V SA/Wa 1289/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2008 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o przekazaniu sprawy zgodnie z właściwością oddala skargę. W dniu [...] czerwca 2007 r. do Ministra Pracy i Polityki Społecznej (zwanego dalej "Ministrem") wpłynął wniosek R. S. z [...] czerwca 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej "Zakładem") Oddział w B. Inspektorat w S. z [...] kwietnia 2005 r. znak [...] w części dotyczącej odpowiedzialności wnioskodawcy. Powyższej decyzji ostatecznej zarzucono naruszenie przepisów o właściwości miejscowej, która winna być ustalona wg miejsca zamieszkania strony. Skarżący zarzucił również nieprawidłowe zastosowanie podstawy prawnej poprzez wydanie decyzji w oparciu o Ordynację podatkową w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. Wyjaśnił, iż organ powinien wydać rozstrzygnięcie w oparciu o ustawę obowiązującą do 31 grudnia 2002 r. Postanowieniem z [...] lipca 2007 r. nr [...] Minister przekazał wniosek skarżącego Zakładowi Oddział w B. jako właściwemu w sprawie. Pismem z [...] stycznia 2008 r. R. S. wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra z [...] lipca 2007 r. powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a." Wyjaśnił, iż właściwym rzeczowo organem do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu z [...] kwietnia 2005 r. był Minister jako organ wyższego stopnia w stosunku do Zakładu. Postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. nr [...] Minister odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia z [...] lipca 2007 r. o przekazaniu wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu z [...] kwietnia 2005 r. Zakładowi Oddział w B. jako właściwemu w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, że art. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.); dalej: "u.s.u.s." przyznaje Zakładowi prawo do działania z uprawnieniami organu nadzorczego. W myśl art. 83a ust. 2 u.s.u.s. decyzje Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wyjaśnił w tym kontekście, iż u.s.u.s. zawiera prawne mechanizmy weryfikacji wydanych przez Zakład decyzji, bądź to na drodze postępowania sądowego w wyniku rozpatrywania przez Sąd odwołań od decyzji Zakładu, bądź na drodze postępowania administracyjnego, kiedy to Zakład może z urzędu uchylić, zmienić lub unieważnić wydaną przez siebie decyzję. Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister postanowieniem z [...] marca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] stycznia 2008 r. W uzasadnieniu organ podtrzymał treść wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto, wskazał, iż odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2005 r. zostało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu, który ma moc wiążącą nie tylko strony, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, i niedopuszczalne jest weryfikowanie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych w postępowaniu administracyjnym. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra z [...] lipca 2007 r. W ocenie skarżącego, uznanie się przez Ministra za organ niewłaściwy jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami, gdyż art. 83a ust. 2 u.s.u.s. dotyczy decyzji a nie postanowień. Ponadto, przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., a zobowiązania Spółki z tytułu nieopłaconych składek powstały w latach 2000 i 2001, wobec czego, według orzeczeń NSA, przy rozpatrywaniu sprawy przeniesienia odpowiedzialności na członków zarządu należy stosować przepisy obowiązujące w momencie wymagalności składek – czyli u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w latach 2000 i 2001. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi podtrzymując wcześnie prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione, jak również ma prawo uwzględnić jedynie część wniosków skargi. Należy przy tym pamiętać, że sąd administracyjny na skutek zaskarżenia rozstrzygnięcia organu administracyjnego nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Orzeczenie sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi, rozstrzyga o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązuje organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy. Przejęcie przez sądy administracyjne kompetencji organu administracji publicznej do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wyjście poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (R. Hauser, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, praca zbiorowa, Warszawa 2003, str. 6 i 7). W związku z powyższym wniosek skarżącego o zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra z [...] lipca 2007 r. nie mógł być – z uwagi na przedstawione wyżej uwarunkowania konstytucyjne i ustawowe – przez Sąd uwzględniony. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, iż prawidłowa jest wykładnia art. 83a ust. 2 u.s.u.s. dokonana w zaskarżonym postanowieniu. Stosownie do art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Mając na względzie, iż zgodnie z art. 83a ust. 2 u.s.u.s. decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego Sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, należy uznać, iż powyższa regulacja, w zakresie wskazania organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Zakładu, ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do art. 157 § 1 k.p.a., który stanowi, iż właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia. W zaskarżonym postanowieniu Minister zasadnie uznał zatem, iż rozstrzygnięcie z [...] lipca 2007 r. przekazujące, stosownie do art. 65 § 1 k.p.a., Zakładowi Oddział w B. jako właściwemu w sprawie, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu z [...] kwietnia 2005 r. przenoszącej odpowiedzialność na członków zarządu P.P.H.U. "B." Sp. z o.o. z siedzibą w K. za zobowiązania spółki powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, nie zawiera wad prawnych skutkujących stwierdzeniem jego nieważności. Dodatkowo, podzielić należy argumentację Ministra przedstawioną w odpowiedzi na skargę, iż odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania Spółki powstała na skutek wydania decyzji z [...] kwietnia 2005 r. orzekającej o odpowiedzialności członków zarządu Spółki za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek. Mając zatem na względzie, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że właściwość rzeczowa organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji jest oceniana według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji (por. wyrok NSA z 7 lipca 1993 r., I SA 116/93, ONSA 1994, Nr 3, poz. 109), Minister prawidłowo określił w postanowieniu o przekazaniu z [...] lipca 2007 r. właściwość rzeczową Zakładu wynikającą z art. 83a ust. 2 u.s.u.s., który został dodany przez art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) zmieniającej u.s.u.s. z dniem 1 stycznia 2003 r. Na marginesie wskazać również należy, że, w świetle ustaleń organu, odwołanie skarżącego od decyzji z [...] kwietnia 2005 r. zostało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z [...] maja 2007 r., sygn. akt [...], co skutkuje brakiem możliwości stwierdzenia nieważności spornej decyzji w postępowaniu administracyjnym. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.