V SA/Wa 1301/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty należności celnych i kwoty podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. "A." Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: Spółka) wystąpiła z wnioskiem (sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr z 23 sierpnia 2011 r.) o przyznanie prawa pomocy poprzez całkowite bądź częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 604.000,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 2.490.702,55 zł, natomiast wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 688.780,20 zł. Skarżąca posiada trzy rachunki bankowe z następującymi stanami kont: 1) B. Bank S. A. – 12.262,72 zł, 2) M. Bank S. A. – 2.667,47 zł oraz 3) K. Bank S. A. – 2.031,61 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółka nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów wpisu z uwagi na znaczną liczbę spraw celnych, w których organy celne wydały decyzje obligujące skarżącą do zapłaty należności celnych. Dodatkowo podkreślono, iż kosztów tych nie sposób było przewidzieć wobec długotrwałości postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia 28 września 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie złożonym w dniu 26 października 2011 r. pełnomocnik strony skarżącej zawarł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazano, że Spółka nie ma dostatecznych środków pieniężnych, nawet na bieżącą działalność. Na skutek sytuacji w przetwórstwie kazeiny ma problemy z płynnością finansową i nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. W sprzeciwie wskazano również na dokumenty finansowe Spółki, które według pełnomocnika zostały złożone w niniejszej sprawie, w postaci: bilansu i rachunku wyników, sprawozdania finansowego za 2010 r. oraz raportów kasowych. W ocenie strony skarżącej stanowią one potwierdzenie trudnej sytuacji finansowej Spółki. Podniesiono nadto, że oceniając sytuację finansową należy rozdzielić kwestię przychodów księgowych z rzeczywiście otrzymanymi środkami pieniężnymi, a zasady rachunkowości powodują zatarcie rzeczywistego obrazu finansowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na zarządzenie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącej Spółki podlega ponownemu rozpatrzeniu. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony – przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym – zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie i pozostałych sprawach wszczętych przez skarżącą, w których nie uiszczono wpisu, wynoszą 4.089 zł (stan na 07.10.2011 r.) oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym miejscu należy wskazać, iż dokumentacja finansowa Spółki – na która powołuje się pełnomocnik w sprzeciwie – nie została złożona w niniejszej sprawie, jednakże z uwagi na ekonomikę procesową Sąd wziął pod uwagę dokumenty załączone do sprawy o sygn. akt V SA/Wa 572/11. Analiza oświadczeń zawartych w urzędowym formularzu PPPr oraz dodatkowo złożonych dokumentach prowadzi do stwierdzenia, że spółka na prawo pomocy nie zasługuje, bowiem nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedstawionego sprawozdania finansowego za 2010 r. wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach (uzyskała przychody w kwocie 71.008.829,77 zł). Koszty uzyskania przychodów wyniosły 69.776.130,17 zł, a zysk netto - 688.780,20 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała, że posiada środki trwałe (grunty, budynki, urządzenia techniczne, środki transportu) o wartości 2.490.702,55 zł, co stanowi znaczny majątek. Pamiętać należy, że zastosowanie przez ustawodawcę w art. 246 § 2 p.p.s.a. pojęcia "środków" nie może zostać ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005r., sygn. akt I FZ 467/05), a w świetle utrwalonej linii orzecznictwa przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04). Taka zaś sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżąca uzyskała dochód z działalności gospodarczej w ostatnim roku i posiada majątek. Dysponuje więc możliwościami zgromadzenia środków finansowych w drodze gospodarowania posiadanymi dobrami, co wynika choćby z przeprowadzanych doraźnie transakcji handlowych. Wysokość uzyskiwanych przychodów i wielkość posiadanego majątku jest nieproporcjonalna do wysokości wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 600 zł, a w pozostałych sprawach 3489 zł. Skarżąca dotychczas wpłaciła na konto Sądu 7898 zł tytułem wpisów sądowych. Ostatnia wpłata w wysokości 100 zł została zaewidencjonowana 13 września 2011 r. Zauważyć również należy, że skarżąca posiada środki finansowe na rachunkach bankowych w łącznej kwocie 16.961,80 zł, a więc wyższej od łącznej kwoty wpisów do uiszczenia, których była wzywana i których nie uiściła (4089 zł). Nie można również uznać za zasadny argumentu, że zapłata wpisu sądowego może spowodować utratę przez spółkę płynności finansowej. Istotne jest, że spółka płynność finansową nadal posiada, a ewentualnej jej utraty, z uwagi na rozmiar spółki (kapitał zakładowy - 604.000 zł) i zakres prowadzonej przez nią działalności (przychody - 71.008.829,77 zł), nie można łączyć bezpośrednio z koniecznością zapłaty wpisu sądowego, nawet w pełnej kwocie we wszystkich sprawach wszczętych przez skarżącą. Biorąc pod uwagę powyższe, jak również okoliczność, że koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi skarżącą, a warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, uznać należy, że przyznanie skarżącej prawa pomocy nie jest zasadne. Zwrócić uwagę należy również na to, że spółka dokonała zapłaty należności wynikających z decyzji organów celnych oraz zapłaciła wpisy sądowe w sprawach, których występowała o prawo pomocy, np. w sprawie VSA/Wa 1436/10. Dokonanej wyżej oceny w żaden sposób nie może zmienić to, że spółka jako podmiot uczestniczący w obrocie gospodarczym jest zobowiązana z innych tytułów, jak na przykład z tytułu zaciągniętych kredytów. Wskazać trzeba, iż konieczność spłacania kredytu bankowego nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż zobowiązania prywatnoprawne nie korzystają z takich preferencji w stosunku do wpisu sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.