V SA/Wa 1286/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2010r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we [...] z dnia [...] października 2009r. którą w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdzono (z urzędu) nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2006r. przyznającej A. B. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego w [...]. Swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł na następujących ustaleniach i rozważaniach: w dniu 11 maja 2006r. A. B. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2006. W dniu 12 września 2006r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęły oświadczenia R. B. oraz R. B. informujące, że w dniu 30 sierpnia 2006r. zostały przekazane wszystkie działki wchodzące w skład gospodarstwa producentów. Do oświadczenia dołączony został akt notarialny z dnia 30 sierpnia 2006r. na mocy którego A. B. umową darowizny przekazał grunty rolne zadeklarowane do płatności ONW R. B. oraz R. B. W dniu [...] listopada 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją nr [...] przyznał A. B. płatność z tytułu ONW do powierzchni 32,13 ha w wysokości 5751,27 zł. Pismem z dnia 9 października 2009r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o której wyżej mowa, a następnie w dniu [...] października 2009r. wydał decyzję stwierdzającą jej nieważność. W złożonym odwołaniu A. B. podnosi iż nie popełniono błędów formalnych w zakresie przekazania i przejęcia zobowiązań ONW, oraz że przyznanie płatności na rzecz strony pozbawiło tej płatności nabywców gospodarstwa, zaś unieważnienie spornej decyzji nie spowoduje przekazania pomocy nabywcom lecz skutkować będzie koniecznością zwrotu płatności przez stronę. A. B. podniósł również, że przyznana płatność została zainwestowana w gospodarstwo i będzie trudna do spłacenia ze względu na wiek oraz fakt iż oboje z małżonką utrzymują się z emerytury rolniczej. W ocenie organu odwoławczego powyższe odwołanie nie podważa trafności rozstrzygnięcia podjętego w I –ej instancji. W przedmiotowej sprawie doszło bowiem do rażącego naruszenia prawa w rozumienia art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Podstawą przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania stanowił § 2 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73 poz. 657 z późn. zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem ONW" w myśl którego płatność udziela się producentowi rolnemu, oraz § 4 ust 2 ww rozporządzenia zgodnie z którym płatność jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych użytkowych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. Przy czym gospodarstwo rolne stanowią wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu. Zdaniem organu II instancji przepisy prawa nie precyzują jaki okres posiadania działek rolnych (spełniających wskazane wyżej wymogi) uprawnia do przyznania płatności. Oznacza to, że w takiej sytuacji należy oprzeć się na zasadach ogólnych procedury administracyjnej co oznacza że powyższa przesłanka winna być spełniona w momencie wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności. W dniu [...] sierpnia 2006r. A. B. aktem notarialnym przekazał całość gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW R. B. oraz R. B.. Natomiast w dniu [...] listopada Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...] o przyznaniu A. B. płatności a tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2006 rok. W świetle przytoczonego wyżej § 2 ust 1 oraz § 4 ust 2 rozporządzenia ONW w związku z art. 3 pkt 1 ustawy płatność można przyznać tylko takiej osobie która w dniu wydania decyzji w sprawie płatności jest posiadaczem gruntów rolnych i spełnia pozostałe warunki określone ustawą. Przeniesienie posiadania gruntów przed wydaniem tej decyzji uniemożliwia przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Ponadto organ odwoławczy powołał się na wyrok tut. Sądu wydany w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2087/06 w uzasadnieniu którego stwierdzono z rażącym naruszeniem prawa jest przyznanie płatności osobie która w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych. Biorąc pod uwagę powyższe Prezes ARiMR stwierdził iż decyzja wydana w dniu [...] listopada 2006r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (nr [...]) rażąco naruszała ww. przepisy prawa, a zatem dotknięta jest wadą określaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Odnosząc się do treści wniesionego odwołania wskazano iż nie zawiera ono żadnych istotnych argumentów. Zarówno stan zdrowia jak i sytuacja finansowa dłużnika nie stanowią okoliczności powodujących brak konieczności zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych. Podkreślono również, że przejmujący posiadanie działek rolnych nie wystąpili z wnioskiem na podstawie którego przekazywane są płatności. W związku z tym nie przysługuje im płatność z tytułu ONW na rok 2006. Decyzję organu II instancji zaskarżył A. B. zarzucając jej: 1) naruszenie art. 156 kpa poprzez przyjęcie, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] listopada 2006r. o przyznaniu A. B. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych obarczona jest wadą kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a w konsekwencji że w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia jej nieważności, 2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust 1a ustawy z dnia 28 listopada 203r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (dz. U. z 2003r. nr 229 poz. 2273 z późn. zm.) oraz § 4 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. o szczegółowych warunkach i trybie udzielania pomocy finansowej na wsparcie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (dz. U. z 2004r. nr 73 poz. 657) polegającą na przyjęciu, że producentowi rolnemu który posiadał grunty rolne w czasie od początku roku za który wydano decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do dnia 30 sierpnia tego samego roku płatności takie nie przysługują podczas gdy wskazywany przepis nie precyzuje wymaganego czasookresu posiadania gruntów na który przyznawane są płatności a dokonana przez Prezesa ARiMR wykładnia stoi w sprzeczności z ideą pomocowego charakteru tychże płatności. Organ administracji pozbawił bowiem skarżącego uprawnienia do ich otrzymania który przez cały okres wegetacji uprawianych roślin utrzymywał grunt w dobrej kulturze rolnej przenosząc posiadanie tego gruntu po dokonaniu zbioru. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 1) uchylenie tak zaskarżonej decyzji jak i utrzymanie nią w mocy decyzji organu I instancji, 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu i kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2010r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we [...] z dnia [...] października 2009r. którą stwierdzono (z urzędu) nieważność decyzji przyznającej A. B. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 (wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego w [...]). Przede wszystkim podkreślić jednak należy, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 kpa jest nadzwyczajnym trybem postępowania stanowiącym swoisty wyłom od zasady stabilności decyzji przewidzianej w art. 16 § 1 kpa. Z tego też względu ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Należy również pamiętać o tym że celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji w kontekście tego czy jest ona dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Oczywistym jest, że organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum tzn. nie może rozpatrywać jej tak jak w postępowaniu odwoławczym albowiem orzeka wyłącznie kasacyjnie stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek do wydania takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia jej nieważności. Wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest rażące naruszenie prawa które określa się jako naruszenie oczywiste, a przy tym takie które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wskazanie jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym rozpoznając sprawę w omawianym trybie organ obowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem. Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania uznać należy że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są prawidłowe. Wskazują one bowiem zasadnie na rażące naruszenie przepisów prawa do jakiego doszło przy wydaniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] listopada 2006r. ([...]) mocą której przyznano płatności osobie która w dacie wydania tej decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych. W sposób rażący naruszony został niewątpliwie § 4 ust 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73 z 2004r. poz. 657 ze zm.). Przepis ten wskazuje iż płatność ONW jest udzielania producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. Z kolei art. 3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności stanowi, że producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego (art. 3 pkt 3 lit. a). Za gospodarstwo rolne uznaje się natomiast wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu. Zważywszy na treść powyższych przepisów uznać trzeba iż organy orzekające w obu instancjach zasadnie uznały iż przyznanie płatności A. B. stanowiło w istocie o rażącym ich naruszeniu. Wniosek o przyznanie płatności został wprawdzie złożony przez A. B. w dniu 11 maja 2006r. kiedy było on jeszcze posiadaczem a zarazem właścicielem gospodarstwa rolnego, jednakże w dniu 30 sierpnia tegoż roku całość gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW na rok 2006 przekazał on R. B. oraz R. B. Oznacza to, że w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności której był adresatem tj. w dniu [...] listopada 2006r. nie był już producentem rolnym w rozumieniu art. 3 pkt 3 a ww. ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. (Dz. U. nr 10/200414 poz. 76 ze zm.). Jak już podkreślono wcześniej przywołane przepisy tak rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r., jak i ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. jednoznacznie wskazywały że płatność może zostać przyznana skutecznie tylko takiej osobie która w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu jest posiadaczem gruntów rolnych i spełnia pozostałe warunki określone przepisami prawa. Oznacza to, że przeniesienie posiadania gruntów przed wydaniem decyzji o której mowa uniemożliwia przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W związku z tym zarówno zarzuty podniesione w skardze jak i argumenty przytoczone na ich uzasadnienie nie mogą odnieść oczekiwanego prze skarżącego skutku. Niejako na marginesie powyższego wskazać należy iż stanowisko wyrażone w przedmiotowej sprawie jest zgodne z dotychczasową linią orzeczniczą tut. Sądu czego potwierdzeniami są np. wyroki oraz ich uzasadnienia w sprawach o sygnaturach IV SA/Wa 2087/06 i V SA/Wa 2051/09. Podstawą rozstrzygnięcia sądu jest art. 151 p.p.s.a.