V SA/Wa 1251/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. A. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców (dalej: Rada) z [...] kwietnia 2011 r., mocą której utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z [...] lipca 2010 r. M. B. wystąpił o nadanie statusu uchodźcy. Jako przyczynę ubiegania się o status uchodźcy podał obawę przed przemocą fizyczną jaką stosowano wobec niego w kraju pochodzenia. Wskazał, iż uczestniczył w mitingach organizacji politycznej o nazwie "[...]", do której należał, w związku z czym został napadnięty i pobity. Nadto podniósł, iż jego brat walczył na wojnie, zaś on sam udzielał pomocy walczącym i opatrywał rannych. Decyzją z [...] stycznia 2011 r. o numerze [...] Szef Urzędu postanowił umorzyć postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wniosek będący przedmiotem rozpoznania w postępowaniu jest drugim wnioskiem cudzoziemca o nadanie statusu uchodźcy i został złożony po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy, wydanej przez Radę w dniu [...] marca 2010 r. (numer [...]). Analiza danych zawartych we wniosku wskazuje, że jest on oparty na tych samych podstawach co poprzedni, w związku z czym należało uznać go za niedopuszczalny, stosownie do treści art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 128, poz. 1176 ze zm.) oraz umorzyć postępowanie administracyjne. Rozpatrując sprawę na skutek odwołania strony, decyzją z [...] kwietnia 2011 r. o numerze [...], Rada utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu. Przyjmując ustalony w sprawie stan faktyczny, Rada zaakceptowała stanowisko organu pierwszej instancji, iż postępowanie winno zostać umorzone, bowiem wniosek jest niedopuszczalny z uwagi na stwierdzenie, że jest on oparty na tych samych przesłankach, które były rozpatrywane we wcześniejszym postępowaniu (obawa przed przemocą fizyczną na tle politycznym ze strony bliżej nieokreślonych osób). Organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż rola i obowiązek organu orzekającego sprowadza się w takiej sytuacji wyłącznie do zbadania podstaw, na których oparty jest kolejny wniosek i wydania decyzji o umorzeniu postępowania w przypadku stwierdzenia, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Dlatego organ orzekający nie prowadził dalszego postępowania wyjaśniającego, w tym, nie przesłuchiwał wnioskodawcy. Na podstawie analizy kolejnego wniosku stwierdził bowiem, że ma do czynienia z tożsamością strony, okoliczności faktycznych i żądania strony. To samo odnosi się do sytuacji w kraju pochodzenia. Rada podniosła również, iż nie jest tak, że odmawia się stronie w ogóle prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia w przypadku złożenia kolejnego wniosku. Wyjaśniono jednocześnie, iż organ rozstrzyga merytorycznie, ale w nowej sprawie, tzn. gdy sprawa będzie nowa w rozumieniu przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. (tj. gdy nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych po wydaniu decyzji ostatecznej), a nowe okoliczności zostaną zadeklarowane we wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Odnosząc się do twierdzeń cudzoziemca Rada wskazała, iż nie ma znaczenia gołosłowna – w jej ocenie – deklaracja cudzoziemca, że w czasie rozmowy telefonicznej z matką dowiedział się, że ludzie, którzy mu grozili nadal przychodzą i go szukają. Podniesiono, iż Rada z uzasadnioną rezerwą odnosi się do tego typu deklaracji, jako nowych okoliczności w sprawie, szczególnie w świetle wcześniejszych ustaleń organów orzekających i oświadczeń strony. Samo werbalne stwierdzenie określonego faktu przez osobę zainteresowaną i to po otrzymaniu niekorzystnej dla siebie decyzji nie jest przekonywującym i wiarygodnym argumentem w sprawie. Zdaniem Rady, takie twierdzenia są formułowane w celu przeforsowania korzystniejszej dla siebie wersji wydarzeń, na potrzeby niniejszego postępowania. Rada ustosunkowała się również do zarzutów cudzoziemca podniesionych po złożeniu odwołania, w piśmie z dnia [...] marca 2011 r. Podniesiono, iż organ odwoławczy nie może odnieść się do zarzutów dootyczacych przebiegu postępowania wszczętego poprzednim wnioskiem z dnia [...] lipca 2009 r., w tym do protokołu przesłuchania strony. Wskazano, iż w poprzednim postępowaniu zapadła decyzja ostateczna, jeżeli zatem wnioskodawca nie zgadzał się z tym rozstrzygnięciem, jak również z przebiegiem postępowania, to miał możliwość zaskarżenia decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie jest natomiast możliwie ustosunkowywanie się przez Radę, w ramach obecnego postępowania, do zarzutów dotyczących poprzednio toczącego się postępowania. Na marginesie organ zauważył, iż skarżący podpisał każdą stronę protokołu przesłuchania, oświadczył, że nie ma zastrzeżeń do sposobu przeprowadzenia wywiadu, że wszystkie pytania zrozumiał i że nie ma nic więcej do dodania. Protokół został podpisany przez stronę, tłumacza i osobę przesłuchującą. Organ stwierdził również, że bez znaczenia dla