg tego upowszechniania" Skarżący otrzymał 7 na 10 możliwych punktów. Karta oceny w tym kryterium zawiera nieprawdziwe stwierdzenie, jakoby w ramach wydania elektronicznego czasopisma w angielskiej wersji językowej nie były dostępne wszystkie artykuły, które w 2017 i częściowo w 2018 pojawiły się w języku angielskim. W rzeczywistości wszystkie artykuły w języku angielskim z 2017 i 2018 znajdują się na stronie internetowej obok artykułów w języku polskim, z możliwością ich bezpłatnego pobrania. 5. W ramach kryterium "Zasięg oddziaływania czasopisma i jego wpływ na rozwój dyscyplin naukowych, w ramach których publikowane są artykuły naukowe w czasopiśmie" skarżący otrzymał poniżej 50 % możliwych punktów (7/15). Ocena, której następstwem była niska punktacja, zawiera nieprawdziwe stwierdzenie, że większość artykułów jest publikowana w języku polskim, albowiem artykuły z lat 2017 i 2018 są w pełni dostępne w dwóch wersjach językowych. 6. W ramach kryterium "Stopień umiędzynarodowienia czasopisma" projekt skarżącego otrzymał zaledwie 3 na 10 punktów. Uzasadnieniem do tego stało się stwierdzenie, że udział publikowanych w czasopiśmie artykułów w języku angielskim jest stosunkowo mały. Stwierdzenie to jest nieprawdziwe. Wszystkie artykuły z 2017 i 2018 r. są opublikowane w języku angielskim. Czasopismo uzyskało istotny wzrost zainteresowania odbiorców ze Stanów Zjednoczonych, Niemiec, Japonii. Skarżący podkreśla nadto, że w komunikacie z dn. [...].08.2018 r. Minister dokonał wykładni autentycznej pojęcia przedsiębiorcy zastosowanego w wydanym przezeń rozporządzeniu, a zaprezentowane rozumowanie zrównało przedsiębiorcę z wydawcą czasopisma działającym na podstawie ustawy Prawo prasowe. Wykładnia taka nie może być prawidłowa, jako że pozbawia ona normatywnego znaczenia część wykładanej normy. W jej świetle jako zbędne jawi się odesłanie do definicji zawartej w art. 1 ww. Załącznika, zawarte w § 2 pkt 3) rozporządzenia. Prawidłowe podejście powinno zakładać, że finansowanie z Programu może otrzymać podmiot, który spełnia dwa warunki: jest zarówno wydawcą, jak i przedsiębiorcom w rozumieniu wskazanego art. 1 Załącznika do rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014. Skarżący stoi na stanowisku, że wykładni § 2 pkt 3) rozporządzenia należy dokonywać w taki sposób, że obejmuje on tylko takie podmioty, które: 1) prowadzą działalność gospodarczą w rozumieniu art. 1 w/w załącznika, 2) są zdolne do otrzymania pomocy publicznej, 3) są zdolne do zawarcia umowy dotacyjnej przewidzianej w § 10 rozporządzenia. Zdolność taka jest zaś uzależniona od posiadania określonej dozy autonomiczności prawnej w stosunku do podmiotu przyznającego pomoc. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył, co następuje: Na wstępie wskazać trzeba, iż skarżący ma rację, iż skarga złożona w przedmiotowej sprawie podlega rozpoznaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym, albowiem istotnie kwestionowane nią rozstrzygnięcie/informacja z dnia [...] maja 2019 r., podjęte przez Ministra nauki i Szkolnictwa Wyższego jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tej materii autor skargi przedstawił przekonujących argumentacją (zob. str. 5-6 uzasadnienia skargi), którą sąd podziela, a której odpowiedź na skargę w żadnej mierze nie kwestionuje. W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę także na to, że strona nie otrzymała informacji o odmowie przyznania pomocy, o której mowa jest w § 9 ust. 4 rozporządzenia. Otrzymała natomiast zaskarżone skargą pismo z dnia [...] maja 2019 r., które – jak twierdzi autor skargi stanowi odpowiedź na pismo z dnia [...] marca 2019 r. w sprawie rozpatrzenia odwołania od oceny wniosku o nr [...]. Odnosząc się do powyższego przypomnieć należy, że zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia przedsiębiorca niezadowolony z wyników oceny (...) może złożyć w terminie 7 dni od dnia przekazanych informacji o jej wynikach motywowane zastrzeżenia do tych wyników, przy czym zastrzeżenia składa się za pośrednictwem systemu. Z kolei § 9 ust. 3 rozporządzenia przewiduje, że Minister na podstawie wyników oceny (...) po rozpatrzeniu zastrzeżeń do jej wyników ustala listę projektów zakwalifikowanych do finansowania wraz z możliwością przyznanej pomocy. Natomiast stosownie do § 9 ust. 4 rozporządzenia po ustaleniu listy, o której mowa w ust. 3 minister informuje przedsiębiorców o wielkości przyznanej pomocy albo o odmowie przyznania pomocy. W ocenie sądu procedura przewidziana w powyższych przepisach nie została przez organ naruszona w stopniu pozwalającym na uznanie iż nie wykonał on ciążących na nim