V SA/Wa 1279/10
WyrokWSA w Warszawie2010-11-29
Skład orzekający: Barbara Mleczko - Jabłońska, Mirosława Pindelska, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja drugoinstancyjna Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może zawierać rozstrzygnięcie o charakterze pierwszoinstancyjnym w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Decyzja drugoinstancyjna Prezesa ZUS nie może zawierać rozstrzygnięć o charakterze pierwszoinstancyjnym, gdyż narusza to zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W przypadku umorzenia należności z tytułu składek, organ drugoinstancyjny może jedynie utrzymać w mocy lub uchylić decyzję pierwszoinstancyjną albo umorzyć postępowanie odwoławcze. Naruszenie tego skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej części decyzji. Odmowa umorzenia należności oparta na uznaniowym charakterze decyzji i zasadzie równego traktowania podmiotów jest prawidłowa, jeśli organ prawidłowo ocenił sytuację finansową i interes publiczny.Stan faktyczny
I. Sp. z o.o. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i fundusze, powołując się na trudną sytuację finansową spowodowaną upadłością większościowego udziałowca. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz dysponowanie przez spółkę środkami finansowymi. Po odwołaniu i uchyleniu decyzji przez WSA, Prezes ZUS wydał decyzję drugoinstancyjną, która w części umorzyła postępowanie, a w części utrzymała odmowę umorzenia. Spółka zaskarżyła tę decyzję, podnosząc m.in. naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu i przewlekłość postępowania.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność punktu II zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia ... marca 2010 r. z powodu rażącego naruszenia prawa procesowego oraz oddalił skargę w pozostałej części dotyczącą punktu I decyzji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant: specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2010 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; 1. stwierdza nieważność pkt II (drugiego) zaskarżonej decyzji; 2. w pozostałej części oddala skargę.
Przedmiotem skargi z ... maja 2010r. wniesionej przez I. Sp. z o.o. w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, z ... marca 2010r. nr ... utrzymująca w swoim punkcie I w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z ... marca 2006r. nr ...o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej wysokości ... zł. Decyzja z ....03.2010r. zawiera również punkt drugi rozstrzygnięcia (II) umarzający postępowanie w sprawie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie ... zł w oparciu o art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 30 i 123 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137 poz. 887 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Pismem z ... grudnia 2005 r, doprecyzowanym pismem z ... stycznia 2006 r. I. Spółka z o.o. z siedzibą w W. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o umorzenie części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz całości odsetek od przedmiotowych zaległości. Jednocześnie zadeklarowała gotowość zawarcia ugody co do spłaty pozostałej części zadłużenia w dwóch nieoprocentowanych ratach, pierwsza w wysokości ... tys. zł, płatna w terminie do 15 stycznia 2006 r. oraz druga do 30 czerwca 2006 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż powodem powstania zadłużenia wobec ZUS była - trwająca kilka lat zapaść finansowa firmy, spowodowana upadłością większościowego udziałowca - spółki T. AG z siedzibą w N. Zaznaczono, że w chwili obecnej Spółka zaczęła spłacać zadłużenie w stosunku do podmiotów instytucjonalnych oraz kontrahentów. Celem Spółki jest uregulowanie zadłużenia w sposób umożliwiający jej przetrwanie na rynku, a w przyszłości bieżące regulowanie zobowiązań. Mając na względzie analizę poziomu zadłużenia Spółki oraz zdolność generowania przychodów i zysków, zważywszy na potwierdzone przez zleceniodawców terminy wykonywania kontraktów, podkreślono zamiar spłaty - w pierwszej kolejności - zadłużenia wobec ZUS w dwóch ratach, począwszy od stycznia 2006 r. do końca czerwca 2006 r.