wydanego rozstrzygnięcia jest podnoszony przez cudzoziemca zamiar zawarcia związku małżeńskiego w Polsce. Wyjaśniono przy tym, iż w decyzji o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku (wydanej na podstawie przepisu art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy), organy nie orzekają o odmowie nadania statusu uchodźcy, nie mogą zatem znaleźć się w niej rozstrzygnięcia w przedmiocie ochrony uzupełniającej, czy w przedmiocie pobytu tolerowanego, bo nie ma podstaw prawnych do samoistnego rozstrzygania w tym zakresie. Niezależnie od tego podkreślono, iż przyznanie pobytu tolerowanego w celu ochrony życia rodzinnego jest uzasadnione jedynie w przypadku zagrożenia w kraju pochodzenia praw cudzoziemca chronionych przez prawo międzynarodowe, w tym Konwencję Rzymską z 1950 r., dlatego instytucja ta może być stosowana tylko w powiązaniu z ochroną międzynarodową, a nie w celu legalizacji pobytu cudzoziemca ze względu na pozostawanie w związku z obywatelem polskim. Podkreślono, iż legalizacji takiego pobytu służą inne instytucje prawne, a nie te zawarte w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady z [...] kwietnia 2011 r. cudzoziemiec zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13, art. 15, art. 40 ust. 2 pkt 2, art. 89p ust. 4 pkt 2 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz podniósł, iż decyzja Rady oparta została na błędnej interpretacji art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym zakresie wskazał, iż organ ograniczył się wyłącznie do zbadania faktów przytoczonych we wnioskach, natomiast nie wzięto pod uwagę aktualnej sytuacji panującej w kraju pochodzenia cudzoziemca. W odpowiedzi na skargę Rada podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. W myśl art. 40 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wniosek jest niedopuszczalny, gdy: 1) wnioskodawca uzyskał status uchodźcy w innym państwie członkowskim; 2) po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach; 3) małżonek, który uprzednio wyraził zgodę na złożenie wniosku przez wnioskodawcę w jego imieniu, złożył odrębny wniosek, podczas gdy nie zachodzą okoliczności dotyczące tego małżonka uzasadniające taki wniosek. Z akt sprawy wynika, że decyzją Szefa Urzędu z [...] października 2009 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją Rady z [...] marca 2010 r. odmówiono skarżącemu nadania statusu uchodźcy, odmówiono udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzeczono o wydaleniu go z terytorium Polski wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Wydanie tej decyzji było następstwem złożenia przez M. B. wniosku o nadanie statusu uchodźcy z [...] lipca 2009 r. W toku postępowania organy ustaliły, że powodem wystąpienia o status uchodźcy było deklarowane zagrożenie ze strony bliżej nieokreślonych osób z uwagi na udział w demonstracjach antyrządowych. Po zebraniu materiału dowodowego organy przyjęły, iż cudzoziemiec nie był prześladowany przez władze publiczne z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Podnoszona obawa przed przemocą fizyczną, nie stanowiła w ocenie organów, przesłanki do stwierdzenia występowania uzasadnionych obaw przed indywidualnym prześladowaniem z powodów określonych w Konwencji Genewskiej. W konsekwencji nie mogła ona stanowić podstawy do udzielenia ochrony międzynarodowej, bowiem nie mieści się w pojęciu prześladowania zgodnie z jego rozumieniem zawartym w tej Konwencji. Na decyzję Rady cudzoziemiec nie złożył skargi do sądu administracyjnego, wobec czego stała się ona prawomocna. We wniosku będącym przedmiotem niniejszego postępowania skarżący podał, iż uczestniczył w mitingach organizacji politycznej o nazwie "[...]", zaś miesiąc później został dotkliwie pobity. Wskazał również, że został ponownie pobity przez te same osoby, a także okaleczono go nożem (posiada po tym zdarzeniu ślady na brzuchu). Osoby te groziły mu także, że jeśli uda się z ranami do lekarza, to go zabiją. Cudzoziemiec oświadczył nadto, iż po tych zdarzeniach miał problemy z pamięcią i postanowił wyjechać z Gruzji, ponieważ te osoby wciąż mu groziły. Wskazał, iż miesiąc przed złożeniem wniosku, "te osoby" kontaktowały się z jego matką i sąsiadami i wypytywały gdzie się znajduje. Biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stanowisko organów administracyjnych oparte na treści przepisu art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jest w ocenie Sądu w pełni uzasadnione. Zauważyć należy, iż podnoszone przez stronę podstawy ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy są tożsame i opierają się na subiektywnej obawie o bezpieczeństwo ze strony niezidentyfikowanych osób, które miały stosować przemoc fizyczną wobec cudzoziemca. Wskazać w tym miejscu trzeba, iż zadaniem organów rozpatrujących kolejny wniosek cudzoziemca, złożony po zakończeniu wcześniejszego postępowania (w takim samym przedmiocie) decyzją o odmowie nadawania statusu uchodźcy, jest w pierwszej kolejności analiza wszystkich