V SA/Wa 1281/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 10 lipca 2015r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego Wnioskiem z 4 kwietnia 2015 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 20 maja 2015 r. (data złożenia formularza PPF w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie), W. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Do formularza załączył orzeczenia sądów rejonowych dotyczące przyznania mu prawa pomocy. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie uzyskuje żadnego dochodu, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z uwagi na istniejące wątpliwości co do aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2015 r. wnioskodawca został zobowiązany do złożenia następujących wyjaśnień oraz dokumentów dotyczących: 1) źródła dochodów i środków finansowych potrzebnych na utrzymanie, na opłaty za mieszkanie oraz inne opłaty związane z jego eksploatacją, 2) wyjaśnienia, gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego wnioskodawca mieszka oraz ile wynoszą ewentualne opłaty z tym związane (opłata za mieszkanie, czynsz najmu lokalu, opłaty związane z jego eksploatacją), 3) jakie są jego miesięczne wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem (opłaty za wyżywienie, ubranie, leczenie) oraz złożenia: 4) odpisów zeznań podatkowych za lata 2013 – 2014, 5) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu od 1 lutego 2015 r. do dnia otrzymania wezwania, a w przypadku ich likwidacji – dokumentu potwierdzającego ten fakt wraz z historią rachunku z okresu ostatnich trzech miesięcy, 6) dokumentów potwierdzających prowadzenie egzekucji i wskazanie zastosowanych środków egzekucyjnych zmierzających do wykonania ciążącego zadłużenia (wysokość zadłużenia, wysokość egzekwowanych kwot, sposób egzekucji), 7) odpisów decyzji przyznających świadczenia z jakichkolwiek form pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy). W wezwaniu wskazano skarżącemu, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 12 czerwca 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru; akta sprawy – k. 31). Skarżący pismem z 18 czerwca 2015r. wyjaśnił, że nie posiada środków na sprawy sądowe i nie jest właścicielem lokalu, w którym mieszka. A ponadto wnioskodawca wskazał, że nie składa zeznań podatkowych, nie posiada rachunków bankowych i nie korzysta z pomocy społecznej. A egzekucję prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego i komornik za zadłużenia. Postanowieniem z 10 lipca 2015r. referendarz sądowy tut. Sądu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż skarżący nie wyjaśnił swojej sytuacji majątkowej i nie nadesłał dokumentów potwierdzających przedstawiony stan majątkowy. W sprzeciwie złożonym w dniu 24 lipca 2015r. skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazał na orzeczenia sądów powszechnych (które załączył do formularza PPF), a które znając z urzędu jego sytuację majątkową przyznają mu prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy regulujące instytucję tzw. prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje, gdy podmiot wnioskujący o prawo pomocy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. W związku z tym rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Na wnioskodawcy spoczywa tym samym ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Co istotne należy zauważyć, że złożenie pisma wnioskodawcy z 18 czerwca 2015r. nie stanowi kompleksowego wypełnienia wezwania określonego wyraźnie w zarządzeniu referendarza sądowego z 8 czerwca 2015 r. Wezwanie to odnosiło się bowiem do konieczności przedstawienia szeregu okoliczności faktycznych związanych z obecną sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Zauważyć wobec tego należy, że skarżący z jednej strony twierdzi, że nie ma żadnego majątku, oszczędności i dochodów, z drugiej strony - nie podając żadnych źródeł swojego utrzymania - twierdzi, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie wyjaśnił przy tym, z jakich środków finansuje choćby zakup żywności, środków czystości, ubrań - skoro nie dostarcza mu ich rodzina i nie korzysta z pomocy społecznej. Sąd nie uznaje za wystarczające oświadczenie skarżącego, że "Nie mam nic" (pismo z 23 lipca 2015 r., k. 41). Ponadto na tle rozpatrywanej sprawy nie można uznać, jak mylnie wskazał skarżący za okoliczność wystarczającą do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy faktu zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych w określonym postępowaniu cywilnym przed sądem rejonowym czy też umorzenia prowadzonego przeciwko wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Zwolnienie wnioskodawcy z kosztów sądowych, umorzenie tych kosztów czy nawet ustanowienie pełnomocnika z urzędu w innym postępowaniu sądowym nie oznacza bowiem automatycznie, że musi on uzyskać prawo pomocy w niniejszej sprawie. Należy mieć również na uwadze, że część z przedłożonych wraz z formularzem PPF zarządzeń i postanowień została wydana w latach 2012 – 2014, a zatem dotyczy stanu przeszłego. W ocenie Sądu skarżący, mimo formalnego składania oświadczeń o swej sytuacji majątkowej, uchyla się w istocie od obowiązku podania dokładnych danych o swoim stanie majątkowym i dochodach. Skarżący nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, czym uniemożliwił dokonanie pełnej ich oceny. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, co stanowi przeszkodęprzyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wobec powyższego Sąd, mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.