obowiązków wynikających z cytowanego § 9 ust. 3 i 4 rozporządzenia. W piśmie z dnia [...] maja 2019 r. poinformowano przecież skarżącego, że przedstawione przez niego zarzuty zostały rozpatrzone, tym niemniej nie mogły zostać uznane przez organ/ministra za uzasadniające ujęcie czasopisma na liście projektów zakwalifikowanych do finansowania w ramach programu ,,Wsparcie dla czasopism naukowych’’. Sąd uznaje za niemający znaczenia w przedmiotowej sprawie zarzut naruszenia przez organ przy realizacji programu § 2 pkt 3 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, co polegało (zdaniem autora skargi) na przyznaniu dofinansowania podmiotom niebędącym w rozumieniu art. 1 załącznika do rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. Otóż niewątpliwie skarżący był podmiotem kwalifikującym się do objęcia wsparciem w ramach przedmiotowego programu. Jego statusu akurat w tej sprawie nikt nie kwestionował. Natomiast autor skargi stawiając tak sformułowany zarzut podważa istnienie podstawy prawnej dla objęcia wsparciem niektórych innych podmiotów (takich jak np.: Kancelaria Sejmu, czy Główny Urząd Statystyczny), które nie są przedsiębiorstwami w rozumieniu art. 1 załącznika do rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014 (w ocenie autora skargi) i nie przysługuje im zdolność do zawarcia umowy dotacyjnej z uwagi na brak dostatecznej autonomii w stosunku do państwa jako podmiotu udzielającego pomocy. Sąd w ramach niniejszego postępowania nie jest jednak uprawiony do badania, czy te ,,inne’’ podmioty były uprawione (co do zasady) do uzyskania pomocy, czy też nie. Ocena wyrażona w tej materii w ramach postępowania w sprawie niniejszej byłaby w istocie wyjściem poza kognicję sądu w tej właśnie sprawie i wyrażeniem opinii dotyczących podmiotów, które nie tylko w sprawie niniejszej nie są stronami, ale i których przedmiotowa sprawa nie dotyczy. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia § 8 ust. 4 rozporządzenia w związku z treścią załącznika nr 2 do tegoż rozporządzenia to przypomnieć należy, że wspomniany przepis stanowi, iż drugi etap oceny wniosków polega na przypisaniu wartości punktowych poszczególnym szczegółowym kryteriom przyznania pomocy, a szczegółowe kryteria przyznawania pomocy wraz z przypisanymi im wartościami punktowymi określa załącznik nr 2 rozporządzenia. Tenże załącznik z kolei przewidywał 6 kryteriów w ramach, których przewidziana była punktacja w przypadku ich spełnienia i częściowego spełnienia, bądź nie spełnienia (we wskazanych granicach). I tak w przypadku kryterium: 1. Wpływ planowanej koncepcji rozwoju praktyk wydawniczych i autorskich na podniesienie poziomu naukowego czasopisma i jego prestiżu przewidziano punktację w granicach od 0 do 30 pkt 2. Znaczenie działań planowanych do realizacji w ramach programu dla umiędzynarodowienia czasopisma od 0 do 25 pkt. 3. Zasadność planowanych kosztów projektu od 0 do 10 pkt. 4. Zasadność wyboru form komunikacji i środków technicznych planowanych w celu upowszechniania artykułów naukowych zamieszczonych w czasopiśmie oraz informacji o czasopiśmie., a także wpływ wybranych form i środków technicznych na zasięg tego upowszechniania od 0 do 10 pkt. 5. Zasięg oddziaływania czasopisma i jego wpływ na rozwój dyscyplin naukowych w ramach, których są publikowane artykuły naukowe w czasopiśmie od 0 do 15 pkt. 6. Stopień umiędzynarodowienia czasopisma od 0 do 10 pkt. W poszczególnych kryteriach projekt skarżącego uzyskał następującą ilość punktów: 1-13 2-9 3-4 4-7 5-7 6-3. Jak już sygnalizowano wcześniej skarżący wniósł umotywowane zastrzeżenia do wyników oceny stosownie do § 9 ust. 2 rozporządzenia. Zastrzeżenia te były obszerne i odnosiły się do przyznanej punktacji w każdym z sześciu kryteriów. Skarżący starał się w nich m.in. wykazać z jakich powodów uważa przyznaną punktację za zaniżoną. Potwierdzeniem powyższego jest wydruk z systemu zawierający 7 stron pisma komputerowego. Natomiast analiza zaskarżonej informacji będącej ,,odpowiedzią’’ na złożone zastrzeżenia nie pozwala sądowi na jej merytoryczną kontrolę, albowiem organ nie odniósł się de facto do tychże zastrzeżeń. Informację tą będącą w istocie rozstrzygnięciem złożonych przez stronę zastrzeżeń sformułowano bowiem na takim poziomie ogólności, iż w pełni uprawnione jest twierdzenie, iż zastrzeżenia te nie zostały rozpatrzone w ogóle. Rozpatrując zastrzeżenia ponownie Minister odniesie się do nich w sposób szczegółowy wskazując z jakich przyczyn są one, bądź nie są uzasadnione. Mając zatem na względzie powyższe sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., oraz art., 200 p.p.s.a.