twierdzeń i dowodów jakie przedstawił skarżący pod kątem ewentualnej zmiany okoliczności sprawy, tj. zbadanie czy pojawiły się takie dowody, które mogłyby stanowić pozytywna przesłankę do nadania status uchodźcy. Zatem wobec stwierdzenia, że strona ponowie powołuje się na te same zdarzenia, nie przedstawiając jednocześnie nowych dowodów jakie mogłyby uprawdopodobniać ziszczenie się przesłanek pozytywnych, obowiązkiem organu jest zastosowanie przepisu jaki legł u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stanowisko takie jest również zgodne z treścią art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich, w myśl których to regulacji, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Kontrolując legalność postępowania w niniejszej sprawie szczególnego podkreślenia wymaga, iż zadaniem organu jest zbadanie czy podnoszone przez stronę twierdzenia mają wpływ na zweryfikowanie wcześniejszego stanowiska w zakresie spełnienia przesłanek do nadania statusu uchodźcy określonych w Konwencji Genewskiej. Zatem, jeśli organ stwierdzi, że podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności nie mają wpływu na przyznanie statusu uchodźcy, nie można doszukiwać się po jego stronie obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Powyższe odnieść należy do twierdzeń cudzoziemca, iż nadal istnieje zagrożenie ze strony jakichś osób, które kontaktowały się z jego matką i sąsiadami, by uzyskać informacje, gdzie obecnie się znajduje. Skoro zatem podnoszone przez skarżącego okoliczności nie zostały uwzględnione w postępowaniu prowadzonym na skutek pierwszego wniosku, to te same okoliczności, choćby nadal trwały w odczuciu cudzoziemca, nie mogą stać się podstawą do uznania zasadności wniosku w kolejnym postępowaniu. Za prawidłowe uznać należało stanowisko Szefa Urzędu dotyczące podniesionego we wniosku z [...] lipca 2010 r. udziału skarżącego w działaniach wojennych. Skoro okoliczność ta, przecież istotna w świetle regulacji statusowych, nie była podnoszona przez cudzoziemca w pierwszym wniosku, to zgodzić należy się z organem, iż różnice te, w świetle braku spójności zeznań i w efekcie niskiej wiarygodności stwierdzonej w poprzedniej procedurze, uznać należało za próbę manipulacji procedurą uchodźczą. W ocenie Sądu, przy ocenie omawianej kwestii należy mieć na uwadze również i to, że mimo wskazania udziału w działaniach wojennych, cudzoziemiec uzasadnienia wniosek tymi samymi okolicznościami co poprzedni, tj. związanymi z obawą przed przemocą fizyczną na tle politycznym. Nie zasługują na uwzględnienie również te zarzuty, które odnoszą się do kwestionowania prawidłowości postępowania w sprawie wniosku z [...] października 2009 r. (pierwszy wniosek), bowiem jak słusznie podkreśliła to Rada, tamto postępowanie zakończone zostało decyzją ostateczną i było postępowaniem odrębnym od niniejszego. Oznacza to, że zarzuty te wykraczają poza granice indywidualnego postępowania administracyjnego w sprawie wniosku z dnia [...] lipca 2010 r. Stwierdzić również należy, iż skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia mógłby być narażony na prześladowanie, czy też represje. W związku z tym zmiana decyzji w przedmiocie zgody na pobyt tolerowany również nie mogła mieć miejsca. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały przepis art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wobec czego zarzut cudzoiemca w tym zakresie uznać należało za chybiony. Wskazać trzeba, iż jeżeli cudzoziemiec powołuje się na ogólną sytuację (w tym polityczną) panującą w kraju pochodzenia, w niej upatrując powodów dla których zasługuje na ochronę międzynarodową, to na nim spoczywa obowiązek wykazania, iż sytuacja ta powoduje, że w jego indywidualnej sprawie powstaje obawa prześladowania. Chodzi o to, by strona wykazała, że okoliczności na które się powołuje będą negatywnie oddziaływały w zindywidualizowanym przypadku, tj. z uwagi na indywidualne predyspozycje konkretnej osoby (czy rodziny), a nie ogólnie z uwagi na sytuację całego narodu. Podkreslić należy, iz to na stronie postępowania spoczywa ciężar udowodnienia, zaś organ ma obowiązek zebrać materiał dowodowy wyczerpujaco i dokonać jego analizy. Innymi słowy rzecz ujmując, to skarżacy winien przedstwić dowód na to, że ryzyko doznania poważnej krzywdy w jego przypadku może się powtórzyć w przyszłości, nie można zaś przyjąc by to organ miał obowiązek wykazywać, że takie ryzyko nie istnieje. Podnieść trzeba, iż przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym, a obie decyzje wydane w kontrolowanym postępowaniu zawierają uzasadnienia spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie doparzył się też innych uchybień ze strony organów orzekających, w tym dotyczących naruszenia wskazanych w skardze zasad postępowania administracyjnego. Sprawa, zdaniem Sądu, została przeanalizowana w stopniu wystarczającym do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2003r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.