V SA/Wa 1263/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej; oddala skargę W dniu [...] lipca 2008r. J.S. złożyła wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Rozpoznając powyższy wniosek decyzją z [...] września 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał skarżącej powyższą rentę strukturalną od [...] października 2008r. do [...] czerwca 2017r. uzasadniając to spełnieniem przez skarżącą warunków wymaganych do przyznania i wypłaty renty strukturalnej, wyszczególnionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 19 czerwca 2007r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Postanowieniem z [...] grudnia 2009r. organ zawiadomił skarżącą o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania renty strukturalnej dla zainteresowanej. Po przeprowadzeniu postępowania organ wydał decyzję z [...] lutego 2010r. o uchyleniu decyzji ostatecznej i odmowie przyznania renty strukturalnej. Mając powyższe na uwadze w dniu [...]lutego 2011r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR działający z upoważnienia Prezesa ARiMR wydał decyzję, którą ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł. W jej uzasadnieniu podniósł, iż J.S. w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną miała przyznane prawo do renty rodzinnej. Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2004r. przyznano zainteresowanej od [...] września 2004 na stałe prawo do renty rodzinnej. Organ I instancji podniósł, że nie został poinformowany o wydaniu tejże decyzji przed przyznaniem płatności z tytułu renty strukturalnej. Dalej w treści uzasadnienia organ prowadzący sprawę stwierdził, że stanowi to naruszenie zasad i warunków przyznawania płatności, dlatego zwrotowi podlega kwota [...] zł. powiększona o odsetki. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł również, że odstąpienie od obowiązku zwrotu nadmiernie pobranej płatności może nastąpić jeśli okres między datą płatności a datą pierwszego zawiadomienia beneficjenta o nienależnej płatności jest dłuższy niż 10 lat lub po upływie 4 lat gdy beneficjent działał w dobrej wierze. W przeciwnym wypadku odstąpienie od żądania zwrotu może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz gdy rolnik nie mógł w zwykłych okolicznościach wykryć tego błędu. W przedmiotowej sprawie, co ustalił organ prowadzący postępowanie nie ma podstawy do wyłączenia obowiązku zwrotu płatności. W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, J.S. wniosła również o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności z uwagi na zły stan zdrowia. Jak wskazała autorka, z uwagi na przebyte choroby ma problemy ze zdrowiem psychicznym i wiele czynności podejmuje nieświadomie. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ARiMR decyzją z [...] maja 2011 r. – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej jako: "k.p.a.") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] lutego 2011 r. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie jest prowadzone w oparciu o ostateczną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] grudnia 2008r., a producentka nie wniosła od niej odwołania, co oznacza że decyzja ma walor ostateczności i stanowi podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Prezes ARiMR zaznaczył w treści uzasadnienia, że J.S. składając w dniu [...] lipca 2008r. wniosek o przyznanie renty strukturalnej podpisała oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania i wypłaty rent strukturalnych. Zatem w opinii organu II instancji producentka była świadoma skutków pobierania renty strukturalnej mimo faktu, że nie była do tego uprawniona. W aktach sprawy, jak wskazał Prezes ARiMR znajduje się pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w L. inspektorat w K. z [...] lutego 2009r. skierowane do J. S., w którym strona została powiadomiona że o posiadanym prawie do renty rodzinnej winna poinformować ARiMR w K. Pomimo tego, jak dalej wskazuje organ w treści zaskarżonej decyzji producentka nie wykonała tego obowiązku. Organ odwoławczy podkreślił, że argumenty wnioskodawczyni dotyczącej jej trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej nie mogą stanowić okoliczności zwalniających stronę od zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu renty strukturalnej. Jednocześnie, jak wskazał Prezes ARiMR wniosek strony o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności będzie przedmiotem odrębnego postępowania. Pismem z [...] maja 2011 r. skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję Prezesa ARiMR z [...] maja 2011 r. wnosząc o jej uchylenie. W jej uzasadnieniu autorka podniosła, iż decyzja narusza prawo poprzez fakt, że ARiMR w K. wiedział od [...] stycznia 2009r. o pobieraniu przez J. S. świadczeń z ZUS, a mimo to do [...] grudnia 2009r. nie wydał decyzji w sprawie wstrzymania świadczenia. Ponadto, jak wskazała wnosząca skargę producentka Prokuratura Rejonowa w K. podczas prowadzonego postępowania wskazała, że skarżąca ma ograniczoną poczytalność i umorzyła wobec niej postępowanie, a nie uczynił tego ARiMR. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ARiMR wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu natomiast zarzuty podnoszone w skardze uznał za bezzasadne. W protokole rozprawy z 23 listopada 2011 r. skarżąca oświadczyła, iż nie jest w stanie zwrócić pieniędzy z uwagi na swą sytuację materialną i zdrowotną. Wskazała też, że nie wiedziała, że nie jest uprawniona do renty strukturalnej z uwagi na przyznaną wcześniej rentę rodzinną. Od kwietnia 2011r., jak wskazała skarżąca pobiera rentę rodzinną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało oddalić. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ARiMR z [...] maja 2011r. oraz poprzedzająca ją decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] lutego 2011r., mocą których ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, które skarżąca otrzymała mimo, że posiadała przyznane prawo do renty rodzinnej. Zgodnie z treścią § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750) rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli m.in. ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca pobierała rentę strukturalną w okresie od [...] października 2008 do stycznia 2010r., mając jednocześnie przyznane od [...] września 2004r. prawo do renty rodzinnej. Wypłata renty rodzinnej została wstrzymana zgodnie z wnioskiem skarżącej od [...] lutego 2009r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. otrzymał wniosek z ZUS o udostępnienie informacji dotyczącej przyznania renty strukturalnej J. S. w dniu [...] stycznia 2009r., co spowodowało wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o przyznaniu renty strukturalnej. Zatem w tym dniu organ, zdaniem skarżącej powinien wstrzymać wypłatę świadczenia z tytułu renty strukturalnej. Odnosząc się do przedstawionego argumentu Sąd wskazuje, że organy podjęły działania w sprawie. Strona została wezwana do złożenia wyjaśnień, a organ wznowił postępowanie, zatem nie naruszył obowiązujących go norm przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/04 z 21 kwietnia 2004r. (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004r.) w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca dana kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3 powyższego artykułu. Odstąpienie od obowiązku zwrotu tej kwoty może nastąpić jedynie w warunkach wskazanych w treści art. 73 pkt 5 Rozporządzenia Komisji lub art. 73 pkt 4 akapit 1 w/w Rozporządzenia czyli po upływie 10 lat jakie upłyną między datą płatności a datą pierwszego powiadomienia o tym, że jest ona nienależna lub w przypadku dobrej wiary rolnika po upływie 4 lat. Dodatkowo odstąpienie od żądania płatności może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy a rolnik nie mógł w zwykłych okolicznościach wykryć tego błędu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie występują te przesłanki, gdyż organ przekazując płatność z tytułu renty strukturalnej nie był w posiadaniu informacji o wcześniejszym przyznaniu dla J. S. renty rodzinnej z ZUS. Skarżąca, na co zwrócił uwagę organ otrzymała z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismo z [...] lutego 2009r., w którym została ona poinformowana, że o posiadanym prawie do renty rodzinnej powinna poinformować Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. Jednak wpłynęło ono do organu dopiero [...] stycznia 2010r. jako odpowiedź na wcześniejsze wezwanie do złożenia wyjaśnień. Skarżąca nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku poinformowania ARiMR o posiadanym prawie do renty rodzinnej i jej otrzymywaniu ani składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej, ani też po otrzymaniu pisma z ZUS z [...] lutego 2009r. Skarżąca, co należy podkreślić powinna być świadoma skutków nienależnego pobierania renty strukturalnej mimo, że nie była do tego uprawniona, gdyż składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej podpisała stosowne oświadczenie o obowiązku informowania ARiMR o wszystkich faktach mających wpływ na przyznane płatności, zaś otrzymywanie renty rodzinnej przed przyznaniem renty strukturalnej za taką okoliczność powinno być tym bardziej uznane. Zły stan zdrowia skarżącej, przebyte choroby, a nawet o czym wspomina producentka w treści skargi podejmowane przez nią często nieświadomie czynności różnego rodzaju w świetle obowiązujących przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, nie mogą być przesłanką pozwalającą organom na odstąpienie od zwrotu należnych płatności. Wniosek o ich umorzenie jest prowadzony obecnie w odrębnym postępowaniu przed Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Na ocenę Sądu, nie wpływa podniesiona przez skarżącą kwestia umorzenia przez Prokuraturę Rejonową w K. postępowania wobec niej z uwagi na ograniczoną poczytalność, gdyż dotyczy to odrębnego postępowania a okoliczność ta nie stanowi przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranej płatności. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że organy słusznie uznały, że skarżąca otrzymała prawo do renty strukturalnej, pomimo wcześniej ustalonego prawa do renty rodzinnej, co należało uznać wspomniane należności za pobrane nienależnie w świetle art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), a to musiało skutkować zobowiązaniem skarżącej do ich zwrotu. Sąd nadmienia jednocześnie, że skarżąca składając w dniu [...] stycznia 2009r. wniosek o wstrzymanie wypłaty renty rodzinnej przez ZUS, mając na uwadze sytuację będącą wynikiem przedmiotowej sprawy winna wyjaśnić kwestię wspomnianych (zawieszonych) jej świadczeń w ZUS. Konkludując, kontrolowane decyzje zawierają prawidłowe rozstrzygnięcia, jak również prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji odwoławczej jest szczegółowe i oparte na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym. Decyzja zawiera również uzasadnienie prawne z przytoczonymi przepisami oraz wyjaśnieniem podstawy prawnej orzeczenia. Sąd nie dopatrzył się ponadto innych naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Również, w ocenie Sądu, brak jest przesłanek do zastosowania art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.