V SA/Wa 1284/09

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty nadmiernie pobranej dotacji postanawia: - przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia części wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych). S. O. wraz ze skargą na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z [...] czerwca 2009 r. o numerze [...], wystąpił z wnioskiem (na urzędowym formularzu PPF z 24.08.2007 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe sam, posiada dom o pow.108 m2, nieruchomość rolną o pow. 27,43 ha oraz zbudowania gospodarcze. W rubryce 10 wniosku wskazał, iż uzyskuje miesięcznie dochody w wysokości 5600 złotych z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz ze świadczenia emerytalnego (600 złotych). Oświadczył ponadto, iż posiada 2500 złotych oszczędności. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 31 sierpnia 2009 r. wezwano go do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania oraz złożenia wskazanych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem procesowym z 15 września 2009 r. (data nadania) wnioskodawca wyjaśnił, iż posiada rodzinę ([...] synów), jednakże od śmierci małżonki nie utrzymuje z nią bliższych kontaktów i nie otrzymuje pomocy. Oświadczył, iż posiada następujący majątek ruchomy: trzy ciągniki rolnicze (Z. – 1996r., J. [...] – 2006r. P. z 2000r.), trzy samochody osobowe (M. – 1999r., T. [...] – 2001r., S. – 1994r.), motor H. z 1998r. oraz dwa motorowery H., kombajn zbożowy, cztery przyczepy. Wskazał także, że wydał już wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy oszczędności na podatek oraz że cały majątek ruchomy oraz nieruchomości są zajęte na poczet prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, iż na wyżywienie nie ponosi znacznych kosztów, gdyż ciągle się odchudza, natomiast znaczne koszty ponosi na leki, ogrzewanie, wodę, prąd, telefony, paliwo, opłaty ubezpieczeniowe, przeglądy, remonty oraz koszty pomocy prawnej. Do pisma załączył: zeznanie podatkowe PIT-36 za 2008r., decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparci bezpośredniego przyznającą kwotę 15431,41 złotych, decyzję o przyznaniu płatności ONW w wysokości 5221,43 złotych, wyciągi z posiadanych rachunków bankowych ze stanem na 31 sierpnia 2009r. - 1.483,73 złotych oraz drugi ze stanem na 11 września 2009r. 12,27 złotych, decyzję o waloryzacji emerytury ze wskazaną kwotą emerytury do wypłaty w wysokości 591,34 złotych, zaświadczenie o posiadanych gruntach rolnych i wysokości rocznego dochodu w kwocie 47.583,70 złotych. Mając na uwadze złożone wyjaśnienia – zarządzeniem z 21 września 2009 r. – skarżący został ponownie wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz określonych dokumentów pozwalających na wykazanie posiadanego majątku. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał pismo z 2 października 2009 r., w którym poinformował, iż kwota 70.000 złotych wypłacona w dniu 23 czerwca 2009r. z rachunku bankowego tylko w części dotyczącej 22.300 złotych stanowiła własność skarżącego. Pozostała kwota stanowiła własność jego syna. Wyjaśnił, iż cała kwota została przelana na jego rachunek i stanowiła zapłatę za sprzedane zboże stanowiące w części własność skarżącego (50 ton), a w pozostałej części (105,48 tony) jego syna. Na dowód powyższego załączył oświadczenie syna i umowę na sprzedaż zboża. Natomiast kwotę 22.300 złotych przeznaczył na spłatę długu w wysokości 7.350 złotych (dowód oświadczenie znajomej i faktura za paliwo), energię elektryczną – 1409 złotych, opłatę za abonament RTV 203 zł, za P. [...] - 346 złotych, woda i wywóz śmieci - 253,35 zł, części - 384,80 zł, podatek za 2006 i 2007 rok z odsetkami – 4009 złotych, paliwo ON – 4.992,24 zł. Razem udokumentowane wydatki wynoszą 18.946 zł. Ponadto miesięcznie ponosi wydatki na biuro podatkowe w wysokości 300 złotych, nawozy, remonty sprzętu, leki w wysokości 300 złotych. Do pisma załączył dwa oświadczenia, faktury oraz pismo M. [...] z 16 kwietnia 2009r. dotyczące dzierżawy ziemi pod siłownie wiatrowe i wskazujące, iż skarżący od lipca 2009r. będzie otrzymywał czynsz dzierżawny w wysokości 450 Euro od jednej siłowni wiatrowej (skarżący dzierżawi ziemię pod dwie siłownie). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Literalna wykładnia omawianej regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca będzie zobowiązany ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie wpis od skargi w kwocie 31.491 zł), z drugiej zaś strony jego możliwości majątkowe. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe skarżącego, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Mając na uwadze, iż wysokość wpisu sądowego od skargi znacznie przewyższa możliwości finansowe wnioskodawcy, dokonano jego obniżenia odpowiednio do ustalonego w niniejszym postępowaniu stanu posiadania, tj. uznano, iż skarżący jest w stanie partycypować w kosztach sądowych uiszczając kwotę 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych) tytułem wpisu sądowego od skargi. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia ta okoliczność, iż wnioskodawca posiada stałe źródło dochodów w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości 590 złotych netto, uzyskuje przychody z czynszu dzierżawnego w wysokości 900 Euro (2 siłownie wiatrowe x 450 Euro) oraz z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, które zgodnie z jego oświadczeniem wynoszą 5000 złotych miesięcznie. Należy zwrócić uwagę, iż na dochody z gospodarstwa rolnego składają się dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości 20652,84 złotych oraz dochody ze sprzedaży płodów rolnych. Zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Gminy z [...] września 2009r. dochodowość roczna prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego wynosi 47.583,70 złotych. W tym stanie rzeczy – składając wcześniej skargę do sądu (data nadania skargi: 22 lipca 2009 r.) – winien uwzględnić swój udział w kosztach związanych z zainicjowanym w ten sposób postępowaniem sądowym oraz dokonać zabezpieczenia odpowiednich środków pieniężnych, w takim zakresie w jakim nie spowodowałoby to uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu. Zabezpieczenia odpowiednich środków skarżący winien również dokonać w kontekście zainicjowania kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego, bowiem wyrokiem z 15 kwietnia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 14217 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W związku z tym, po uchyleniu zaskarżonej decyzji skarżący winien liczyć się, iż nowa decyzja będzie również dla niego niekorzystna i konsekwentnie winien z części zasądzonej kwoty zachować i przeznaczyć na ewentualne koszty postępowania sądowego Mając powyższe na uwadze, oraz fakt, iż część ponoszonych przez skarżącego kosztów nie może zostać zaliczona do kategorii kosztów "koniecznego" utrzymania, np. wydatki na utrzymanie wszystkich wskazanych przez skarżącego pojazdów mechanicznych (trzy ciągniki rolnicze, trzy wysokiej klasy samochody itp.) oraz wydatki na telewizję satelitarną (P. [...]) uznano, iż skarżący jest w stanie uiścić kwotę 5000 złotych tytułem wpisu bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodać należy, iż skarżący jest osobą samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, a osiągane przez niego dochody nie są pożytkowane na zaspakajanie potrzeb życiowych innych osób, wobec czego godzi się przyjąć, że przeznaczone zostają w całości na koszty związane z własnym utrzymaniem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.