V SA/Wa 1286/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Beata Trawińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2007 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ...stycznia 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku i braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany I. Uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia ...listopada 2006 r. nr ... w zakresie punktu 2. II. W pozostałej części skargę oddala. III. Stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku sądowego. IV. Zasądza od Skarbu Państwa ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. K. z Kancelarii Adwokackiej w W. [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292 zł 80 gr ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa zł 80/100 ) w tym tytułem wynagrodzenia 240 zł i tytułem 22 % od podatku i usług kwotę 52 zł 80 gr. Postanowieniem z dnia ... września 2006r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców przekazał Komendantowi [...] Straży Granicznej wniosek o nadanie statusu uchodźcy obywatela K. S. T. z dnia ... października 2006r. W uzasadnieniu wskazanego wniosku S. T. wyjaśnił, iż rodzice jego ... listopada 2003r. opuścili miejsce zamieszkania i w celach handlowych udali się do N. Kilka dni później przed domem, w którym mieszkał znalazł torbę z dłońmi rodziców z adnotacją, cyt. "będziesz następną ofiarą". Powtarzające się incydenty groźby śmierci zawarte w anonimowych listach doprowadziły wnioskodawcę do sprzedaży domu rodzinnego i wyjazdu z kraju. Z pomocą nieznajomego mężczyzny chciał docelowo dostać się do Londynu, ale podczas przesiadki na warszawskim lotnisku został zatrzymany przez funkcjonariuszy straży granicznej za posługiwanie się fałszywym francuskim paszportem. Decyzją z dnia ... listopada 2006r., o nr ...., wydaną na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 16 ust 3 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2003r. nr 128, poz. 1176 z późn. zm.) Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców odmówił nadania wnioskodawcy statusu uchodźcy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku oraz stwierdził, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż zgodnie z definicją zawartą w art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji Genewskiej uchodźcą jest osoba, która z uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem, i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że powodem wyjazdu S. T.z K. była obawa przed mordercami jego rodziców, którzy grozili mu śmiercią. W ocenie Prezesa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wnioskodawca nie podał żadnych innych przyczyn wyjazdu z K., ani powodów ubiegania się o status uchodźcy w RP. Nie przedstawił również tych faktów, które mogłyby rodzić obawy przed prześladowaniami z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, ale również tych okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia powodowałby zagrożenie jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Zdaniem Prezesa Urzędu nie zachodzą więc w sprawie również przesłanki do udzielenia S. T. zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Decyzją z dnia ...stycznia 2007r., o nr ..., wydaną na skutek odwołania złożonego przez cudzoziemca, Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu stwierdzono, że zebrany w sprawie materiał dowody wskazuje jednoznacznie, iż motywem złożenia przez stronę wniosku o nadanie statusu uchodźcy były przyczyny natury osobistej i ekonomicznej, nie zaś rzeczywista obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, a tym samym brak jest jakichkolwiek przesłanek wskazanych w art. 1 Konwencji Genewskiej. Poza tym, rozpatrując sprawę w świetle art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej organ odwoławczy również nie znalazł podstaw do udzielenia S. T. zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. T. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj. - art. 97 ust. 1 pkt. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez odmowę udzielenia zgody na pobyt tolerowany, co stoi w sprzeczności przytaczanymi faktami; - art. 32 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP w związku z art. 37 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez pozbawienie możliwości obrony swoich praw i uzyskania zgodnego z prawem rozstrzygnięcia organu II instancji, jakie przysługiwały osobom znajdującym się w takiej samej sytuacji jak wnioskodawca, ale przebywającym na wolności. Zarzucił również naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w tym m.in. - art. 6, 11, 107 § 1 i 3 i 77 k.p.a. przez uniemożliwienie mu zapoznania się z uzasadnieniem faktycznym i prawnym decyzji, a tym samym pozbawienie go możliwości uzasadnienia swojego odwołania od decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, co mogło wpłynąć na skuteczność kontroli w/w decyzji przez Radę do Spraw Uchodźców. Dodatkowo wskazał, że sentencja decyzji oraz pouczenie o środkach odwoławczych zostały przedstawione w języku angielskim, którym się co prawda posługuje, ale nie jest to jego język ojczysty. W dalszej części uzasadnienia skargi ustosunkował się do naruszeń przez organ przepisów powołanych na początku skargi, twierdząc dodatkowo, iż nie ma powodów by przypuszczać, że prześladowcy przestaną go ścigać, a policja czy inny organ państwowy w K. będzie mógł zapewnić mu bezpieczeństwo. Powołując ponadto decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia ... lutego 2007r. o nr ...wyjaśnił, iż sam organ w sprawie innego obywatela K. uznał, że cyt. "sytuacja przestrzegania praw człowieka w K. pozostaje zła". . Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano ponadto, że przesłuchanie strony za jej zgodą prowadzone było w języku angielskim, a protokół jako zgodny z treścią złożonych wyjaśnień S. T. podpisał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia lub stwierdzenie jego nieważności. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga S. T. jest zasadna w części dotyczącej odmowy udzielenia skarżącemu zgody na pobyt tolerowany. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 97 ust. 1 pkt. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, z 1995 r. Nr 36, poz. 175, 176 i 177, z 1998 r. Nr 147, poz. 962 oraz z 2002 r. Nr 127, poz. 1084). Rada do Spraw Uchodźców rozpatrując ponownie sprawę zaskarżoną decyzją z dnia ... stycznia 2007r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, w której Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców odmówił S. T. nadania statusu uchodźcy i stwierdził, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu skarżonej decyzji stwierdzono jedynie, że cyt. "nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że w kraju pochodzenia mogłoby być zagrożone prawo Cudzoziemca do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego [...]". Zdaniem Sądu w zebranym materiale dowodowym brak jest podstaw do takiego wnioskowania. Rada do Spraw Uchodźców nie wyjaśniła okoliczności, które uzasadniają podstawę do takich twierdzeń, nie popartych żadnymi dowodami. Mogą bowiem zaistnieć w kraju sytuacje polityczne, w związku z którymi obywatel może odczuwać lęk przed utratą życia lub zdrowia. W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie ustalił, jaka jest sytuacja w K., nie wyjaśnił bliżej twierdzeń skarżącego co do prześladowań i gróźb, których był ofiarą (nie tylko w miejscu zamieszkania ale i na terenie kraju), nie uzyskał wyjaśnień od skarżącego kto i dlaczego go śledził i w jaki sposób mimo obaw przed utratą życia udał się ponownie do swojego miejsca zamieszkania żeby sprzedać rodzinny dom celem uzyskania środków na wyjazd z Nigerii. Brak jest w zgromadzonym materiale dowodowym chociażby raportów lub innych opracowań Zespołu ds. Informacji o Kraju Pochodzenia URiC cudzoziemca, które przedstawiałyby obecną sytuację w K. m.in. czy odnotowano przypadki łamania praw człowieka lub konkretne przypadki prześladowań ludności zamieszkujących obszar skąd pochodzi S. T. Wyjaśniając tę kwestię będzie wiadomym, czy na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej skarżący wypełnia przesłanki aby otrzymać ochronę od państwa, w którym się znajduje oraz czy ewentualne wydalenie cudzoziemca z terytorium RP nie będzie powodowało zagrożenia jego prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz narażać go na tortury czy nieludzkie, poniżające traktowanie. Tym samym w ocenie Sądu, trafny jest zarzut naruszenia przez organ administracji publicznej przepisów dotyczących postępowania dowodowego tj. m.in. art. 7, 77 § 1 kpa w zw. z art. 97 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, poprzez autorytatywne, nie poparte dowodami stwierdzenie, iż z akt niniejszego postępowania i wypowiedzi S. T. jednoznacznie wynika, że nie zaistniała w sprawie żadna z przesłanek opisanych w art. 97 pkt 1 powoływanej ustawy (str. ... zaskarżonej decyzji). Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze, stwierdzić należy, iż są one niezasadne bowiem nie stwierdzono innego naruszenia prawa dającego podstawę do uwzględnienia skargi w całości. Status uchodźcy, zgodnie z art. 13 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nadaje się cudzoziemcowi, który spełnia warunki do uznania za uchodźcę określone w Konwencji Genewskiej i Protokole Nowojorskim. W myśl art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji Genewskiej uchodźcą jest osoba, która z uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem, i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa, albo która nie ma żadnego obywatelstwa i znajdując się na skutek podobnych zdarzeń, poza państwem swojego dawnego stałego zamieszkania nie może lub nie chce z powodu tych obaw powrócić do tego państwa. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby nadanie mu statusu uchodźcy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż wnioskodawca w kraju swojego pochodzenia nie przejawiał jakiejkolwiek aktywności politycznej, czy społecznej, nie był więziony, aresztowany ani skazany wyrokiem Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 06.05.1998r. o sygn. akt VSA 1765/97 wyjaśnił, iż "nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy". Zdaniem Sądu zgromadzony przez organ I i II instancji materiał dowodowy w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, aby skarżący spełniał przesłanki uzasadniające nadanie mu statusu uchodźcy. Sam skarżący w swoich zeznaniach stwierdził, że jego bliscy padli ofiarą nieznanych sprawców. Nie twierdził również, że sytuacja ta wyniknęła w efekcie prześladowania ze strony władz K.. Tym samym zdaniem Sądu brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Nieuzasadniony jest również w ocenie Sądu zarzut zawarty w skardze, a dotyczący naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nie naruszono wobec S. T. konstytucyjnych praw do równego traktowania przez władze publiczne, której to zasady władze muszą przestrzegać. Okoliczność zaś pozbawienia cudzoziemca wolności i przekazania do Aresztu Śledczego w B. związana jest z faktem posługiwania się przez cudzoziemca fałszywym dokumentem tożsamości, co według prawa polskiego stanowi zgodnie z art. 270 Kodeksu karnego czyn zabroniony i dotyczy również obywateli polskich. Sama Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 83 stanowi, że każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd wyjaśnia, że w myśl postanowień powołanego przepisu przestrzeganie prawa Rzeczypospolitej jest obowiązkiem każdego, kto znajduje się na terytorium państwa Polskiego, a więc niezależnie od posiadanego obywatelstwa. Sąd nie podziela również zarzutu dotyczącego pozbawienia skarżącego możliwości obrony swoich praw. Należy zwrócić uwagę, że w toku postępowania administracyjnego – w protokole przesłuchania strony – S. T. dobrowolnie wyraził zgodę na rozmowę w języku angielskim i w tym języku złożył do protokołu swoje wyjaśnienia. We wniosku o nadanie statusu uchodźcy oświadczył, iż językami którymi jest w stanie swobodnie się porozumieć jest język francuski i angielski (k-... akt administracyjnych sprawy). Ustosunkowując się do powyższych oświadczeń cudzoziemca, organ I instancji wydał decyzję w zrozumiałym dla skarżącego języku angielskim wraz z pouczeniem o środku zaskarżenia, co było zgodne z jego wcześniejszym oświadczeniem. W postępowaniu odwoławczym mógł przedstawiać nowe okoliczności w sprawie gdyby istniały, niezależnie od treści uzasadnienia decyzji w języku polskim. Samo bowiem niekorzystne rozstrzygnięcie organu I instancji, było wystarczającym sygnałem dla zainteresowanego, że w jego interesie leży powołanie się na wszystkie okoliczności przemawiające za zasadnością jego stanowiska w przedmiocie statusu uchodźcy. Okoliczności tych skarżący nie przedstawił na żadnym etapie postępowania, co dowodzi, że ich nie było. Tym samym w ocenie Sądu prawidłowo rozstrzygnięto w zakresie wniosku o przyznanie skarżącemu statusu uchodźcy lecz w zakresie pobytu tolerowanego z powodu niewyjaśnienia sprawy - doszło do naruszenia prawa procesowego, które to naruszenie mogło wpłynąć na wynik sprawy na co powołuje się skarżący. Ponownie wyjaśniając sprawę w zakresie ewentualnej możliwości przyznania skarżącemu pobytu tolerowanego należy przesłuchać go, a następnie ocenić wiarygodność jego wyjaśnień. Jednocześnie ocenić sytuację panującą w jego kraju ojczystym. Przed tym faktem jeszcze raz ustalić, czy istotnie skarżący do komunikacji w swojej sprawie wybiera język francuski i odpowiednio do sytuacji postąpić. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 wyroku, zaś w pkt 2 wyroku w części, w której skarga podlegała oddaleniu orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W punkcie 3 i 4 wyroku orzeczono na podstawie art. 152 i 250 ustawy procesowej.