V SA/Wa 127/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia w części i rozłożenia na raty części należności z tytułu mandatu karnego kredytowanego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący K. J. wniósł w niniejszej sprawie (na urzędowym formularzu PPF) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację bytową i rodzinną. Oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z konkubiną oraz trojgiem dzieci w wieku 4, 18 i 19 lat (dwoje starszych dzieci uczy się). Skarżący wskazał, iż jego pięcioosobowa rodzina nie posiada żadnego majątku i mieszka w lokalu socjalnym o powierzchni 39 m kw. Jako źródła dochodów rodziny wymienił: świadczenie wychowawcze z Programu Rodzina 500plus na dwoje dzieci, zasiłek rodzinny oraz alimenty na dwoje dzieci, wpisując w rubryce "Dochody" dwie kwoty: 1.500 zł i 600 zł. Natomiast do miesięcznych wydatków rodziny zaliczył: opłaty za mieszkanie, spłatę kredytu, opłaty za energię elektryczną i wodę, koszty zakupu opału, odzieży, przyborów szkolnych i leków, nie podając żadnych kwot. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego (pismem Sądu z 6 kwietnia 2017 r.) skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) zeznań podatkowych: skarżącego i jego konkubiny za rok 2015 oraz – o ile zostały złożone - za rok 2016, b) aktualnych zaświadczeń z właściwego urzędu pracy potwierdzającego okoliczność zarejestrowania skarżącego i jego konkubiny w ewidencji osób bezrobotnych ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania przez nich zasiłku, c) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego konkubinę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie, d) dokumentów potwierdzających podaną w rubryce nr 11 formularza PPF informację o kredycie udzielonym konkubinie skarżącego oraz miesięcznych wydatkach związanych z jego spłatą (np. kopia umowy kredytowej, harmonogram spłaty rat), e) oświadczenia, czy skarżący bądź jego konkubina korzystają z jakichkolwiek form pomocy społecznej lub pomocy materialnej innych osób - jeżeli tak, to należy przedstawić kopie decyzji o przyznaniu zasiłków lub podać przez kogo i w jakim zakresie skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym są utrzymywane, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki; koszty zakupu leków). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący (w dniu 24 kwietnia 2017 r. – data stempla pocztowego) przesłał kserokopie dwóch dokumentów: decyzji Starosty Giżyckiego z 30 marca 2017 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 30 marca 2017 r. i odmowie przyznania mu zasiłku oraz zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Giżycku z 17 sierpnia 2015 r. stwierdzającego, że skarżący w roku 2014 nie zadeklarował dochodu podlegającego opodatkowaniu (karty 35 – 36 akt sądowych). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). Skoro sprawą strony skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, to Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący w znikomej części odpowiedział na wezwanie Sądu z 6 kwietnia 2017 r., a tym samym nie wykazał rzetelnie i wszechstronnie swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim skarżący w żaden sposób nie wykazał sytuacji finansowej swojej konkubiny; nie oszacował ani tym bardziej nie udokumentował w miesięcznych wydatków i dochodów rodziny, ograniczając się do podania dwóch kwot w ramach dochodów: 1.500 zł i 600 zł. Zatem nie wiadomo na jakim poziomie kształtują się zarówno dochody, jak i wydatki skarżącego. Ponadto skarżący nie wyjaśnił kwestii dysponowania przez niego i jego konkubinę rachunkami bankowymi, lokatami bądź kontami dewizowymi. Wobec przedstawienia sytuacji majątkowej w tak lakoniczny i enigmatyczny sposób, nie jest możliwe ustalenie, czy skarżący wypełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Tymczasem jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Fragmentaryczna odpowiedź na wezwanie Sądu z 6 kwietnia 2017 r. uniemożliwia dokonanie oceny sytuacji majątkowej skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.