V SA/Wa 1265/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestnika postępowania W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H.K. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) marca 2016 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia podstaw do uznania części zarzutów postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: odmówić uczestnikowi postępowania przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Postanowieniem z dnia 12 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. K. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) marca 2016 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia podstaw do uznania części zarzutów postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu ww. orzeczenia Sąd wskazał, że skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego w myśl art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") - w brzmieniu nadanym temu przepisowi ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W terminie do złożenia skargi kasacyjnej od tego postanowienia uczestnik postępowania W. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, uczestnik zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołał się na brak dochodów, wiek oraz odległość Sądu od miejsca jego zamieszkania. Oświadczył, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku; jest zadłużony wobec gminy i "instytucji", a komornik sądowy "odebrał mu majątek". Do formularza wniosku załączył kserokopie następujących dokumentów: • postanowienia Sądu Rejonowego w B. (I Wydział Cywilny) z 15 stycznia 2016 r. o zwolnieniu dłużnika W.K. od opłaty od zażalenia (ze względu na znaną Sądowi z urzędu wysokość zadłużenia W. K.), sygn. akt VI Co 413/12, • postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 1 lipca 2015 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu nieściągalności zadłużenia z majątku zobowiązanego w sprawie, w której wierzycielem jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a należność główna wynosi (...), • postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. z dnia 18 czerwca 2014 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności egzekucji w sprawie, w której wierzycielem jest Agencja Nieruchomości Rolnych w W. Oddział Terenowy w G. z siedzibą w P. G., a należność główna wynosi (...) zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączone do niego dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej uczestnika, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 22 września 2016 r., uczestnik został wezwany do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: a) wskazanie źródeł utrzymania, w szczególności oświadczenie czy uczestnik korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej bądź pomocy materialnej innych osób (jeżeli tak, to zobowiązano do przedstawienia kopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub podania przez kogo i w jakim zakresie uczestnik jest utrzymywany, tj. kto zapewnia mu żywność, mieszkanie, odzież), b) oświadczenie czy uczestnik posiada rachunki bankowe (w tym lokaty i konta dewizowe) - jeżeli tak, to zobowiązano go do nadesłania wyciągów z tych rachunków z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie transakcje dokonane w ww. okresie, a jeżeli uczestnik nie posiada rachunków bankowych, zobowiązano go do złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, c) wskazanie względem jakich podmiotów i na jaką kwotę uczestnik jest aktualnie zadłużony wraz z dokumentami potwierdzającymi te dane, d) ewentualnie nadesłanie innych dokumentów potwierdzających aktualną sytuację majątkową uczestnika. W wykonaniu wezwania Sądu uczestnik (w piśmie z 26 października 2016 r.) podał, że nie posiada źródeł utrzymania ani nie ma zasiłku. Natomiast posiadał rachunki bankowe, ale nie wie czy jeszcze istnieją. Nie dysponuje też oszczędnościami bądź lokatami, a gdyby takowe były, to zostałyby zajęte przez organy egzekucyjne. Skarżący podniósł, iż jest zadłużony wobec banku, przy czym bank sprzedał jego długi. Podkreślił też, że w innych postępowaniach sądowych jest zwalniany od kosztów i jest ustanawiany dla niego pełnomocnik. Do przedmiotowego pisma załączył – obok powołanego wyżej orzeczenia Sądu Rejonowego w B. z 15 stycznia 2016 r. – postanowienia: starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 26 sierpnia 2016 r. o zwolnieniu skarżącego z kosztów sądowych i ustanowieniu dla niego adwokata (sygn. akt III SA/Gd 654/16) oraz referendarza sądowego Sądu Rejonowego w L. o zwolnieniu dłużnika (tj. skarżącego) od opłaty od zażalenia w kwocie 30 zł w całości (sygn. akt I Co 1563/13). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Taka sytuacja miała miejsce właśnie w niniejszej sprawie, przy czym odpowiedź skarżącego na wezwanie Sądu nie jest kompletna i spójna. Skarżący bowiem nie wyjaśnił kto zapewnia mu utrzymanie, skoro nie osiąga żadnych dochodów i nie dysponuje żadnym majątkiem. Skarżący ograniczył się w tym zakresie do stwierdzenia, że nie posiada żadnych źródeł utrzymania oraz powołał się na swoje zadłużenie i prowadzone w związku z tym postępowania egzekucyjne. Jednocześnie nie wskazał z jakich powodów nie uzyskuje dochodów, nie nadesłał też żadnego dokumentu, z którego wynikałoby że jest osobą bezrobotną czy też niezdolną do pracy, bądź pozbawioną jakichkolwiek świadczeń socjalnych Tymczasem nie sposób przyjąć, iż skarżący egzystuje nie uzyskując żadnego dochodu oraz nie korzystając z pomocy społecznej, pomocy członków rodziny lub osób trzecich. Nie można również zaakceptować, że skarżący funkcjonuje bez ponoszenia żadnych wydatków. W tym miejscu zaakcentować należy, iż to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, iż w postępowaniach toczących przed innymi Sądami skarżący był zwalniamy od opłat i przyznawano mu pełnomocnika. Orzeczenia te zapadły w innych sprawach i nie są dla tut. Sądu wiążące. Reasumując, przedstawienie przez skarżącego swojej sytuacji majątkowej w sposób niepełny i nielogiczny może jedynie prowadzić do konstatacji, iż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy także nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.