V SA/Wa 1305/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... kwietnia 2010 r. nr ... w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym; oddala skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. (Inspektorat w O.) [...] sierpnia 2002 r. wystawił wobec Z. B. (zwanego dalej: skarżącym), tytuły wykonawcze, w tym tytuł wykonawczy o nr [...], którym objął zaległości, z tytułu składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego za miesiąc [...]. Klauzula wykonalności została nadana tytułowi wykonawczemu [...] listopada 2002 r. Zobowiązany [...] listopada 2002 r. złożył wniosek o restrukturyzację, posiadanych zaległości, w związku z czym do czasu wydania decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego (decyzja nr [...] z [...] marca 2004 r.) organ egzekucyjny nie podejmował czynności w celu realizacji tytułu wykonawczego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. [...] września 2008 r., działając jako organ egzekucyjny m.in. na podstawie wystawionego i przesłanego mu do realizacji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. (Inspektorat w O.) tytułu wykonawczego o nr [...], zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę z [...] września 2008 r. nr [...] i nr [...], które skierował do firm: "E." i "U." Sp. z o.o. z siedzibę w J., przy ul. [...], podjął próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę Z. B.. Zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę u ww. pracodawców zostały doręczone zobowiązanemu [...] września 2008 r. Z adnotacji zamieszczonej w ww. tytule wykonawczym wynika, że [...] września 2008 r. został wysłany zobowiązanemu za pośrednictwem poczty odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego. Pismem z [...] września 2008 r. zobowiązany wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], podnosząc: zarzut wykonania egzekwowanego obowiązku, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie (zawieszenie) czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania złożonych zarzutów. Z uwagi na konieczność uzyskania ostatecznego stanowiska wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w trybie art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; zwanej dalej: u.p.e.a.) o zajęcie przez wierzyciela stanowiska w kwestii złożonych przez zobowiązanego zarzutów. Wierzyciel, po dokonaniu analizy rozliczeń składek na koncie płatnika (tj. Z. B.), postanowieniem z [...] listopada 2008 r. nr [...] ustosunkował się do złożonych przez zobowiązanego zarzutów w tym dotyczących tytułu wykonawczego o nr [...] i odrzucił zarzut dotyczący wykonania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym, braku doręczenia upomnienia w skarżonej sprawie i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wydanym po rozpatrzeniu złożonych zarzutów, uznał bezzasadność złożonych przez dłużnika zarzutów. Następnie postanowieniem z [...] czerwca 2009 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z [...] listopada 2008 r. nr [...], jako że wydane zostało z naruszeniem prawa (tj. art. 34 § 1 i § 4 u.p.e.a. oraz art. 65 k.p.a.). W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. w oparciu o postanowienie wierzyciela z [...] listopada 2008 r. nr [...], wydał [...] lipca 2009 r. postanowienie nr [...], w którym za bezzasadny uznał zarzut dotyczący wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym o nr [...] z [...] sierpnia 2002 r., ponadto za bezzasadny uznał zarzut braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę. Skarżący [...] lipca 2009 r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. zażalenie na ww. postanowienie. Skarżący w zażaleniu zakwestionował prawidłowość wydanego przez wierzyciela (ZUS) postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie uprzednio złożonych zarzutów, w tym dotyczących ww. tytułu wykonawczego. W szczególności skarżący zarzucił, iż wydane przez wierzyciela (ZUS) postanowienie w sprawie, nie spełnia kryteriów prawidłowego ustosunkowania się wierzyciela do zarzutów dłużnika bowiem, zdaniem skarżącego wierzyciel, nie może zbiorczo ustosunkowywać się do złożonych zarzutów, musi to uczynić konkretnie, tj. winien odnieść się szczegółowo do każdego zarzutu, odnosząc się do konkretnego tytułu wykonawczego. Postanowieniem z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z [...] lipca 2009 r. nr [...]. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., organ egzekucyjny –Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. słusznie uznał za bezzasadny zarzut dotyczący wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym o nr [...]. Wierzyciel (Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W.), jak wskzał organ odwoławczy po dokonaniu analizy rozliczeń na koncie płatnika na dzień [...] listopada 2008r. i stwierdzeniu istniejącego nadal zadłużenia z tytułu składek na Ubezpieczenie Społeczne i Fundusz Pracy za okres objęty tytułem wykonawczym o nr [...], wydał na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. postanowienie nr [...] z [...] listopada 2008 r. o odrzuceniu zarzutu dotyczącego wykonania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny jest związany w tym zakresie stanowiskiem wierzyciela i nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów . W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., słusznie za bezzasadny został uznany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zarzut dotyczący braku uprzednio doręczonego zobowiązanemu upomnienia w zaskarżonej sprawie o nr [...]. Organ wyjaśnił, iż stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia nie jest dla organu egzekucyjnego wiążące, zatem zarzut ten organ egzekucyjny obowiązany jest rozpoznać w oparciu o posiadany materiał dowodowy sprawy, nie zaś tylko o stanowisko wierzyciela. Z akt sprawy wynika jednak, iż ZUS z nałożonego przez ustawodawcę obowiązku powiadomienia strony o nieuregulowaniu w terminie należności wywiązał się, gdyż upomnieniem nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. (doręczonym [...] sierpnia 2002 r.) dokonał powiadomienia strony w tym przedmiocie (odbiór ww. upomnień potwierdziła księgowa T. W.). Ponadto, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W., zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, tj. zajęcie wynagrodzenia za pracę w firmach; "E." Sp. z.o.o. i "U." Sp. z. o.o. słusznie został uznany za bezzasadny przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., bowiem argumentacja skarżącego, iż w sytuacji, gdy na nieruchomości stanowiącej jego własność została na rzecz ZUS ustanowiona hipoteka przymusowa kaucyjna, która jego zdaniem w sposób wystarczający zabezpiecza roszczenia wierzyciela, prowadzenie postępowania egzekucyjnego i dokonywanie w jego ramach zajęć praw majątkowych jest równoznaczne z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ stosował środki egzekucyjne najmniej uciążliwe dla skarżącego w pierwszej kolejności egzekucję z pieniędzy następnie z rachunku bankowego, a kiedy okazały sie nieskuteczne egzekucję z wynagrodzenia za pracę. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że zastosowany środek egzekucyjny nie spowodował dla zobowiązanego żadnych negatywnych następstw w postaci pogorszenia sytuacji materialnej, bowiem zajęcia wynagrodzenia nie zostały zrealizowane, gdyż obaj pracodawcy poinformowali o istniejącej przeszkodzie w realizacji przedmiotowych zajęć (skarżący nie pobiera żadnego wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji [...] w obu Spółkach) zatem zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego należy, zdaniem organu, uznać za bezzasadny. Dalej organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postanowienie z [...] listopada 2008 r. nr [...] wydane przez ZUS [...] Oddział w W. Inspektorat w O., zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie złożonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone m.in. na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego zostało doręczone skarżącemu. Odnośnie natomiast twierdzenia skarżącego, że pozbawiony został prawa do zaskarżenia postanowień ZUS, zawierających stanowisko wierzyciela w sprawie złożonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne organ zauważył, iż zgodnie z art. 83c ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, od postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela, wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego zażalenie nie przysługuje. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2010 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze wskazał, że podtrzymuje zarzuty zgłoszone w zarzutach na postępowanie egzekucyjne oraz w innych pismach składanych w postępowaniu egzekucyjnym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres prowadzonego w sprawie postępowania wyznaczyła treść zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w stosunku do tytułu wykonawczego nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. wystawionego przez ZUS [...] Oddział w W. (Inspektorat w O.). Zobowiązany za pośrednictwem organu egzekucyjnego, którym w przedmiotowej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., podniósł w stosunku do wystawionego tytułu wykonawczego zarzut wykonania egzekwowanego obowiązku, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, także zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, zgodnie z dyspozycją art. 33 pkt 1 pkt 7 i pkt 8 u.p.e.a. Uzasadnieniem dla pierwszego z tych zarzutów miały być – zdaniem skarżącego – kserokopie przelewów stanowiące załączniki do złożonych zarzutów, które w jego opinii miały potwierdzić, że zaległość obejmująca składkę na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za [...] r. – została dokonana. Zarzut skarżącego określony treścią art. 33 pkt 1 u.p.e.a. dotyczący wykonania obowiązku należy do zarzutów, w odniesieniu do których organ egzekucyjny, w tym przypadku Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., jest bezwzględnie związany stanowiskiem wierzyciela czyli ZUS. ZUS w swoim postanowieniu z [...] listopada 2008 r. wyraźnie stwierdził, że po dokonaniu rozliczenia konta dłużnika ustalił, że opłacił on w całości jedynie składki zdrowotne, a na koncie dłużnika nadal istnieje zaległość z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne jak i Fundusz Pracy. Tytuł wykonawczy nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. dotyczy zaległej składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego (p. pkt 31 tytułu wykonawczego). Natomiast z przedstawionych przez skarżącego kserokopii przelewów wynika, że skarżący dokonał jedynie wpłat na składki zdrowotne, a nie jak twierdzi wszystkich składek. W ocenie Sądu intencją skarżącego, było właśnie opłacenie tylko składek za ubezpieczenie zdrowotne, gdyż zgodnie z załączonymi do zarzutów dowodami wpłat na konto ZUS, które dokonywane są na formularzach, ich treść wskazuje, że każdy rodzaj składek ma przyporządkowany swój kod. Numer rachunku bankowego poprzedza się numerem kodu kolejno umieszczając: nr 83 – dla dokonania wpłat na ubezpieczenia społeczne, nr 78 – dla wpłat na ubezpieczenie zdrowotne oraz nr 73 – dla wpłat na FP i FGŚP. Zatem skarżący dokonując [...] maja 2006 r. wpłaty i poprzedzając numer rachunku bankowego ZUS nr 78, dokonał tym samym wpłaty na ubezpieczenie zdrowotne. Na koncie płatnika natomiast nadal istnieje zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za [...] r. Poza tym prawidłowość stanowiska wierzyciela w tym zakresie, nie może być badana przez organ egzekucyjny, a skoro dodatkowo opisany wyżej dowód wpłaty potwierdza słuszność tego stanowiska, brak jest podstaw do jego podważania przez organ egzekucyjny, co wynika z dyspozycji art. 34 § 1 u.p.e.a. Wierzyciel po dokonaniu analizy zadłużenia za okres objęty ww. tytułem wykonawczym, stwierdził jego istnienie i winno być ono, jak słusznie zauważa organ, przedmiotem dalszego dochodzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w postępowaniu egzekucyjnym. Należy podkreślić, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą był zobowiązany na podstawie art. 17 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zm.) do obliczenia i przekazywania co miesiąc do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek na ubezpieczenia własne oraz za zatrudnionych pracowników, czego jednak nie wykonał. Zatem zarzut skarżącego, że prowadzona wobec niego egzekucja dotyczy nieistniejącego obowiązku, jest całkowicie bezzasadny. Uzasadnieniem dla kolejnego zarzutu, którego dotyczy art. 33 pkt 7 u.p.e.a – zdaniem skarżącego – jest brak doręczenia mu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela (ZUS) odnośnie tego zarzutu nie jest dla organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.) wiążące, zatem organ egzekucyjny był obowiązany rozpoznać go w oparciu o posiadany materiał dowodowy sprawy, a nie – jak w przypadku poprzedniego – tylko o stanowisko wierzyciela. Obowiązek doręczenia upomnienia spoczywa na wierzycielu i jest warunkiem koniecznym do tego aby egzekucja administracyjna mogła zostać wszczęta, o czym stanowi art. 15 § 1 u.p.e.a. Wierzyciel czyli ZUS, z nałożonego przez ustawodawcę obowiązku wywiązał się informując skarżącego upomnieniem nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. doręczonym [...] sierpnia 2002 r. za pośrednictwem księgowej T. W. o nieuregulowanych należnościach, objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym. Ponadto – w ocenie Sądu – również trzeci z zarzutów (art. 33 pkt 8 u.p.e.a.) dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest niezasadny. Bowiem stanowisko przyjęte przez ZUS, podobnie jak w przypadku drugiego z zarzutów, nie było wiążące dla organu egzekucyjnego. Zajęcie wynagrodzenia za pracę, zdaniem skarżącego stanowi zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, jednak z treści art. 7 § 1 u.p.e.a. wynika, że wybór środka egzekucyjnego powinien być dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania kolejnych środków egzekucyjnych. Sąd uznał, że organ egzekucyjny słusznie przyjął, że najmniej uciążliwa dla zobowiązanego jest egzekucja z pieniędzy, a egzekucja z nieruchomości jest środkiem najbardziej uciążliwym. Organ egzekucyjny zastosował w pierwszej kolejności egzekucję z pieniędzy, później z rachunku bankowego, a gdy te okazały się nieskuteczne sięgnął do wynagrodzenia za pracę. Nie stoi temu na przeszkodzie wcześniejsze ustanowienie hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego. Ważnym podkreślenia jest fakt, że środek w postaci egzekucji z wynagrodzenia za pracę również nie spowodował pogorszenia sytuacji materialnej skarżącego, gdyż przedmiotowe zajęcie wynagrodzenia nie odniosło przewidywanego skutku. Zarzut ten w świetle podniesionych wyżej okoliczności należy traktować jako bezzasadny. Odnośnie zaś zarzutu skarżącego dotyczącego faktu, że m.in. zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o "zbiorczo" przygotowane stanowisko wierzyciela, Sąd stwierdza, że nie zasługuje on również na uwzględnienie. Skarżący zarzuca, że odpowiedź wierzyciela na jego zarzuty nie jest przygotowana w sposób indywidualny, ustosunkowujący się do podniesionych przez niego pismem z [...] września 2008 r. zarzutów. ZUS, będący wierzycielem w przedmiotowej sprawie, w swoim postanowieniu z [...] listopada 2008 r. zawierającym jego odpowiedź w sprawie złożonych zarzutów wymienił tytuły wykonawcze, co do których zajął stanowisko, w sposób szczegółowy je uzasadnił czyli wskazał jak rozliczył dokonane przez skarżącego wpłaty, jaką część zaległości one pokrywają i przyporządkował kwoty, które pozostały do zapłaty. Ponadto wskazał także, kiedy konkretnie doręczył skarżącemu upomnienia w odniesieniu do tytułów wykonawczych. Wobec tego argument podniesiony przez skarżącego o zbiorczym traktowaniu przez wierzyciela przedstawionych przez niego zarzutów jest nieuzasadniony. Reasumując należy uznać, że złożone przez skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego zarzuty, zostały ocenione przez organ egzekucyjny prawidłowo, z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela (odnośnie pierwszego z zarzutów), co musiało skutkować uznaniem ich za bezzasadne a co z kolei znalazło swój wyraz w prawidłowych rozstrzygnięciach organu I i II instancji, które Sąd w pełni aprobuje. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.