V SA/Wa 1260/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej; oddala skargę Decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23., dalej jako: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej – W.H. (zwanym dalej: "Wnioskodawcą", "Stroną", "Skarżącym") – od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., nr [...] z [...] marca 2017 r. w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono, że W.H. złożył w dniu [...] czerwca 2016 r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na podstawie § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U z 2013 r., poz. 361, ze zm., cyt. dalej jako "rozporządzenie" wraz z załącznikami graficznymi. W przedmiotowym wniosku W.H. zadeklarował powierzchnię działek rolnych do następujących wariantów: - Pakiet 1 Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 – Zrównoważony sposób gospodarowania, na powierzchni 14,04 ha, - Pakiet 8 Ochrona gleb i wód. wariant 8.3 – Międzyplon Ścierniskowy, na powierzchni 2,60 ha. W dniu 24 stycznia 2017 r. Kierownik ARiMR wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień w związku z wykrytymi nieprawidłowościami oraz do przedłożenia wymaganych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie Strona złożyła w dniu 7 lutego 2017 r. oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 oraz umowę dzierżawy gruntów rolnych z 23 maja 2016 r. W dniu [...] marca 2017 r. Kierownik ARiMR decyzją o nr [...] odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016. Jak wskazano w treści decyzji wnioskodawca nie spełnia warunków do wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej. Z uwagi na fakt, że we wniosku o płatność na rok 2016 podmiotem ubiegającym się o płatność rolnośrodowiskową, wskazując działkę ewidencyjna nr 22 i powierzchnie gruntów rolnych na tej działce jest W.H. Jako podmiot przekazujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe wskazany został D.S., jako przejmujący – W.H. Jednakże na podstawie dołączonej umowy dzierżawy wynika, iż W.H. przejął jako dzierżawca grunty rolne od A.O. (właściciela nieruchomości). W złożonym od decyzji z [...] marca 2017 r. odwołaniu W.H. wskazał na błędną wykładnię przepisu § 32 rozporządzenia, gdyż wskazane przepisy nie wskazują jednoznacznie, że zarówno przekazanie posiadania gruntów jak i przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego musi nastąpić od tej samej osoby. Strona podziela stanowiska organów, że niezbędnym warunkiem skuteczności przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego jest przeniesienie posiadania gruntów rolnych w drodze umowy (sprzedaży, dzierżawy lub innej) zawartej bezpośrednio pomiędzy dotychczasowym posiadaczem tych gruntów, realizującym program rolnośrodowiskowy, a nowym posiadaczem, który podjął się kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zdaniem Beneficjenta ciągłość zobowiązania realizowanego na przedmiotowych gruntach nie została przerwana, bo przejął on w posiadanie grunty, na których dotychczas realizowane było przedsięwzięcie rolnośrodowiskowe i zobowiązał się do jego kontynuowania. Decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że brak jest możliwości skutecznego wstąpienia wnioskodawcy do niniejszego postępowania, a tym samym brak jest możliwości przyznania tej płatności W.H. w roku 2016. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, w dniu 23 maja 2016 r. zawarta została umowa dzierżawy gruntów rolnych pomiędzy A.O., będącym właścicielem działki ew. nr 22 o pow. 17,94 ha, a W.H., dzierżawcą. W.H. w tym dniu przejął w posiadanie grunty rolne, w odniesieniu do których było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe przez D.S. i zobowiązał się do kontynuowania realizacji tego zobowiązania, podjętego przez tego rolnika, do końca okresu objętego tym zobowiązaniem, tj. do dnia 14 marca 2018 r. Dyrektor ARiMR wskazał. że stosownie do z § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego dochodzi wtedy gdy: - przejęcie zobowiązania nastąpiło wraz z przeniesieniem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową, - przeniesienie posiadania działek rolnych zostało dokonane na podstawie umowy (sprzedaży, dzierżawy lub innej), - przekazanie działek rolnych i zobowiązania nastąpiło od tej samej osoby, - przejmującym grunty i zobowiązanie jest ta sama osoba. Z analizy akt sprawy wynika, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjął D.S. i to on przekazał posiadanie gruntów rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr 22 W.H., który następnie zobowiązał się do kontynuowania podjętego zobowiązania, realizacji tego zobowiązania oraz do poniesienia ewentualnych konsekwencji wynikających z zaprzestania realizacji zobowiązania. Jednakże z załączonej umowy dzierżawy wynika, że to inna osoba, tj. A.O., oddał W.H. nieruchomość oznaczoną numerem 22 "do używania i pobierania pożytków z przeznaczeniem na prowadzenie działalności rolniczej". Tymczasem – jak wskazano w treści § 32 ust. 1-5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – w przypadku przeniesienia, w wyniku np. umowy dzierżawy, posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jednak przejmujący posiadanie gruntów ma obowiązek złożyć kopię takiej umowy, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika. Z powyższego przepisu wynika wprost, że umowa dzierżawy musi potwierdzać przeniesienie posiadania gruntów, na których to ten "przekazujący" podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Z dokumentacji w sprawie wynika, że "przekazującym" był D.S., nie zaś A.O., który był jedynie właścicielem wskazanej powyżej nieruchomości rolnej, a brak jest w aktach sprawy dokumentu potwierdzającego przeniesienie posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika. Dyrektor ARiMR zauważył, że z umowy dzierżawy oraz oświadczenia wynika więc jednoznacznie, że wnioskodawca nie nabył posiadania działek rolnych i praw do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego od tego samego podmiotu, tylko od dwóch różnych osób. D.S. nie był jednocześnie uprawniony do przekazania wnioskodawcy, W.H., posiadania działek rolnych i zobowiązania rolnośrodowiskowego, lecz jedynie do przekazania mu praw i obowiązków dotyczących realizacji planu rolnośrodowiskowego. A.O. zaś nie był uprawniony do przekazania wnioskodawcy posiadania działek rolnych i zobowiązania rolnośrodowiskowego, lecz jedynie do przekazania posiadania działki nr 22, której jest właścicielem. Nie mógł jednocześnie przekazać praw i obowiązków dotyczących realizacji planu rolnośrodowiskowego, ponieważ nie podjął zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wobec powyższego, organ odwoławczy wskazał, że w związku z niespełnieniem przez W.H. obligatoryjnych warunków przyznania płatności odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016. W skardze wniesionej do Sądu zarzucono obrazę: 1) przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia § 32 ust 1-5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. poprzez błędną wykładnię prowadzącą organ do uznania, iż w niniejszej sprawie umowa dzierżawy musi potwierdzać przeniesienie posiadania gruntów pomiędzy przekazującym a przejmującym zobowiązanie rolnośrodowiskowe; 2) przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia § 32 ust 1-5 w. rozporządzenia poprzez błędną wykładnię prowadzącą organ do uznania, iż w niniejszej sprawie niezbędne było złożenie odrębnego dokumentu potwierdzającego przeniesienie posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, 3) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania w postaci naruszenia art. 7, art, 77 § 1 i art. 80 kpa. w zw. z art. 693 § 1 k.c. poprzez błędne uznanie, że umowa dzierżawy z 23 maja 2016 r. nie stanowi podstawy do przyznania płatności na rzecz skarżącego. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W dalszej części skargi jej autor wskazał, że zawarcie umowy dzierżawy z inną osobą niż dotychczasowy beneficjent nie oznacza, że posiadanie gruntów nie zostało przeniesione pomiędzy dotychczasowym beneficjentem, a nowym beneficjentem płatności, jeżeli bowiem podmiot legitymujący się tytułem prawnym do gruntu (np. właściciel) rozwiąże umowę dzierżawy z rolnikiem, a następnie wydzierżawi ten grunt innemu rolnikowi, to posiadanie gruntu może być przeniesione pomiędzy posiadaczami, z pominięciem właściciela. Posiadanie wiąże się bowiem z faktycznym władaniem rzeczą. Zatem poprzedni beneficjent D.S. przeniósł na skarżącego zarówno posiadanie gruntów jak i zobowiązanie rolnośrodowiskowe zatem w ocenie Skarżącego brak było podstaw do wydania decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd pragnie podkreślić, że z przepisu § 32 ust. 1 rozporządzenia wprost wynika, iż w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy EFRROW. Zgodnie zaś z § 32 ust. 5 rozporządzenia oprócz dokumentów wymaganych na podstawie § 24, do wniosku, o których mowa w ust. 2, nowy posiadacz gruntów ma obowiązek dołączyć oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika, który był dotychczas posiadaczem tych gruntów, do końca okresu objętego tym zobowiązaniem oraz umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której zostało przeniesione na niego posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika. W aktach sprawy znajduje się umowa dzierżawy gruntów rolnych z dnia 23.05.2016 r. mocą której A.O. – właściciel działki rolnej nr 22 o pow. 17,94 ha "oddaje dzierżawcy wymienione w § 1 nieruchomości do używania i pobierania pożytków z przeznaczeniem ma prowadzenie działalności rolniczej" (§ 2). Zgodnie z § 5 "wydanie nieruchomości dzierżawy nastąpiło w dniu dzisiejszym w stanie przydatnym do umówionego użytku, co dzierżawca niniejszym potwierdza." Literalna interpretacja zapisów umowy pozwala uznać, że w dniu jej zawarcia A.O. był nie tylko właścicielem, ale także i posiadaczem nieruchomości, co wynika z § 1 i 2, a zwłaszcza § 5 umowy dzierżawy. W zawartej umowie – co oczywiste – brak jest jakiejkolwiek wzmianki o przejęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego; przypomnieć należy, że jego realizację rozpoczął D.S., który w dacie zawarcia umowy nie był posiadaczem działki rolnej nr 22 ani też stroną umowy dzierżawy zawartej w dniu 23.05.2016 r. W konsekwencji przyjąć należy – zgodnie z powyższym stanem faktycznym – że, Skarżący w dniu 23.05.2016 r. nabył w posiadanie celem dzierżawy od A.O. działkę rolną nr 22 o pow. 17,94 ha, a także – według złożonego oświadczenia – przejął od D.S. zobowiązanie rolnośrodowiskowe (patrz wniosek z dnia [...].06.2016 r. o płatność rolnośrodowiskową). Przyjąć zatem należy, że z tych okoliczności jednoznacznie wynika, iż Skarżący nie nabył posiadania działek rolnych i praw do realizacji zobowiązania środowiskowego, od tego samego podmiotu tylko od dwóch różnych osób. Mając na uwadze obowiązujące przepisy wynikające z § 32 rozporządzenia do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego dochodzi wtedy, gdy: - przejęcie zobowiązania nastąpiło wraz z przeniesieniem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową, - przeniesienie posiadania działek rolnych zostało dokonane na podstawie umowy (sprzedaży, dzierżawy lub innej), - przekazanie działek rolnych i zobowiązania nastąpiło od tej samej osoby, - przejmującym grunty i zobowiązanie jest ta sama osoba. Wobec powyższego nie doszło do naruszenia – wskazanych w punkcie 1 i 2 skargi – przepisów prawa materialnego, a w szczególności § 32 rozporządzenia. Interpretacja pełnomocnika Skarżącego, zawarta w uzasadnieniu skargi, wskazujące na możliwość przeniesienia posiadania pomiędzy dzierżawcami (w tym przypadku D.S. a Skarżącym) byłaby możliwa w ramach trójstronnej umowy (tj. przy udziale A.O. – jako właściciela), która nie została jednak sporządzona (co było możliwe w ramach zasady swobody zawierania umów – art. 3511 k.c. Skoro wybrano model dwustronny umowy, to nie można wywodzić z treści kontraktu z dnia 23.05.2016 r., że posiadanie – wbrew zapisom świadczącym zupełnie o przeciwnej tezie – poprzedni beneficjent D.S. przeniósł bezpośrednio na Skarżącego. Z tego dokumentu wynika, że D.S. w dacie zawarcia umowy nie był posiadaczem gruntu, a zatem ma w odniesieniu do niego zastosowanie rzymska zasada nemo plus iuris in alium transfere potest quam ipsae habet. Wobec tego nie doszło do obrazy wskazanych przepisów w punkcie 3 skargi, w tym art. 693 § 1 k.c. Przepis ten prawidłowo został odwzorowany treścią umowy zawartej w dniu 23.05.2016 r. pomiędzy A.O. a Skarżącym. Trafnie tę okoliczność zinterpretowano z wykorzystaniem art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., z wyjątkiem ustalenia zawartego w motywach decyzji Organu II instancji (k. 5 - 6), że D.S. przekazał posiadanie gruntów rolnych W.H., co w rzeczywistości nie miało miejsca, o czym świadczy treść zawartej umowy. Uwzględniając treść art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369) należało orzec jak w sentencji.