W wyniku rozpatrzenia wniosku decyzją z ... marca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Stronie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie ... zł. W osnowie decyzji powołano art 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 u.s.u.s.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż I. Sp. z o. o. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od ... lutego 2000 r., jednak nie dopełniła obowiązku obliczania, rozliczania oraz opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy, określonego w art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co spowodowało powstanie zadłużenia w przedmiotowej kwocie, która obejmuje również odsetki za zwłokę naliczone do dnia złożenia wniosku o umorzenie należności, tj. do ... grudnia 2005 r. Organ podkreślił, iż w myśl art. 28 ust. 4 ustawy systemowej "dopiero umorzenie składek powoduje także umorzenie należnych od tych składek odsetek za zwłokę".
Powołując treść art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (na podstawie, którego możliwe jest umorzenie należności składkowych w przypadku ich całkowitej nieściągalności) organ wyjaśnił, iż dokonując oceny sytuacji finansowej Wnioskodawcy nie znalazł podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Podkreślił, iż propozycja spłaty części zadłużenia w dwóch ratach stanowi potwierdzenie dysponowania przez Spółkę środkami finansowymi. Jednocześnie zauważył, iź Spółka nie uwiarygodniła należycie okoliczności, które stanowiłyby przesłankę konieczną od umorzenia należności.
Końcowo zaznaczył, iż w myśl art. 116 ustawy z 29 sieprnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.), istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za spłatę przedmiotowego zadłużenia na osoby trzecie, czyi członków zarządu spółki.
Pismem z ... kwietnia 2006 r. (data nadania pocztowego - ... kwietnia 2006 r.) Strona zwróciła się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentując, iż z uwag na trudną sytuację finansową Spółka nie jest w stanie uregulować całości zobowiązania wraz z biegnącymi odsetkami.
W toku postępowania odwoławczego do akt sprawy złożono kserokopie dokumentów dotyczących działalności Spółki, m.in. umowę spółki (wypis aktu notarialnego z ... marca 2005 r.), deklarację podatkową za 2005 r. (CIT-8, VAT-7) oraz za styczeń i marzec 2006 r. (CIT-2), odpis aktualny z Krajowego Rejestru Sądowego - stan na dzień ... lutego 2006 r. oświadczenie płatnika-przedsiębiorcy o niekorzystaniu z pomocy publicznej.
Decyzją z ... czerwca 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - reprezęntujący Zakład Ubezpieczen Społecznych, powołując się na przepis art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, "postanowił podtrzymać decyzję o odmowie zadłużenia figurującego na koncie I. Sp. z o. o. w kwocie ... zł (...)"
Powyższa decyzja została zaskarżona skargą wniesioną do WSA w Warszawie.
W wyniku jej rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2007r., sygn. akt V SA/Wa 176/07 uchylił decyzję Prezesa ZUS z ... czerwca 2006r. uznając, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sad uznał, że została naruszona zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażona w art. 10 kpa. Prezes ZUS przed wydaniem w/w decyzji nie umożliwił skarżącej Spółce wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Doprowadziło to do sytuacji, gdzie Sąd nie mógł dokonać oceny zasadności zarzutów skargi odnośnie nierozpatrzenia przez organ dokumentów mających odzwierciedlać sytuację finansową spółki, które wg jej twierdzeń zostały dostarczone do ZUS po dacie wydania zaskarżonej decyzji, tj. ... czerwca 2006r.
Dodatkowo Sąd podniósł, iż treść zaskarżonego rozstrzygnięcia (osnowa) została sformułowana nieprecyzyjnie. Organ "postanowił podtrzymać decyzję o odmowie" zamiast "utrzymać w mocy" decyzje o odmowie umorzenia należności w myśl art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 83 ust 4 u.s.u.s.
Jednocześnie Sąd wskazał, iż art. 28 ust 4 u.s.u.s. nie daje podstawy do twierdzenia, iż "dopiero umorzenie składek powoduje także umorzenie należnych od tych składek odsetek za zwłokę. Możliwe jest umorzenie w oparciu o wymieniony przepis wyłącznie samych odsetek za zwłokę od wskazanych składek jeżeli o to wnosi wnioskodawca.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd zalecił wzięcie pod uwagę powyższych wskazań i przeprowadzenie postępowania z poszanowaniem zasad kpa.
