V SA/Wa 1281/15

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... grudnia 2014 r. Nr ... w przedmiocie skargi na czynność organu egzekucyjnego postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W. K. wystąpił z wnioskiem – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] 2015 r. – o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 15 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania W. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 19 listopada 2015 r. postanowienia o sygn. akt II GZ 697/15, którym zażalenie to oddalił. W dniu [...] 2016 r. skarżący uiścił należny w sprawie wpis sądowy w wysokości 100 zł. Kolejnym wnioskiem o prawo pomocy – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] 2016 r. – skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany swojego postanowienia z dnia [...] 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny mocą postanowienia z dnia 18 listopada 2016 r. o sygn. akt II GZ 1147/16. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. K. Wnioskiem będącym przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] 2018 r. – skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, iż nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego, nie osiąga żadnego dochodu. W uzasadnieniu opisał swoją sytuację życiową, podnosząc w szczególności, iż jego majątek został w całości zajęty w toku prowadzonych wobec niego egzekucji komorniczych. Do wniosku załączył kopię postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 716/14 o przyznaniu mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wniosek o prawo pomocy – sporządzony na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] 2018 r. – jest kolejnym takim wnioskiem skarżącego w niniejszej sprawie. Pierwszym wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] 2015 r. (k. 15-16 akt), skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku, który jest przedmiotem rozpoznawania w ramach niniejszego postępowania (k. 169-170 akt), wnioskujący również sformułował żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Mając zatem na uwadze zakres przedmiotowy obu wskazanych wniosków o prawo pomocy, jak również brzmienie powołanego art. 245 § 2 p.p.s.a., stwierdzić należy, iż są one tożsame, bowiem w obu przypadkach skarżący żąda przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozpoznając zatem przedmiotowy wniosek, należy mieć na uwadze prawomocne już postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2015 r., zapadłe uprzednio w niniejszej sprawie, którym odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym, złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Dokonując oceny wniosku o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. należy mieć na uwadze wypracowane już stanowisko judykatury, zgodnie z którym, sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2007 r. o sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z dnia 7 listopada 2007 r. o sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. o sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I OZ 330/09). W ślad za przyjętym w piśmiennictwie poglądem, wyrażane jest równocześnie stanowisko, że "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek o przyznanie prawo pomocy i zawarte w niej argumenty, za wadliwą (por. R. Sawuła, Glosa do postanowienia NSA OZ w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 1995 r. o sygn. akt SA/Rz 461/95, ST 1996, nr 3, s. 72). Podstawą do zastosowania art. 165 p.p.s.a. jest zgłoszenie przez stronę wniosku o zmianę wcześniejszego postanowienia albo złożenie ponownego wniosku tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpatrzonym (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2008 r. o sygn. akt I FZ 431/08). Pamiętać także należy, iż w orzecznictwie przyjmuje się również, że za podstawę modyfikacji rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a., poza kwestiami dotyczącymi stricte sytuacji finansowej, może być również uważana zmiana sytuacji procesowej strony postępowania. Zmiana ta może być przejawem nałożenia na stronę obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika, bez którego wszczęcie postępowania kasacyjnego nie jest możliwe (por. postanowienie NSA z 4.06.2009 r. sygn. akt II FZ 196/09), czy też pojawienia się "wynikającego z kolejnego etapu postępowania obowiązku strony poniesienia kolejnych kosztów sądowych" (por. postanowienie NSA z 12.11.2007 r. sygn. akt II FZ 93/07). Z sytuacją taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zauważyć bowiem należy, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2015 r. zapadło przed ogłoszeniem wyroku oddalającego skargę. Wobec tego, skarżący chcąc wystąpić ze skargą kasacyjną musi poszukiwać pomocy profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 § 1 p.p.s.a.), z czym niewątpliwie wiążą się wydatki na jego wynagrodzenie. Oceniając wniosek w powyższym świetle, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że zasługuje on na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż referendarz wziął z urzędu pod uwagę okoliczność, iż skarżący złożył do akt sprawy o sygn. V SA/Wa 716/14 – kopię postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] 2015 r. o numerze [...], którym umorzono prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne. Jak wynika z jego uzasadnienia, wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości, nie pobiera żadnych świadczeń oraz nie jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, nie posiada rachunków bankowych oraz wierzytelności pieniężnych, z których byłaby możliwa skuteczna egzekucja. Ponadto wskazano, iż prowadzona wobec skarżącego egzekucja okazała się "niemożliwa z uwagi na fakt, iż z zajętego rachunku bankowego od dnia dokonania zajęcia nie spłynęły żadne środki na pokrycie zaległości dłużnika". W ocenie referendarza sądowego, powyższe przemawia za uznaniem skarżącego za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W konsekwencji stwierdzić należało, iż wnioskodawca wykazał zmianę okoliczności faktycznych sprawy, co z kolei pozwala na przyjęcia, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2015 r. Wskazać przy tym trzeba, iż analiza uzasadnień do zapadłych w niniejszej sprawie postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (z dnia 15 września 2015 r. oraz z dnia 13 września 2016 r.), jak również do postanowień NSA oddalających zażalenia skarżącego, prowadzi do wniosku, że odmowa udzielenia mu prawa pomocy nastąpiła z uwagi na niedostateczne wykazanie jego sytuacji majątkowej, w szczególności na wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia (art. 255 p.p.s.a.). Mając zatem na uwadze, iż skarżący złożył dokument, z którego wynika wypełnienie przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uznać należało, że w sprawie odpadła podnoszona uprzednio przesłanka negatywna. Dodatkowo pamiętać należało, iż za zmianą rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a., przemawia również zmiana sytuacji procesowej skarżącego (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Wobec powyższego przyjąć należało, iż wnioskująca strona nie posiada środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania i na podstawie art. 165 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji postanowienia.