V SA/Wa 1267/08
WyrokWSA w Warszawie2008-10-21
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Ewa Wrzesińska - Jóźków, Joanna Gierak – Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić ostateczną decyzję odmawiającą przyznania uprawnień wdowy po kombatancie, jeśli strona powołuje się na nowe okoliczności (pobyt w obozie hitlerowskim) i trudną sytuację życiową, a pierwotna decyzja opierała się na służbie w jednostce KBW?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo odmówił uchylenia ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. Pomimo powołania się przez stronę na nowe okoliczności (pobyt męża w obozie hitlerowskim) i trudną sytuację życiową, nie zaistniały przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony wymagane do wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. Służba męża w jednostce KBW, związana z zwalczaniem organizacji działających na rzecz niepodległości Polski, wykluczała przyznanie mu uprawnień kombatanckich, co z kolei uniemożliwiało przyznanie uprawnień wdowy.Stan faktyczny
Skarżąca J. J. domagała się przyznania uprawnień wdowy po kombatancie, jednak organ dwukrotnie odmówił jej przyznania, uznając, że jej zmarły mąż B. J. otrzymał uprawnienia kombatanckie za utrwalanie władzy ludowej, a nie za rzeczywistą działalność kombatancką. Skarżąca następnie wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji w trybie art. 154 k.p.a., powołując się na pobyt męża w obozie hitlerowskim oraz trudną sytuację życiową. Organ odmówił uchylenia decyzji, uznając brak przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Skarga do WSA została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Asesor WSA - Joanna Gierak – Podsiadły, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2008r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... kwietnia 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowy po kombatancie oddala skargę
Przedmiotem skargi z dnia 21 kwietnia 2008r. wniesionej przez J. J. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z ... kwietnia 2008r. utrzymująca w mocy decyzję własną z ... lutego 2008r. o odmowie uchylenia decyzji własnej z ... października 1997r. i poprzedzającej ją decyzji z ... października 1996r. o odmowie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
J. J. ubiegała się o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie, tj. po zmarłym w dniu ... września 1993r. mężu B. J.. Decyzją z dnia ... października 1996r. organ odmówił skarżącej przyznania uprawnień określonych art. 20 ust 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 42/2002 poz. 371 ze zm.); zwanej dalej ustawą o kombatantach. Organ ustalił, iż mąż skarżącej otrzymał uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego ZBOWiD w C. z dnia ...06.1988r. za utrwalanie władzy ludowej. Pełnił on służbę w Ludowym Wojsku Polskim od ...r. i osobiście uczestniczył w walkach zbrojnych z "bandami" od ...r. w składzie grup wydzielonych z ... pułku KBW do likwidacji "reakcyjnego podziemia". Zarówno ... Brygada WOP, jak i ... pułk KBW, w których pełnił służbę nie uczestniczyły w tym czasie w walkach z UPA ani Wehrwolfem. Ustalenia te dokonano w oparciu o zaświadczenie WKU w P. z ...04.1988r., pisma Archiwum Straży Granicznej z ...01.1996r. i pisma Centralnego Archiwum Wojskowego z ...05.1996r. Z uwagi na treść art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowiącego o pozbawieniu uprawnień kombatanckich osób, które je otrzymały wyłącznie za utrwalanie władzy ludowej organ uznał, że działalność męża skarżącej nie była działalnością kombatancką, przez co ona nie może nabyć uprawnień wdowy po kombatancie.
Decyzja powyższa została utrzymana decyzją własną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z ...10.1997r. z podzieleniem argumentacji przedstawionej w decyzji wcześniejszej.
Wnioskiem z dnia 12.11.2007r. uzupełnionym pismem z dnia 28 stycznia 2008r. skarżąca wystąpiła o uchybienie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa i przyznanie jej uprawnień wdowy po kombatancie z uwagi na fakt, iż jej zmarły mąż w listopadzie 1940r. przebywał wraz z rodziną w hitlerowskim obozie w D. z powodu wysiedlenia z miejscowości S.. Wniosek uzasadniała również złym stanem zdrowia. Do wniosku dołączyła pisemne oświadczenie świadków J. W. i A. P..
Decyzja z dnia ... lutego 2008r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzją z ... kwietnia 2008r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej odmawiającej przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie. Organ wskazał, że zasadniczą cechą decyzji administracyjnych jest ich stałość w myśl art. 16 kpa. Mogą być one wzruszane tylko w drodze wyjątku, w tym również w trybie art. 154 kpa, jeżeli dotyczy to decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa i tylko wtedy gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Za taki interes nie można uznać dążenia strony do innej oceny tego samego stanu faktycznego. Bez znaczenia dla sprawy jest wskazywana przez J. J. okoliczność pobytu B. J.. w obozie hitlerowskim w D., gdyż pełnił on służbę w ... Pułku KBW (tj. w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego), przez co wykonywał działania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem z tego powodu na mocy art. 21 ust 2 pkt 4 lit c ustawy o kombatantach nie przysługiwałyby mu uprawnienia kombatanta.
W skardze na powyższą decyzję z dnia ... kwietnia 2008r. wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. J. ponownie podtrzymała twierdzenie, iż ubiega się o uprawnienia dla siebie jako wdowy po kombatancie. Mężowi powinny być przyznane te uprawnienia z uwagi na pobyt w obozie hitlerowskim w D.. Natomiast co do służby w jednostce KBW, to nie mógł on odmówić tej służby bo byłby ukarany. Podniosła trudną sytuację zdrowotną i finansową. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Uprawnienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych określone przepisami m.in. art. 1 par. 1 i par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1263) oraz art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sprowadza się do kontroli zagadnień zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Badając zaskarżone decyzje w kontekście wskazanych wyżej przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie nie doszło do naruszenia ani prawa materialnego ani przepisów prawa procesowego w stopniu wpływającym na wynik sprawy.
Kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było w trybie art. 154 kpa. Jest to postępowanie nadzwyczajne, będące wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 par. 1 kpa. Jego przedmiotem jest prowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej nie tworzącej praw nabytych dla strony postępowania, jeżeli przemawiają za tym względy interesu społecznego lub słuszny interes strony.
W postępowaniu tym organ weryfikował decyzję własną z dnia ... października 1997r., utrzymującą w mocy decyzję własną z ... października 1996r. odmawiającą przyznania skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie.
Weryfikowana decyzja była decyzją odmowną przez co nie tworzyła praw nabytych dla skarżącej.
Postępowanie nadzwyczajne toczyło się z wniosku samej skarżącej, która nie wskazywała w rzeczywistości istnienia słusznego interesu własnego powołując się jedynie na trudną sytuację finansową i zdrowotną.
Organ nie uznał aby można było przyjąć za słuszny interes strony w świetle art. 154 kpa, jej dążenie do innej oceny tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją, tj. decyzją z dnia ...10.1997r.
Dążenie to nie mieściło się również w pojęciu interesu społecznego.
Ustalenia te są prawidłowe. Sytuacja finansowa lub zdrowotna skarżącej nie jest przesłanką wpływającą w jakikolwiek sposób na możliwość przyznania jej uprawnień wdowy po kombatancie. Uprawnienia te są nierozerwalnie związane z uzyskaniem uprawnień kombatanckich przez nieżyjącego współmałżonka. Zatem powoływanie się na trudną sytuację własną nie może być traktowane w kategoriach słusznego interesu strony wskazywanego w art. 154 kpa. Również nowa okoliczność wskazywana przez skarżąca jako fakt pobytu męża w obozie hitlerowskim w D. będący podstawą, wg skarżącej, do przyznania mu uprawnień kombatanckich, nie jest tą okolicznością, która mogłaby mieć znaczenie dla występowania przesłanej interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
W postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją ostateczną z dnia ...10.1997r. jednoznacznie ustalono, że mąż skarżącej służył w jednostce ... Pułku KBW i wykonywał działania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Fakt ten powoduje, że nie mógłby on uzyskać uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek innego tytułu o czym stanowi art. 21 ust 2 pkt 4 lit c ustawy kombatanckiej. Ustalenia takie zostały przez organ prawidłowo poczynione. Wskazano podstawę prawną i liczne orzecznictwa sądowe świadczące o takiej interpretacji wymienionego przepisu.
Zatem prawidłowo organ uznał brak zaistnienia przesłanek słusznego interesu strony lub interesu społecznego do zmiany trybie art. 154 decyzji ostatecznej.
Sąd podziela również pogląd organu, iż w sprawie nie było podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność możliwości przyznania uprawnień kombatanckich mężowi skarżącej za pobyt w obozie, tj. dokonywania oceny zgłoszonych pisemnych oświadczeń J. W.j i A. P. z uwagi na fakt w/w, wynikający z udziału męża skarżącej w działaniach operacyjnych jednostki ... Pułku KBW.
Wszystko to świadczy, że ustalenia organu są prawidłowe. Ocena zgromadzonego materiału jest obiektywna, a wnioski są logiczne.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy.
Biorąc powyższe ustalenia i wnioski Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. 153/2002 p 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło