V SA/Wa 1294/13
PostanowienieWSA w Warszawie2013-07-05
Skład orzekający: Referendarz sądowy Anna Michałowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie posiadające status organizacji pożytku publicznego, które nie prowadzi działalności gospodarczej, ale osiągnęło zysk za ostatni rok obrotowy i posiada środki na rachunku bankowym, może uzyskać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
Stowarzyszenie, mimo posiadania statusu organizacji pożytku publicznego i nieprowadzenia działalności gospodarczej, nie może uzyskać prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli wykaże zysk za ostatni rok obrotowy i posiada środki na rachunku bankowym, które mogą zostać przeznaczone na pokrycie tych kosztów. Jednakże, w sytuacji gdy koszty postępowania sądowego, w tym wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, są znaczące w stosunku do możliwości finansowych strony, prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.Stan faktyczny
Strona skarżąca, będąca stowarzyszeniem i organizacją pożytku publicznego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Stowarzyszenie podało, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a jego działalność społeczna opiera się na dotacjach publicznych. Wartość środków trwałych stowarzyszenia wynosiła X zł, zysk za ostatni rok obrotowy ponad X zł, a na rachunku bankowym znajdowały się środki w wysokości X zł. Sąd rozpoznał wniosek, uwzględniając sytuację finansową stowarzyszenia oraz koszty postępowania.Rozstrzygnięcie
1. Przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. 2. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (zwolnienia od kosztów sądowych).Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia ... marca 2013 r. Nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji udzielonej z budżetu państwa p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
We wniosku wskazano, iż strona skarżąca jest stowarzyszeniem i posiada status organizacji pożytku publicznego. Stowarzyszenie prowadzi działalność społeczną na rzecz dzieci i młodzieży niepełnosprawnej zgodnie z KRS, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga zysku. Zadania wykonuje w oparciu o dotacje publiczne.
Wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi ... zł natomiast wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu ... zł. Na rachunku bankowym Stowarzyszenia znajdują się środki w wysokości ... zł.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Na wstępie podkreślenia wymaga, iż zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ustawy p.p.s.a – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a.).
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W sytuacji, gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub finansowe powinna partycypować w kosztach postępowania. Jednocześnie zakres w jakim zostaje przyznane prawo pomocy zależy od rzeczywistej potrzeby, która podlega ocenie przy uwzględnieniu możliwości finansowych strony.
W związku z powyższym zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono z uwzględnieniem obciążeń finansowych, jakie byłby zobowiązany ponieść w toczącym się postępowaniu oraz jego możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania Stowarzyszenie zobowiązane byłoby do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości ... zł i ewentualnego wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika. Wzięto również pod uwagę fakt, zainicjowania postępowania w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1314/13, gdzie wpis od skargi wynosi ... zł.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz kierując się celem instytucji prawa pomocy jakim jest zapewnienie stronie dostępu do sądu należało uznać, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, nie jest natomiast zasadny w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych.
Pomimo tego, iż stowarzyszenie jest organizacją realizującą określone cele społeczne i nie prowadzi działalności zarobkowej, osiągnęło zgodnie z oświadczeniem zysk za ostatni rok obrotowy w wysokości ponad ... zł i posiada na rachunku bankowym środki w wysokości ... zł które mogą zostać przeznaczone na opłacenie kosztów postępowania sądowego, w szczególności iż ... zł ze wskazanych środków nie stanowi dotacji publicznej. Porównując natomiast sytuację majątkową Stowarzyszenia z obciążeniem finansowym wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło