V SA/Wa 1279/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi [...] na rozstrzygnięcie Dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania na listę doradców rolniczych oddala skargę. [...], zwana dalej "Skarżącą", w dniu [...] lutego 2013 r. złożyła do Dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego w [...] wniosek o wpis na listę doradców rolniczych w myśl § 9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2008 r. w sprawie szkoleń dla podmiotów, których dotyczą działania objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz doradzania odnośnie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy finansowej (Dz.U. Nr 89, poz. 545 ze zm.) – dalej: rozporządzenia z dnia 7 maja 2008 r. Ponadto na podstawie § 9 cyt. Rozporządzenia wniosła o umożliwienie odbycia szkolenia uzupełniającego w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze C. Jednocześnie oświadczyła, iż posiada wykształcenie wyższe na kierunku pokrewnym do kierunku ochrona środowiska, ogrodnictwo, rolnictwo technika rolnicza i leśna, weterynaria, zootechnika, odbyła szkolenie dla działania "korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów", którego przedmiotem był zakres tematyczny dotyczący usług doradczych świadczonych rolnikom i posiada zaświadczenie o ukończeniu tego szkolenia, złożyła przed Dyrektorem Centrum Doradztwa Rolniczego w [...] z wynikiem pozytywnym egzamin pisemny w formie testu, sprawdzający wiedzę i umiejętności z zakresu zagadnień objętych szkoleniem. Ponadto wskazała, iż posiada wyższe kwalifikacje rolnicze, które nabyła podczas pracy w rolnictwie oraz posiada ponad 3 letni staż pracy w rolnictwie. Staż pracy wynika z podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 lipca 2005 r. oraz prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym o obszarze nie mniejszym niż 1 ha stanowiącym jej własność małżeńską oraz dzierżawę z zasobu Skarbu Państwa. Przynależy ponadto do Pomorskiej Izby Rolniczej, Rady Powiatowej w [...] i pracuje na jej rzecz poprzez m.in. korzystanie z czynnego prawa wyborczego, udział w szkoleniach. Jej kwalifikacje wynikają z posiadania wykształcenia wyższego na kierunku: wychowanie fizyczne (nr dyplomu – 944/L) - Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w [...] oraz na kierunku turystyka i rekreacja (nr dyplomu – [...]) - Wyższa Szkoła Turystyki i Hotelarstwa w [...]. Pismem z dnia 15 lutego 2013 r. nr [...] Dyrektor Centrum Doradztwa Rolniczego w [...] odmówił wpisania Skarżącej na listę doradców rolniczych wskazując, iż nie posiada ona odpowiedniego wykształcenia, określonego w § 9 pkt 3 ppkt 1 rozporządzenia z dnia 7 maja 2008 r. uprawniającego do wpisu na listę doradców rolniczych lub co najmniej 3 letniego stażu pracy w instytucji określonej w rozporządzeniu. Dyrektor wyjaśnił, iż 3- letni staż pracy w rolnictwie i przynależność do Izby Rolniczej wskazanej przez Skarżącą nie upoważnia do wpisu na listę doradców rolniczych. Ponadto wykształcenie Skarżącej nie jest pokrewne z kierunkami wskazanymi w rozporządzeniu. W dniu 8 marca 2013 r. Skarżąca złożyła pismo zatytułowane odwołanie od ww. pisma Dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego w [...], wskazując iż organ poprzez błędną wykładnię pozbawia ją prawa wykonywania zawodu, w którym Skarżąca posiada kwalifikacje. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. nr [...] uznał ze zasadne nie wpisanie przez Dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego W [....], [...] na listę doradców rolniczych. Pismem z dnia 8 kwietnia 2013 r. [...] złożyła skargę na informację Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2013 r., wnosząc m.in o jej uchylenie i uchylenie decyzji Dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego z dnia[...] lutego 2013 r. oraz stwierdzenie, iż Dyrektor Centrum Doradztwa Rolniczego ww. pismem z dnia 15 lutego 2013 r. pozbawionym cech przewidzianych prawem administracyjnym dla decyzji administracyjnej naruszył w sposób istotny prawo. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, iż ww. rozstrzygnięcia są dla niej krzywdzące, ponieważ posiada wyższe wyksztalcenie, w tym blisko 6 letni staż pracy w rolnictwie oraz zdany egzamin na doradcę rolniczego, czym spełnia wszelkie wymogi rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2008 r. aby wykonywać zawód doradcy rolniczego i posiada uprawnienia zawodowe w tym zakresie. Dyrektor Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez błędną wykładnię prawa pozbawia ją prawa wykonywania zawodu, w którym posiada kwalifikacje. Powyższe decyzje naruszają art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie ograniczenia prawa wykonywania zawodu doradcy rolniczego przez akt prawny w randze rozporządzenia. Decyzje naruszają również ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego w zakresie stwierdzenia posiadania wykształcenia rolniczego. Zdaniem Skarżącej rozporządzenie z 7 maja 2008 r. różnicuje pracowników prywatnych podmiotów doradczych i samorządowych jednostek doradczych, dając większe uprawnienia pracownikom podmiotów publicznych tzn. izb rolniczych i ośrodków doradztwa rolniczego, czym narusza elementarne prawa i wolności obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca podniosła, iż na publicznych listach doradców rolniczych, doradców rolnośrodowiskowych, doradców leśnych oraz ekspertów przyrodniczych prowadzonych przez Dyrektora CDR znajdują się osoby nie posiadające jakiegokolwiek wykształcenia wyższego, czym również narusza się powyższe rozporządzenie. Do skargi załączone zostało zaświadczenie Centrum Doradztwa Rolniczego w [...] nr ]...] z dnia [...] marca 2012 r. o ukończeniu kursu przez [...] pn. "Minimalne wymogi wzajemnej zgodności oraz bezpieczeństwo i higiena pracy w gospodarstwie rolnym" i zdaniu egzaminu z wynikiem pozytywnym wraz z programem szkolenia. Zarządzeniem z dnia 28 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga dotyczy pisma Dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania na listę doradców rolniczych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Centrum Doradztwa Rolniczego w [...] wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 27 stycznia 2014 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę oraz złożył listę kierunków pokrewnych do kierunku ochrony środowiska na Uniwersytecie Technologiczno-Przyrodniczym im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W rozstrzyganej sprawie przedmiotem skargi jest akt z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza że sąd ten rozpatruje na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny nie powinien też przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy. Innymi słowy sąd administracyjny nie może zastępować organu w załatwieniu sprawy, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wskazać należy, iż wniosek Skarżącej dotyczył wpisu na listę doradców rolniczych, która jest prowadzona przez Dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2008 r. w sprawie szkoleń dla podmiotów, których dotyczą działania objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz doradzania odnośnie sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy finansowej (Dz.U. Nr 89, poz. 545 ze zm.) – dalej: rozporządzenia z dnia 7 maja 2008 r. Czynność odmowy wpisu na ww. listę nie jest żadnym z aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. tylko jest czynnością materialno-techniczną wchodzącą w zakres działalności organów administracji publicznej i jest poddana kontroli sądów administracyjnych jako akt dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie Dyrektor Centrum Doradztwa Rolniczego w [...] pismem z dnia 15 lutego 2013 r. poinformował [...] o odmowie wpisu na listę doradców rolniczych. W związku z brakiem jakiegokolwiek pouczenia co do terminu i sposobu zaskarżenia przedmiotowego pisma Sąd przyjął, iż skarga w związku z jej treścią dotyczy ww. informacji Dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego w [...] i została wniesiona w terminie, a pismo zatytułowane "odwołaniem" z dnia [...] marca 2013 r. złożone do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi było w istocie wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wyjaśnić również należy, iż odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – w niniejszej sprawie pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2013 r. – nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 64, poz. 427) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 7 maja 2008 r., którym określił zakres, warunki, sposób i tryb: 1. prowadzenia szkoleń dla podmiotów, których dotyczą działania objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanych dalej "szkoleniami"; 2. doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy finansowej w ramach działań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanego dalej "doradzaniem". Jako podstawę prawną odmowy wpisania Skarżącej na listę doradców rolniczych Dyrektor Centrum wskazał przepis §9 pkt 3 ppkt 1 rozporządzenia z 7 maja 2008 r. Zgodnie z §8 pkt 1 cytowanego rozporządzenia doradzanie wykonuje się w zakresie oceny gospodarstwa rolnego pod względem spełniania wymogów wzajemnej zgodności (cross-compliance) w gospodarstwie rolnym oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w tym gospodarstwie lub opracowania planu dostosowania gospodarstwa rolnego do wymogów wzajemnej zgodności (cross - compliance) oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w tym gospodarstwie - w ramach działania "Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów" w zakresie dotyczącym usług doradczych świadczonych rolnikom. W myśl §9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 maja 2008 r. doradzanie w zakresie określonym w §8 pkt 1 mogą wykonywać osoby, które zostały wpisane na listę prowadzoną przez Dyrektora Centrum, zwane dalej "doradcami rolniczymi". Na listę doradców rolniczych, zgodnie z §9 ust. 3 wpisuje się osoby, które: 1. posiadają: a) wykształcenie wyższe na kierunku ochrona środowiska, ogrodnictwo, rolnictwo, leśnictwo, technika rolnicza i leśna, weterynaria, zootechnika lub na kierunkach pokrewnych albo b) wykształcenie wyższe i mają udokumentowany co najmniej 3-letni staż pracy na stanowisku związanym z wykonywaniem doradztwa rolniczego w wojewódzkim ośrodku doradztwa rolniczego lub w Regionalnym Centrum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich w [...], lub w ośrodku doradztwa rolniczego, lub w izbie rolniczej, poświadczony odpowiednio przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego lub prezesa izby rolniczej; 2. odbyły szkolenie dla działania "Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów", którego przedmiotem jest zakres tematyczny dotyczący usług doradczych świadczonych rolnikom, i posiadają zaświadczenie o ukończeniu tego szkolenia; 3. złożyły przed dyrektorem Centrum z wynikiem pozytywnym egzamin pisemny w formie testu, sprawdzający wiedzę i umiejętności z zakresu zagadnień objętych szkoleniem. Organ prawidłowo ustalił, iż Skarżąca nie posiada odpowiedniego wykształcenia, określonego w §9 pkt 3 ppkt 1, uprawniającego do wpisu na listę doradców rolniczych lub co najmniej 3 letniego stażu pracy w instytucji określonej w rozporządzeniu. Skarżąca posiada wykształcenie wyższe na kierunku wychowanie fizyczne (Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w [...]) oraz na kierunku turystyka i rekreacja (Wyższa szkoła Turystyki i Hotelarstwa w [...]). Żaden ze wskazanych kierunków nie jest kierunkiem pokrewnym do kierunków wskazanych w §9 pkt 3 ppkt 1 lit.a tj. ochrony środowiska, ogrodnictwa, rolnictwa, leśnictwa, techniki rolniczej i leśnej weterynarii, zootechniki. Organ zasadnie również przyjął, iż 3 letni staż pracy w rolnictwie i przynależność do Izby Rolniczej nie może być podstawą wpisu na listę doradców rolniczych. Sąd wyjaśnia, iż w przypadku nasuwających się wątpliwości co do zakwalifikowania danego kierunku studiów do kierunków pokrewnych w myśl §9 pkt 3 ppkt 1 rozporządzenia z 7 maja 2008 r. każdą sprawę należy rozpatrywać indywidualnie poprzez analizę programu nauczania na danym kierunku. W tym miejscu wskazać należy, iż w piśmie z dnia 29 stycznia 2014 r. stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy z dnia 27 stycznia 2014 r. organ ustosunkował się do dokumentu – informacji "Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w [...]. Kierunki pokrewne. Rekrutacja na studia II stopnia. Nabór na semestr letni w roku akademickim 2013/2014", złożonego przez pełnomocnika Skarżącej na rozprawie w dniu 27 stycznia 2014 r. i wyjaśnił, iż jest to dokument wewnętrzny uczelni, dotyczący kierunków pokrewnych, przygotowany w związku z rekrutacją na studia II stopnia. Warunkiem kontynuacji studiów na II stopniu w przypadku kierunku turystyka i rekreacja jest uzupełnienie treści programowych z 2-3 przedmiotów realizowanych na studiach I stopnia, tj. ochrona środowiska. Skarżąca nie ukończyła Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w [...], jak też II stopnia studiów na Wydziale Ochrona Środowiska, wobec czego Skarżącej nie dotyczyły przedmioty związane z ochroną środowiska. Skarżąca ukończyła I stopień studiów na kierunku wychowanie fizyczne na AWFiS w [...] oraz II stopień studiów na kierunku turystyka i rekreacja w Wyższej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w [...] Obie te uczelnie nie posiadają w zakresie swojego nauczania kierunków wskazanych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2008 r. Rację ma zatem organ, iż przedłożony dokument nie ma odniesienia i zastosowania do "kierunku pokrewnego", o którym mowa w rozporządzeniu z 7 maja 2008 r., określającym warunki niezbędne do wpisu na Listę Doradców Rolniczych. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia w sprawie art. 65 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sformułowanego jako "pozaustawowa ingerencja w wolność wyboru zawodu". Wyjaśnić należy iż jak dotychczas żaden z przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2008 r. nie został uznany za niezgodny z Konstytucją RP i nadal obowiązuje. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd uznał, że wydane przez Dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego w [...] rozstrzygnięcie było trafne i dlatego działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.