V SA/Wa 1290/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2008 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy zgodnie z właściwością; oddala skargę. W dniu [...] czerwca 2007 r. do Ministra Pracy i Polityki Społecznej (zwanego dalej "Ministrem") wpłynął wniosek R. S. z [...] czerwca 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej "Zakładem") Oddział w B. Inspektorat w S. z [...] kwietnia 2005 r. znak [...] w części dotyczącej odpowiedzialności wnioskodawcy. Powyższej decyzji ostatecznej zarzucono naruszenie przepisów o właściwości miejscowej, która winna być ustalona wg miejsca zamieszkania strony. Skarżący zarzucił również nieprawidłowe zastosowanie podstawy prawnej poprzez wydanie decyzji w oparciu o Ordynację podatkową w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. Wyjaśnił, iż organ powinien wydać rozstrzygnięcie w oparciu o ustawę obowiązującą do 31 grudnia 2002 r. Postanowieniem z [...] lipca 2007 r. nr [...] Minister przekazał wniosek skarżącego Zakładowi Oddział w B. jako właściwemu w sprawie. Decyzją z [...] sierpnia 2007 r. Zakład Oddział Wojewódzki w B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Oddział w B. Inspektorat w S. z [...] kwietnia 2005 r. wskazując w uzasadnieniu, iż nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, od której, tak jak w przedmiotowej sprawie, wniesiono odwołanie na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.); dalej: "u.s.u.s.". Postanowieniem z [...] września 2007 r. Zakład Oddział Wojewódzki w B. Inspektorat w S. odmówił uzupełnienia i sprostowania decyzji z [...] sierpnia 2007 r., a następnie postanowieniem z [...] października 2007 r. organ odmówił wstrzymania wykonania decyzji własnej z [...] kwietnia 2005 r. Pismem z [...] stycznia 2008 r. R. S. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 2007 r. oraz postanowień z [...] września 2007 r. i [...] października powołując się na art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a." Wyjaśnił, iż właściwym rzeczowo organem do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności oraz wstrzymanie wykonania decyzji Zakładu z [...] kwietnia 2005 r. był Minister jako organ wyższego stopnia w stosunku do Zakładu. Postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. nr [...] Minister przekazał wniosek skarżącego Zakładowi Oddział w B. jako właściwemu w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, że art. 83a u.s.u.s. przyznaje Zakładowi prawo do działania z uprawnieniami organu nadzorczego. W myśl art. 83a ust. 2 u.s.u.s. decyzje Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wyjaśnił w tym kontekście, iż u.s.u.s. zawiera prawne mechanizmy weryfikacji wydanych przez Zakład decyzji, bądź to na drodze postępowania sądowego w wyniku rozpatrywania przez Sąd odwołań od decyzji Zakładu, bądź na drodze postępowania administracyjnego, kiedy to Zakład może z urzędu uchylić, zmienić lub unieważnić wydaną przez siebie decyzję. Z uwagi na powyższe Minister uznał, iż nie jest organem właściwym do rozpatrzenia podania wnioskodawcy. Rozpoznając sprawę w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister postanowieniem z [...] marca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] stycznia 2008 r. W uzasadnieniu organ podtrzymał treść wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto, wskazał, iż Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, postanowieniem z 25 lutego 2003 r. sygn. akt III KKO 18/2002 stwierdziło, że decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. W ocenie skarżącego, uznanie się przez Ministra za organ niewłaściwy jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami, gdyż art. 83a ust. 2 u.s.u.s. dotyczy decyzji a nie postanowień. Ponadto, przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., a zobowiązania Spółki z tytułu nieopłaconych składek powstały w latach 2000 i 2001, wobec czego, według orzeczeń NSA, przy rozpatrywaniu sprawy przeniesienia odpowiedzialności na członków zarządu należy stosować przepisy obowiązujące w momencie wymagalności składek – czyli u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w latach 2000 i 2001. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi podtrzymując wcześnie prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione, jak również ma prawo uwzględnić jedynie część wniosków skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż prawidłowa jest wykładnia art. 83a ust. 2 u.s.u.s. dokonana w zaskarżonym postanowieniu. Stosownie do art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Mając na względzie, iż zgodnie z art. 83a ust. 2 u.s.u.s. decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego Sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, należy uznać, iż powyższa regulacja, w zakresie wskazania organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Zakładu, ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do art. 157 § 1 k.p.a., który stanowi, iż właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia. W zaskarżonym postanowieniu Minister zasadnie uznał zatem, iż rozstrzygnięcie z [...] stycznia 2008 r., przekazujące, stosownie do art. 65 § 1 k.p.a., Zakładowi Oddział w B. jako właściwemu w sprawie, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu z [...] sierpnia 2007 r. oraz postanowień z [...] września 2007 r. i [...] października 2007 r., w sposób prawidłowy określa właściwość Zakładu do rozpatrzenia wniosku skarżącego. Dodatkowo, należy zauważyć, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że właściwość rzeczowa organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji jest oceniana według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji (por. wyrok NSA z 7 lipca 1993 r., I SA 116/93, ONSA 1994, Nr 3, poz. 109). Minister prawidłowo określił zatem w postanowieniu o przekazaniu wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu z [...] sierpnia 2007 r. oraz postanowień z [...] września 2007 r. i [...] października 2007 r. właściwość rzeczową Zakładu, wynikającą z art. 83a ust. 2 u.s.u.s., który został dodany przez art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), zmieniającej u.s.u.s. z dniem 1 stycznia 2003 r. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.