Realizując zalecenie Sądu Prezes ZUS decyzją z dnia ... marca 2010r. w pkt I utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną a w pkt II umorzył postępowanie w sprawie co do należności w kwocie ... zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał iż dokonał następujących ustaleń faktycznych w odniesieniu do pkt I rozstrzygnięcia:
Zgodnie z pismami Naczelnika Drugiego M. Urzędu Skarbowego z dnia ....05.2008 r. oraz ...09.2009r. Spółka w złożonych zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu (CIT-8) wykazała: za rok 2003 stratę w wysokości ... zł, za rok 2004 dochód w wysokości ... zł, za rok 2005 stratę w wysokości ... zł, za rok 2006 stratę w wysokości ... zł, za lata 2007 i 2008 brak przychodów i kosztów.
Ponadto Spółka złożyła deklaracje "zerowe" (PIT-4) za okresy 12.2003 r. – 01.2004 r., 03.2004r. – 07.2004r., 09.2004 r. – 12.2006r.
Natomiast wg. twierdzeń Naczelnika Drugiego M. Urzędu Skarbowego zawartych w piśmie z ...09.2009r. I. Sp. z o.o. posiada zaległości podatkowe w podatku PIT z 02.2002 r. w wysokości ... zł z czego kwota ... zł stanowi należność główna natomiast kwota ... zł stanowią odsetki na dzień ...09.2009r.
Organ podniósł, że zaległości podatkowych nie potwierdza Prezes Zarządu Spółki L. J. Według jego oświadczenia z ... stycznia 2010r. informacja podatkowa jest nieaktualna. Spółka na dzień ...10.2010r. nie posiada żadnych zaległości podatkowych w podatku PIT.
Ponadto organ ustalił, że Spółka przedstawiła kopie deklaracji i zeznań podatkowych: CIT -2 za 01.2006r. w którym wykazano stratę w wysokości ... zł, CIT-2 za 03.2006r. w którym wykazano stratę w wysokości ... zł, CIT-8 za rok 2006 r. w którym wykazano stratę w wysokości ... zł, CIT-8 za rok 2007 w którym nie wykazano przychodów ani kosztów, CIT-8 za rok 2008 w którym nie wykazano przychodów ani kosztów, VAT-7 za 12.2005 r. w którym nie wykazano dostawy towarów lub usług, VAT-7 za 04.2009 r. w którym wykazano dostawę towarów lub usług w kwocie ... zł netto.
Zgodnie zaś z pisemnym oświadczeniem Prezesa I. Sp. z o.o. L. J. z dnia ...07.2009 r. Spółka posiada zobowiązania cywilnoprawne oraz publicznoprawne: wobec Konsorcjum B. w K. na sumę ... zł, (sprawa w sądzie), wobec O.-W. na sumę ... zł, (sprawa w sądzie), wobec Urzędu Skarbowego w wysokości ... zł, (sprawa w sądzie)
Ponadto organ ustalił, iż postanowieniem Komornika Sądowego Rewiru ... przy Sądzie Rejonowym dla W. z dnia ...07.2007r. umorzone zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciw Spółce wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.
Brak majątku ruchomego i nieruchomego potwierdzają również informacje L. J. z ...07.2009 r., Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z ...04.2008r., ...01.2009r. i ...08.2009r., Centralnej Informacji KRS i KW z dnia ...12.2008, ...12.2008r. i 5.08.2009r; Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy U. z ...04.2008.
Dodatkowo organ stwierdził, że w systemie KSI PI brak jest deklaracji zgłoszeniowych i rozliczeniowych obrazujących prowadzenie aktualnie działalności gospodarczej.
Powyższe ustalenia, w tym ustalenia Komornika Sądowego, dały organowi podstawę do przyjęcia iż w sprawie zachodzą okoliczności przewidziane jako możliwość umorzenia zaległych należności w oparciu o art. 28 ust 3 pkt 5 u.s.u.s. (brak majątku, z którego można prowadzi egzekucję). Jednakże norma zawarta w art. 28 ust 2 u.s.u.s. uprawnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych do uznaniowego wyrażania zgody na umorzenie należności z tytułu składek. Korzystając z tego uprawnienia oraz przyjmując, że obowiązującą zasadą jest powszechność opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w ustawowo określonych terminach, a umorzenie jest nadzwyczajną formą wygaśnięcia należności z tytułu składek, będącą odstępstwem od zasady równego traktowania wszystkich ubezpieczonych (m.in. w zakresie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne), wynikającej z art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Prezes ZUS uznał, że umorzenie należności wymienionych w rozstrzygnięciu decyzji (pkt I) stanowiłoby uprzywilejowanie Spółki w stosunku do tych płatników, którzy mimo trudności terminowo wywiązują się ze swoich zobowiązań publicznych. Z tych względów uznał odmowę umorzenia należności przez organ pierwszoinstancyjny za zasadną.
W odniesieniu do pkt II rozstrzygnięcia Prezes ZUS stwierdził, że na koncie Spółki figuruje zadłużenie, które w myśl art. 30 u.s.u.s. nie podlega przepisom dotyczącym umarzania należności z tytułu składek.
Jest to łączna kwota ... zł. z czego należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od ....2000 r. do 06.2002r. wynoszą ... zł, natomiast należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 11.2000r. do 06.2002r. wynoszą ... zł
Wobec powyższego organ uznał wniosek o umorzenie tej części należności za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie z tej części w oparciu o art. 105 § 1 kpa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję z ...03.2010r. I. Sp. z o.o. w W. wskazała, iż skarży rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję, która odmawia umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie ... zł. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała naruszenie art. 10 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji bez możliwości zapoznania się przez nią ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzeniem się w sprawie. Zbyt długim procedowaniem w sprawie przez 2,5 roku od daty uchylenia przez Sąd poprzedniej decyzji. Wydanie aż ... postanowień o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy. Dwukrotnym zaznajomieniem się Spółki z dokumentami zgromadzonymi w sprawie przez organ. Podniosła błędne, bo nieaktualne ustalenia faktyczne. Wskazała, że nie posiada żadnych zobowiązań publicznoprawnych, poza należnościami ZUS-u. Nie posiada żadnych zobowiązań cywilnoprawnych wobec Konsorcjum B. w K., wobec firmy "O." z W. Pismo Spółki podpisane ...07.2009r. przez Prezesa Zarządu L. J. zawierało "błąd" w postaci wskazań co do w/w firm. Błąd polegał na tym, że dotyczyło innego podmiotu niż Spółka. Prezes Zarządu miał skorygować ten błąd przy zapoznawaniu się z materiałem zgromadzonym w sprawie w trybie art. 10 § 1 kpa, a co zostało uniemożliwione przez działanie organu.
Ponadto Spółka podniosła, iż odmowa umorzenia zaległych składek utrudnia jej ponowne rozpoczęcie działalności gospodarczej szerzej planowanej na III/IV kwartału 2010r.
Ostatecznie Spółka, na rozprawie w dniu 29 listopada 2010r. wniosła o uchylenie decyzji z dnia ...03.2010r.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art 1 § 1 i par 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie - stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem aktu lub czynności (§ 2 art. 134).
Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw Sąd za konieczne uznał stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia w części dotyczącej punktu "II" jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa procesowego, co czyniło zasadnym zastosowanie art. 145 par 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W pozostałej części rozstrzygnięcia odpowiadało prawu, a zarzuty skargi nie były zasadne.
Stwierdzając nieważność punktu II (drugiego) zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze rażące naruszenie prawa w postaci art. 138 kpa w związku z art. 83 ust 4 u.s.u.s.
Zaskarżona decyzja jest decyzją wydaną przez organ w ramach rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czyli jest decyzją drugoinstancyjną.
Jej zakres jest związany z zakresem rozstrzygnięcia decyzji pierwszoinstancyjnej. Ten zakres pokrywa się tylko w punkcie I (pierwszym) zaskarżonej decyzji. Punkt II (drugi) decyzji z ...03.2010r. odnosi się do przedmiotu nie objętego treścią badanej decyzji pierwszoinstancyjnej. Zatem jest w tej części rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym.
Zgodnie z treścią art. 83 ust 4 u.s.u.s. do wniosku do prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.
Zatem postępowanie wszczęte wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności kończy się rozstrzygnięciem – sposobem załatwienia sprawy – przewidzianym art. 138 kpa. Powyższe oznacza, że Prezes ZUS wydający decyzją na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje tylko i wyłącznie takie rozstrzygnięcia, które zostały przewidziane w art. 138 kpa. Wśród nich nie ma możliwości orzekania w sprawie jako organ pierwszoinstancyjny. Związane jest to z konstytucyjną zasadą dwuinstancyjności postępowań. Zgodnie z art. 78 Konstytucji RP każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżenia określa ustawa. Zgodnie z art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Zapis ten wyklucza aby decyzja drugoinstancyjna wydana w przedmiotowej sprawie zawierała rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjne, przez co odbierałaby stronie możliwość ich zaskarżenia w myśl w/w przepisu.
Przepis art. 138 kpa zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący przedmiotowy wniosek. Według dyspozycji tego przepisu w przypadku dotyczącym umorzenia przewidziano dwie możliwości, tj. umorzenia postępowania pierwszej instancji przy jednoczesnym uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej (w całości lub części i umorzenia postępowania w tym zakresie) oraz możliwość umorzenia postępowania odwoławczego.
Żadna z wymienionych sytuacji nie zachodziła w przedmiotowej sprawie. Decyzja pierwszoinstancyjna z dnia ... marca 2006r. w swoim rozstrzygnięciu nie odnosiła się do zaległych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych, w łącznej kwocie ... zł. Jedynie w uzasadnieniu decyzji znalazło się jedno zdanie stwierdzające, że istnieją takie zaległości, które nie podlegają uldze. Zapis ten nie jest jednak rozstrzygnięciem w tej części sprawy w myśl art. 107 kpa. Natomiast rozstrzygnięcie punktu II (drugiego) decyzji z dnia ...03.2010r. nie mieści się w enumeratywnie wymienionych rozstrzygnięciach z art. 138 kpa. Tym samym zapis ten rażąco narusza wymieniony przepis art. 138 kpa, co stanowiło podstawę konieczności stwierdzenia przez Sąd nieważności tej części decyzji.
W odniesieniu do punktu I (pierwszego) zaskarżonej decyzji skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Aczkolwiek w sprawie zaistniała przewlekłość postępowania, co należy podnieść, to jednak nie wpłynęło to na wynik postępowania.
Utrzymana w mocy odmowa umorzenia wskazanych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oparta jest na ustaleniu, iż aczkolwiek Spółka nie ma majątku, z którego można byłoby prowadzić egzekucję, to jednak organ kierując się zasadą równości podmiotów wobec prawa skorzystał z przysługującego mu prawa uznaniowości w podejmowaniu decyzji. Ta uznaniowość to fakultatywny charakter art. 28 u.s.u.s. Oznacza on, że po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co miało miejsce wprawie, organ oceniając materiał dowodowy dokonuje również oceny interesu publicznego w kontekście ważnego interesu zobowiązanego i wskazuje co jest w sprawie na tyle ważne, że przesądza o wyniku sprawy.
W przedmiotowej sprawie organ uwzględnił fakt, iż podmiotem wnoszącym o umorzenie zaległych składek jest podmiot gospodarczy nie prowadzący działalności gospodarczej. Wyraźnie w uzasadnieniu organ akcentował, iż Prezes Zarządu Spółki w oświadczeniu z dnia ... lipca 2009r. deklarował wznowienie merytorycznej działalności ale brak jest w systemie K. deklaracji zgłoszeniowych i rozliczeniowych, które obrazowały prowadzoną aktualnie działalność. Uzasadnienie decyzji podkreśla również datę, od której powstawały zaległości – listopad 2000r. Wobec powyższego stwierdzenie organu, iż mając na względzie okoliczność, iż zasadą jest powszechność płacenia składek na ubezpieczenie społeczne w ustawowo określonych terminach, a umorzenie zaległości jako nadzwyczajna forma ich wygaszenia, prowadzi do odstępstwa od zasady równego traktowania ubezpieczonych – jest prawdziwe.
W przedmiotowej sprawie organ nie znalazł okoliczności, które uzasadniałyby uprzywilejowanie Spółki w stosunku do pozostałych płatników. Organ podjął decyzję odmowną powołując się na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia.
Powyższe ustalenia i ocena materiału dowodowego zostały dokonane przez organ prawidłowo. Prawidłowo też organ zastosował przepisy prawa materialnego, tj. art. 28 u.s.u.s.
Wbrew zarzutom skargi podstawą odmownego rozstrzygnięcia w punkcie I (pierwszym) zaskarżonej decyzji nie było ustalenie posiadania przez Spółkę majątku w postaci wierzytelności cywilnoprawnych i należności publicznoprawnych do których można byłoby prowadzić egzekucję. Organ wskazywał, że istnienie tych należności wynika z materiału dowodowego – oświadczenia Prezesa Zarządu L. J. z dnia ... lipca 2009r. ale jednocześnie powołując się na ustalenia Komornika Sądowego organ wyraźnie stwierdzał, iż w sprawie zachodzą okoliczności zawarte w art. 28 ust 3 pkt 5 u.s.u.s. całkowitej nieściągalności zaległych składek, dające postawę do umorzenia tych należności. Natomiast odmowa umorzenia oparta jest na w/w uznaniowości i uwzględnienia w sprawie zasady równego traktowania podmiotów zobowiązanych do płacenia składek.
Zatem niezasadny jest zarzut skarżącej Spółki o błędach w ustaleniach faktycznych prowadzących do wadliwego wydania rozstrzygnięcia w tej kwestii.
Nieprawdziwy też jest zarzut, że Spółka była pozbawiona prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie w myśl art. 10 kpa wbrew twierdzeniom Skarżącej (z resztą sprzecznym w samej skardze, gdyż przy tym zarzucie znajduje się również twierdzenie o dwukrotnym zapoznawaniu się z tym materiałem dowodowym) Spółka była powiadamiana o treści art. 10 kpa kilkakrotnie. Ostatnie zapoznawanie się Spółki z materiałem dowodowym w sprawie było w dniu ... stycznia 2010r. o czym świadczy pismo Prezesa Zarządu Spółki L. J. znajdujące się w aktach administracyjnych. Data tego oświadczenia oznacza również, że Spółka mogła prostować swojej błędy co do danych finansowych zawartych w oświadczeń pisemnych tego samego Prezes Zarządu L. J. z dnia ... lipca 2009r. Zatem zarzut Spółki, że uniemożliwiono jej zweryfikowanie własnego błędu co do danych dotyczących należności cywilnoprawnych i publicznoprawnych nie znajduje uzasadnienia w sprawie.
Dodatkowo podnieść należy, że w skardze jest mowa o "zobowiązaniach" czyli długach, natomiast w oświadczeniu z 3.07.2009r. jest mowa o wierzytelnościach, czyli należnościach.
Wbrew twierdzeniom Spółki organ nie opierał odmowy umorzenia na ustaleniu istnienia takich składników majątkowych.
Nie można też przyjąć za zasadne twierdzeń skarżącej, iż organ powinien jej umożliwić szerzej planowaną działalność gospodarczą umarzając zaległe składki. Organ nie ma prawnego obowiązku umarzania zaległych składek w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 28 u.s.u.s. Kwestia ta jest pozostawiona do uznania organu, o czym była mowa wyżej.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę w części dotyczącej punktu I (pierwszego) zaskarżonej decyzji w myśl art. 151 p.p.s.a. natomiast w odniesieniu do punktu II (drugiego) rozstrzygnięcia Sąd stwierdził jego nieważność w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło