V SA/Wa 1299/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Asesor WSA - Joanna Gierak - Podsiadły, Protokolant - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2009 r. sprawy ze skargi D. O. przy udziale uczestnika postępowania L. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2008r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej D. O.; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. stwierdza, że decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu [...] kwietnia 2000 roku L. O. i D. O. zgłosili do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym importowany z N. samochód osobowy marki [...]. Do zgłoszenia dołączono rachunek nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 roku wystawiony przez sprzedawcę, A. GmbH z siedzibą w G., Deklarację Wartości Celnej z dnia [...] kwietnia 2000 roku oraz ocenę techniczną B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 roku. W dniu [...] czerwca 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej stawki celnej pojazdu objętego zgłoszeniem z [...] kwietnia 2000 roku. Decyzją z dnia [...] marca 2003 roku o nr [...] ww. organ uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie stawki celnej i kwoty długu celnego oraz - stosując stawkę celną autonomiczną w wysokości 1250 EUR/szt - ustalił kwotę długu celnego w wysokości 5001,10 złotych oraz wymierzył odsetki wyrównawcze od wysokości różnicy cła naliczonego w decyzji, a zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku kontroli ustalono, iż importowany samochód nie posiada preferencyjnego pochodzenia z krajów Unii Europejskiej, jak zostało to zadeklarowane przez strony w zgłoszeniu celnym. W przedmiotowej sprawie organ - na podstawie numeru identyfikacyjnego pojazdu, tj. tzw. nr VIN - ustalił, że pojazd wyprodukowany został w Japonii, co uzasadniało zastosowanie stawki celnej autonomicznej w wysokości 1250 EUR/szt. Orzekając w sprawie na skutek odwołania wniesionego przez D. O., Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 roku o nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej D. O. i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałym zakresie decyzja "pozostała bez zmian". Organ celny II instancji podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego w P. w części dotyczącej ustalenia pochodzenia towaru i zastosowania stawki celnej autonomicznej. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania jednej ze stron, tj. D. O., bowiem przesyłka została zwrócona przez pocztę z adnotacją "mieszkanie zamknięte". W związku z nieskutecznym wszczęciem postępowania w stosunku do D. O., Dyrektor Izby Celnej postanowił postępowanie wobec niego umorzyć. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zauważył również, że organ niesłusznie uchylił decyzję i umorzył postępowanie w stosunku do niego, jednocześnie utrzymując w mocy decyzję w odniesieniu do L. O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z 30.08.2002 r. (Dz. U. 153 poz. 1271 z późn. zm.) - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrokiem z dnia 29 listopada 2004 r., sygn. akt V SA 3802/03 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] sierpnia 2003 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał że, ustalenia organu celnego, szczególnie na podstawie nr VIN pojazdu, uzasadniały wątpliwości co do autentyczności statusu pochodzenia i stanowiły podstawę wszczęcia postępowania weryfikacyjnego, nie mogły natomiast stanowić podstawy do samodzielnego zakwestionowania pochodzenia towaru. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, ani nie powołał się na ustalenia niemieckich władz celnych, ani nie podniósł, że nie otrzymał odpowiedzi w ciągu dziewięciu miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia, ani nie wskazał, że odpowiedź ta nie zawierała wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów. Wobec powyższego Sąd wskazał, że organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego a także nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Rozpatrując ponownie odwołanie strony, Dyrektor Izby Celnej w W., decyzją z [...] października 2005 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję odnośnie D. O. i w tym zakresie umorzył postępowanie przed organem I instancji, stwierdził również, że w pozostałym zakresie decyzja pozostaje bez zmian. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w sprawie przeprowadzona została weryfikacja załączonej do zgłoszenia celnego deklaracji, która wykazała, że dokument ten nie został wystawiony przez eksportera oraz, że naniesiono ją po wystawieniu rachunku. Powyższe oznacza, że towar objęty zgłoszeniem celnym nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego, a zatem nie może korzystać z preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej. Odnosząc się do kwestii umorzenia postępowania wobec D. O., Dyrektor Izby Celnej wskazał, że postępowanie celne wobec tej strony nie zostało skutecznie wszczęte gdyż przesyłka z postanowieniem o wszczęciu postępowania nie została, pomimo dwukrotnego awizowania, odebrana przez tą stronę. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, iż sytuacja prawna L. O. nie była badana w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ odwoławczy, ponieważ nie wniósł on odwołania od decyzji organu I instancji. W związku z powyższym decyzja organu I instancji, po upływie terminu do wniesienia, stała się w stosunku do L. O. ostateczna. W skardze na powyższą decyzję D. O. wniósł o jej uchylenie w całości. Wyrokiem z 22 maja 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2887/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2005 r. W uzasadnieniu wskazano, iż ww. decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a także z naruszeniem innych przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie importerem zgłoszonego do odprawy celnej samochodu był zarówno L. O. jak i D. O. Obie wyżej wymienione osoby - jako strony postępowania - zobowiązane zostały do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. Następnie, cytując uzasadnienie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej, Sąd wskazał, iż w prowadzonym przez organ odwoławczy postępowaniu wyjaśniającym, nie zbadano sytuacji L. O., ponieważ nie wniósł on odwołania od decyzji organu I instancji. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie L. O. - bez swej winy - nie brał udziału w prowadzonym postępowaniu celnym. Powołując treść art. 262 kodeksu celnego wyjaśniono, iż obowiązkiem organu celnego jest zapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań. Ponadto Sąd zauważył, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej uznać należy za nieprawidłowe, bowiem sformułowanie "uchyla zaskarżoną decyzję odnośnie Pana D. O. i w tym zakresie umarza postępowanie przed organem I instancji. W pozostałym zakresie decyzja pozostaje bez zmian", wykracza poza zamknięty katalog rozstrzygnięć przewidziany w art. 233 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. W wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., doręczoną zarówno L. O. jak i D. O., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] marca 2003 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż do zgłoszenia celnego załączony został przewidziany w Protokole 4 Układu Europejskiego dowód pochodzenia importowanego towaru w postaci deklaracji eksportera sporządzonej na fakturze nr [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. potwierdzającej, że przedmiotowy towar pochodzi z Unii Europejskiej. Następnie na wniosek Ministerstwa Finansów, niemieckie władze celne przeprowadziły weryfikację dowodu pochodzenia, która wskazała, że deklaracja zawarta na rachunku nr [...] nie została wystawiona przez eksportera. Deklaracja (zgodnie z oświadczeniem eksportera) została naniesiona po wystawieniu rachunku. W związku z powyższym nie można potwierdzić preferencyjnego pochodzenia importowanego samochodu. Dalej wyjaśniono, iż wynik kontroli przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Mając na uwadze brak prawidłowego udokumentowania pochodzenia towaru, Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do przyznania stronie preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej UE. Jednocześnie odnosząc się do treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 maja 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2887/05, organ wskazał, iż "(...) Pan L. O., został powiadomiony o toczącym się postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. i możliwości zapoznania się z aktami sprawy (...)". W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Dyrektora Izby Celnej, D. O. zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] marca 2003 r. Uzasadniając zarzuty skargi zainteresowany przede wszystkim wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie można mówić o skutecznym wszczęciu postępowania, bowiem stronom nie doręczono zawiadomienia informującego, iż organ z urzędu wszczął postępowanie w sprawie dokonanego przez strony zgłoszenia celnego. Ponadto zaznaczono, iż Naczelnik Urzędu Celnego, bez uprzedniego uruchomienia procedury weryfikacyjnej, a zatem nie mając żadnych dowodów potwierdzających status importowanego towaru, wydał decyzję wymiarową zaś niezbędne dowody zgromadzone zostały dopiero w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw uznał, iż jest ona wadliwa, a skarga uzasadniona chociaż z innych powodów niż w niej wskazane. Należy również podkreślić, iż organ administracyjny wydając zaskarżoną decyzję działał w warunkach związania oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 2887/05 (art. 153 p.p.s.a.). Także obecny skład sądzący, zgodnie z powołanym przepisem związany jest oceną prawną zaprezentowaną w powyższym wyroku. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że Dyrektor Izby Celnej w W. nie zastosował przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wszystkich wytycznych zawartych w wyroku z dnia 22 maja 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 2887/05. Trzeba bowiem wskazać, iż w uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że art. 233 Ordynacji podatkowej zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć, do wydania których uprawniony jest organ odwoławczy, w rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej w W. Zgodnie z § 1 tego przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której 1. utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji albo 2. uchyla decyzję organu pierwszej instancji: a) w całości lub w części- i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie, b) w całości i sprawę przekazuje do rozpatrzenia właściwemu organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, albo 3. umarza postępowanie odwoławcze. Stosownie natomiast do § 2 art. 233 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Oceniając w tym zakresie rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2005 r. Sąd, działając w granicach wniesionej skargi uznał, że jest ono wadliwe, ponieważ nie mieściło się w katalogu przewidzianym w art. 233 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd zakwestionował prawidłowość sentencji decyzji: ,,uchyla zaskarżoną decyzję odnośnie Pana D. O. i w tym zakresie umarza postępowanie przed organem I instancji W pozostałym zakresie decyzja pozostaje bez zmian.-- Sąd stwierdził następnie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 maja 2006 r., że organ odwoławczy nie może wydać rozstrzygnięcia niezgodnego ze swymi ustawowymi kompetencjami. Dodatkowo wskazał, że utrzymanie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym skutkowałoby - wobec umorzenia wobec D. O. postępowania tylko przed organem I instancji - niezakończeniem postępowania odwoławczego wobec tej strony, pomimo wydania decyzji przez organ odwoławczy. W decyzji z dnia [...] lutego 2008 r., której legalność jest przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] marca 2003 r. Takie rozstrzygnięcie nie spełnia wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 22 maja 2006 r., ponieważ w wyroku tym Sąd kwestionował samo sformułowanie sentencji decyzji z dnia [...] października 2005 r. Nie kwestionował natomiast zasadności umorzenia postępowania w stosunku do D. O. Mając powyższe na uwadze należało uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej D. O. W pozostałym zakresie wytyczne zawarte w wyroku z dnia 22 maja 2006 r. zostały zastosowane, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Dyrektor Izby Celnej w W. powiadomił L. O. o toczącym się postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z [...] marca 2003 r. (w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w W. błędnie wskazał "Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W.", jednak pomyłka ta nie ma wpływu na wynik sprawy) oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Prawidłowo też - do L. O. i D. O. -skierowano zaskarżoną decyzję. Prawidłowa jest argumentacja Dyrektora Izby Celnej w W. odnośnie pochodzenia samochodu marki [...] importowanego przez Lecha i D. O. z N. Słusznie też organ II instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyznania stronie preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej UE. Wskazać bowiem trzeba, iż zgodnie z art. 13 § 1 oraz art. 13 § 3 pkt 4 ustawy Kodeks celny, cła określane są na podstawie Taryfy celnej lub innych środków taryfowych, a Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Zgodnie natomiast z ust. 5 części A (stawki celne) Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. stawki celne obniżone, wynikające z umów zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ust. 6, stosuje się do niektórych towarów pochodzących m. in. z państw członkowskich Unii Europejskiej. Jeżeli na towary pochodzące z państw, o których mowa w ust. 5 nie została określona obniżona stawka celna lub nie zostało udokumentowane pochodzenie towarów zgodnie z wymogami określonymi w umowach, o których mowa w tym przepisie, przepis ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio (stawki autonomiczne lub konwencyjne). Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji umową mającą zastosowanie w niniejszej sprawie był Protokół 4 Układu Europejskiego, określający m. in. w art. 13 i art. 16 wymogi, których spełnienie jest niezbędne dla uzyskania przez polskiego importera preferencji celnych w postaci stawek celnych obniżonych UE. Zgodnie z art. 16 ww. Protokołu, z postanowień Układu Europejskiego korzystają: produkty pochodzące ze Wspólnoty w imporcie do Polski oraz produkty pochodzące z Polski w imporcie do Wspólnoty; pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR. 1 lub, w przypadkach określonych w art. 21, deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji. Zgodnie z ust. 5 części A Postanowień wstępnych oraz art. 16 Protokołu 4 do zastosowania stawek celnych obniżonych UE konieczne jest m.in. udokumentowanie pochodzenia towaru zgodnie z wymogami Protokołu 4 Układu Europejskiego. W przedmiotowej sprawie w wyniku kontroli postimportowej stwierdzono rozbieżności pomiędzy zadeklarowanym przez skarżącego krajem pochodzenia, a krajem pochodzenia wynikającym z numeru identyfikacyjnego samochodu - VIN. W związku z tym na podstawie postanowień art. 32 Protokołu 4 niemieckie władze celne na wniosek Ministerstwa Finansów, przeprowadziły weryfikację dowodu pochodzenia, która wykazała, że deklaracja nie została wystawiona przez eksportera. Zgodnie bowiem z oświadczeniem eksportera, deklaracja została naniesiona po wystawieniu rachunku. Trafnie więc wskazał organ celny II instancji, że nie można było potwierdzić preferencyjnego pochodzenia wskazanego w fakturze samochodu. Dodatkowo zauważyć należy, że zgodnie z art. 32 Protokołu 4 weryfikacji dowodu pochodzenia dokonują władze celne kraju eksportu, a jej wynik przekazują władzom celnym kraju importu, dla tych władz wynik weryfikacji jest natomiast wiążący. Mając zatem na uwadze negatywny wynik weryfikacji dowodu pochodzenia importowanego samochodu brak było podstaw do przyznania stronie skarżącej obniżonej stawki celnej UE. Za niezasadny należało uznać również zarzut skargi dotyczący przeprowadzenia weryfikacji pochodzenia towaru, po upływie trzech lat od powstania długu celnego - daty zgłoszenia celnego w dniu [...] kwietnia 2000 r. Wskazać bowiem trzeba, że z art. 65 § 5 Kodeksu celnego decyzja korygująca zgłoszenie celne w trybie art. 65 § 4 tej ustawy nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Decyzja organu celnego pierwszej instancji korygująca zgłoszenie celne z [...] kwietnia 2000 r. wydana została [...] marca 2003 r. i doręczona skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2003 r. (co sam przyznaje w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P.), a więc z zachowaniem powyższego trzyletniego terminu. Natomiast decyzja organu odwoławczego z [...] lutego 2008 r., która była wyrazem instancyjnej kontroli legalności decyzji i nie zmieniła wyliczeń organu I instancji w zakresie długu celnego. W konsekwencji jej wydanie nie podlegało czasowemu ograniczeniu przewidzianemu w art. 65 § 5 Kodeksu celnego. Decyzja organu I instancji stanowiła jednocześnie powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych w związku z czym 3- letni termin na dokonanie tej czynności, liczony od dnia powstania długu celnego, określony w art. 230 § 4 Kodeksu celnego, został zachowany. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - w oparciu o przepisy art. 145 § 1 lit c, art. 152 i art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.